Archive for July, 2013

Η μεταπολίτευση δεν ήρθε ακόμα για τους Ρομά στην Ελλάδα

23 July 2013

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ (ΕΠΣΕ)

Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Tηλ. 2103472259 Fax: 2106018760

email: office@greekhelsinki.gr ιστοσελίδα: http://cm.greekhelsinki.gr/

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

23 Ιουλίου 2013

Η μεταπολίτευση δεν ήρθε ακόμα για τους Ρομά στην Ελλάδα

 

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) με την ευκαιρία της αυριανής 39ης επετείου της μεταπολίτευσης τονίζει πως στην ουσία για τους Ρομά της Ελλάδας που ζουν σε άθλιους καταυλισμούς (περίπου οι μισοί από τους εκτιμώμενους σε 400.000 Ρομά στην Ελλάδα) η μεταπολίτευση δεν έχει ακόμα έρθει. Αποτελούν αντικείμενο διακρίσεων, αποκλεισμού και ρατσιστικών στερεότυπων σε μεγαλύτερη έκταση από όλες τις άλλες ομάδες του πληθυσμού στην Ελλάδα.

Ζουν σε άθλιες συνθήκες. Οι αρχές τους αρνούνται παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και τρεχούμενου νερού με όρους ανάλογους με εκείνους που ισχύουν για αυθαίρετες κατοικίες μη Ρομά. Υφίστανται συχνές παράνομες εξώσεις χωρίς μετεγκατάσταση. Πρόσφατα καταγράφτηκε και παράνομος εσωτερικός εκτοπισμός τους με συνεργασία όλων των αρχών. Η κυβέρνηση αρνείται τη διευθέτηση των οφειλών τους (και των παλιννοστούντων) σε τράπεζες για στεγαστικά δάνεια με εγγύηση δημοσίου ανάλογη με τη διευθέτηση που θεσμοθέτησε για τους άλλους πολίτες στη χώρα.

Ελάχιστα από τα παιδιά Ρομά είναι πραγματικά ενταγμένα στη δημόσια υποχρεωτική εκπαίδευση. Η πολιτεία υποκύπτει στον επιβαλλόμενο από τοπικές κοινωνίες και τοπική αυτοδιοίκηση ρατσιστικό αποκλεισμό τους από τα σχολεία σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Τα τρία προγράμματα υποστήριξης της εκπαίδευσης των παιδιών Ρομά και των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης δεν έχουν μέχρι σήμερα ανανεωθεί ή παραταθεί και άρα δεν θα συνεχίσουν το Σεπτέμβριο 2013.

Χιλιάδες Ρομά δεν είναι γραμμένοι/ες στα δημοτολόγια ή βρίσκονται στην Ελλάδα ως ανιθαγενείς σε γνώση των αρχών που δεν παίρνουν καμιά πρωτοβουλία για τη δημοτολογική τακτοποίησή τους. Όπως συνεχίζουν να ανέχονται τη γενικευμένη πρακτική στους Ρομά και στη μειονότητα της Θράκης των παράνομων γάμων ανηλίκων ακόμα και κάτω από 15 χρονών.

Η Ελληνική Αστυνομία κάνει μαζικές επιδρομές σε καταυλισμούς με τη δικαιολογία της αντιμετώπισης της εγκληματικότητας. Προσάγει χιλιάδες Ρομά στα αστυνομικά τμήματα για να συλλάβει μόνο ένα 10% από τα προσαγόμενα άτομα συχνά για αδικήματα συνδεδεμένα με την περιθωριοποίησή τους (παράβαση ΚΟΚ – ανεκτέλεστες ερήμην καταδίκες). Εκδίδει δελτία τύπου με αναφορά εθνοτικής ταυτότητας, εθνοτικό προφίλ που έχει καταδικάσει ο Επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Τέλος, η Ελλάδα αρνείται να εφαρμόσει καταδικαστικές αποφάσεις της Επιτροπής Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και να αποζημιώσει τους Ρομά που δικαιώθηκαν ως θύματα αστυνομικής βίας ή παράνομων εξώσεων. Υπενθυμίζεται δε πως η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο αριθμό καταδικών από διεθνή δικαστήρια για παραβιάσεις των δικαιωμάτων των Ρομά από οποιαδήποτε άλλη χώρα.[1]

Το ΕΠΣΕ οργάνωσε τρεις συζητήσεις στη Βουλή με (ευρω)βουλευτικά κόμματα που έχουν ενδιαφέρον για τα δικαιώματα των Ρομά, στις 29 Μαρτίου, 21 Μαΐου και 18 Ιουλίου 2013 (ΣΥΡΙΖΑ, ΔΗΜΑΡ, Οικολόγοι Πράσινοι και Δράση – το ΠΑΣΟΚ συμμετείχε στην πρώτη αλλά μετά αποσύρθηκε). Ακολούθησε κατάθεση 20 ερωτήσεων στη Βουλή που αναφέρονται στη συνέχεια, μαζί με το επικαιροποιημένο αναλυτικό υλικό για την κατάσταση των Ρομά στην Ελλάδα που δόθηκε από το ΕΠΣΕ στα κόμματα).

Α. 20 ερωτήσεις/αναφορές σε Βουλή για Ρομά

 

  1. 1 Απριλίου 2013-#9054: Σχετικά με τα Προγράμματα Εκπαίδευσης παιδιών Ρομά του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών[2]
  2. 2 Απριλίου 2013-#9072: Αναφορά σε καταγωγή η ιθαγένεια συλληφθέντων ατόμων κατά παράβαση νόμου και εγκυκλίων[3]
  3. 9 Απριλίου 2013-#9365: Μετεγκατάσταση ή έξωση των Ρομά Χαλανδρίου;[4]
  4. 10 Απριλίου 2013-#9500: Πρόσβαση στην εκπαίδευση για τα παιδιά Ρομά[5]
  5. 12 Απριλίου 2013-#9631: Κατάργηση «σχολείων-γκέτο» για παιδιά Ρομά[6]
  6. 11 Απριλίου 2013-[αναφορά]#3798: Εκφράζει την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε απόπειρα δημιουργίας ή μετεγκατάστασης καταυλισμού Ρομά στα όρια του Δήμου[7]
  7. 22 Απριλίου 2013-#9985: Σχετικά με το πρόγραμμα εκπαίδευσης των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη[8]
  8. 16 Μαΐου 2013-[αναφορά]#4281: Αιτείται την επίλυση του θέματος αποπληρωμής των τοκοχρεωλυτικών δόσεων των ειδικών στεγαστικών δανείων για Ρομά, με εγγύηση του Δημοσίου[9]
  9. 4 Ιουνίου 2013-#11375: Σχετικά με τις ρυθμίσεις τραπεζικών δανείων σε ευπαθείς ομάδες, παλιννοστούντες και Ρομά[10]
  10. 11 Ιουνίου 2013-#11710: Τρίτη καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για εκπαιδευτικό διαχωρισμό εις βάρος των μαθητών Ρομά[11]
  11. 21 Ιουνίου 2013-#12141: Σχετικά με το σχολείο-γκέτο για Ρομά Ασπροπύργου, παρά τις δύο καταδίκες της Ελλάδας από το ΕΔΔΑ[12]
  12. 25 Ιουνίου 2013-#12180: Παράνομος οικισμός Ρομά και παράνομα σφαγεία στο Αργοστόλι[13]
  13. 25 Ιουνίου 2013-#12181: Συλλήψεις και εσωτερικός εκτοπισμός Ρομά στη Ρόδο[14]
  14. 25 Ιουνίου 2013-#12182: Απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης και διώξεις Ρομά στην Περαία Θεσσαλονίκης[15]
  15. 2 Ιουλίου 2013-#[επίκαιρη ερώτηση]1664: Στεγαστικός γολγοθάς και δημοτολογική εκκρεμότητα των Ρομά[16] – [δεν συζητήθηκε στις 8 Ιουλίου 2013 λόγω απουσίας βουλευτή[17] – θα ξανακατατεθεί]
  16. 10 Ιουλίου 2013-#12751: Ατιμωρησία για εξαφάνιση 502 παιδιών Αλβανών Ρομά από κρατικό ίδρυμα[18]
  17. 12 Ιουλίου 2013-#12874: Προγράμματα εκπαίδευσης παιδιών Ρομά και μουσουλμανικής μειονότητας[19]
  18. 16 Ιουλίου 2013-#13006: Χορήγηση εγγράφων ταυτότητας και ιθαγένειας σε ανιθαγενή Ρομνί[20]
  19. 18 Ιουλίου 2013-#13043: Στεγαστικά δάνεια σε Ρομά και παλιννοστούντες με εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου[21]
  20. 2 Ιουλίου 2013-#[επίκαιρη ερώτηση]: Στεγαστικός «γολγοθάς» και δημοτολογική εκκρεμότητα των Ρομά[22]

 

  1. B. Εκπαίδευση

 

  1. 12ο Δημοτικό Σχολείο Ασπροπύργου: Απόφαση ΕΕΔΑ (11/12/2012) στην υπόθεση Σαμπάνη και λοιποί κατά Ελλάδας[23]: Παραβίαση του άρθρου 14 της ΕΣΔΑ σε συνδυασμό με το άρθρο 2 του Πρωτοκόλλου υπ’ αρ. 1 – «Το Δικαστήριο θεωρεί ότι υπό τις περιστάσεις της υπό κρίσης υπόθεσης, οι συνθήκες υπό τις οποίες λειτούργησε το 12ο σχολείο κατά τα σχολικά έτη 2008-2009 και 2009-2010 είχαν οριστικά ως αποτέλεσμα να υπάρξει για άλλη μια φορά δυσμενής διάκριση κατά των προσφευγόντων… Κατ’ εφαρμογή του Άρθρου 46 (υποχρεωτική ισχύς και εκτέλεση των αποφάσεων) της ΕΣΔΑ, το ΕΔΔΑ συνιστά στην Ελλάδα να μετεγγράψει σε άλλα δημόσια σχολεία όσα αιτούντα παιδιά είναι ακόμα σε σχολική ηλικία και να εγγράψει όσα αιτούντα παιδιά είναι πια ενήλικα σε σχολεία δεύτερης ευκαιρίας ή κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων.» Προηγούμενη ανάλογη καταδίκη από το ΕΔΔΑ (5/6/2008) στην υπόθεση Σαμπάνης και λοιποί κατά Ελλάδας.[24] 29/4/2013: απόρριψη αιτήματος Ελλάδας για επανεξέταση από Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης του ΕΔΔΑ. 8/5/2013: Σε απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις αναφέρεται: «Όπως επομένως προκύπτει από τα παραπάνω, πρόθεση της Διεύθυνσης [Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Αττικής] ήταν η φοίτηση των μαθητών Ρομά είτε στο 11ο ΔΣ Ασπροπύργου είτε σε άλλες σχολικές μονάδες της περιοχής που θα βρίσκονταν εγγύτερα του τόπου κατοικίας τους. Κάτι τέτοιο δεν κατέστη δυνατό εξαιτίας της αντίδρασης τόσο της τοπικής κοινωνίας όσο και της Δημοτικής Αρχής. Από τότε το 12ο ΔΣ Ασπροπύργου λειτουργεί στο χώρο του ‘Πάρκου Γκορυτσάς Ασπροπύργου’ σε προκάτ αίθουσες… Ως εκ τούτου, καταβάλλονται προσπάθειες παρά τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών να εκλείψει το φαινόμενο της ύπαρξης σχολικών μονάδων οι οποίες να δέχονται μαθητές από συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες.» [25],[26] Δεν υπάρχει προγραμματισμός ένταξης των μαθητών του 12ου ΔΣ στο 11ο ΔΣ από το Σεπτέμβριο 2013.

 

  1. 4ο Δημοτικό Σχολείο Σοφάδων: Απόφαση ΕΔΔΑ (30/5/2013) στην υπόθεση Λαβίδα και λοιποί κατά Ελλάδας:[27] Παραβίαση του άρθρου 14 της ΕΣΔΑ σε συνδυασμό με το άρθρο 2 του Πρωτοκόλλου υπ’ αρ. 1 – «Το Δικαστήριο θεωρεί ότι η θέση η οποία συνίσταται στη διαιώνιση της φοίτησης των παιδιών Ρομά σε ένα δημόσιο σχολείο στο οποίο φοιτούν αποκλειστικά Ρομά και στη μη λήψη αποτελεσματικών μέτρων κατά του διαχωρισμού –όπως για παράδειγμα η κατανομή των μαθητών Ρομά σε μικτές τάξεις σε άλλα σχολεία των Σοφάδων ή η αναδιαμόρφωση του σχολικού χάρτη-, και τούτο λόγω ιδίως της αντίθεσης των γονιών των μη Ρομά μαθητών, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αιτιολογείται αντικειμενικά από έναν θεμιτό σκοπό. Η καταγγελλόμενη από τους προσφεύγοντες κατάσταση για το έτος 2009-2010 συνεχίστηκε έως το σχολικό έτος 2012-2013 (βλέπε, mutatis mutandis, Σαμπάνη και λοιποί κατά Ελλάδας, αριθ. 59608/09, 11 Δεκεμβρίου 2012)… Επιπλέον, σε ό,τι αφορά το αίτημα των προσφευγόντων στη βάση του άρθρου 46 της Σύμβασης, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι μία απόφαση που διαπιστώνει παραβίαση επιφέρει για το εναγόμενο Κράτος τη νομική υποχρέωση ως προς αυτή τη διάταξη να θέσει τέλος στην παραβίαση και να απαλείψει τις συνέπειες κατά τρόπο που να αποκαταστήσει στο μέτρο του δυνατού την προτέρα κατάσταση. Προκύπτει ιδίως ότι το εναγόμενο Κράτος, το οποίο έχει κριθεί υπεύθυνο για μία παραβίαση της Σύμβασης ή των Πρωτοκόλλων της, καλείται όχι μόνο να καταβάλει στους ενδιαφερομένους τα επιδικασθέντα για δίκαιη ικανοποίηση ποσά, αλλά ομοίως να επιλέξει, υπό τον έλεγχο της Επιτροπής Υπουργών, τα γενικά και/ή, ενδεχομένως, ατομικά μέτρα που θα υιοθετήσει στην εσωτερική έννομη τάξη του (Ilaşcu και λοιποί κατά Μολδαβίας και Ρωσίας [GC], αριθ. 48787/99, § 487, CEDH 2004-VII, και Assanidzé κατά Γεωργίας [GC], αριθ. 71503/01, § 198, CEDH 2004-II). Επιπλέον, από τη Σύμβαση προκύπτει, και ιδίως από το άρθρο 1, ότι επικυρώνοντας τη Σύμβαση τα Συμβαλλόμενα Κράτη δεσμεύονται να φροντίσουν ώστε το εσωτερικό δίκαιό τους να είναι συμβατό με αυτή. Συνεπώς, εν προκειμένω, είναι ευθύνη του εναγόμενου Κράτους να καταργήσει, στην εσωτερική έννομη τάξη του, κάθε ενδεχόμενο εμπόδιο για μία προσήκουσα επανόρθωση της κατάστασης των προσφευγόντων λαμβανομένων υπόψη των συμπερασμάτων της παρούσας απόφασης (Δημητράς και λοιποί κατά Ελλάδας (αριθ.2), αριθ. 34207/08 και 6365/09, § 43, 3 Νοεμβρίου 2011).» Αθηνά Λινού, Ειδική Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας, στη Βουλή – Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (23/1/2013): «Στα περισσότερα σχολεία… έχουμε καταφέρει να υπάρχει μια ομαλή συμβίωση των παιδιών [Ρομά με μη Ρομά], σε μερικές περιοχές δεν τα καταφέραμε καλά. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι το παράδειγμα των Σοφάδων Καρδίτσας, αλλά και κάποια παραδείγματα μέσα στην Καρδίτσα.» Ετήσια Έκθεση 2012 Συνηγόρου του Πολίτη: «Στις αρχές του 2012, με απόφαση του ΥΠΑΙΘΠΑ, δρομολογήθηκε, χωρίς την απαιτούμενη προηγούμενη προετοιμασία όλων των εμπλεκομένων, η μετεγγραφή μαθητών της Α’ τάξης του 4ου Δημοτικού σε 7 σχολεία των Σοφάδων και άλλων χωριών της περιοχής. Η απόφαση αυτή, επειδή πυροδότησε έντονες αρνητικές αντιδράσεις γονέων και τοπικών παραγόντων, τελικά δεν υλοποιήθηκε. Σε σύσκεψη που συγκάλεσε το ΥΠΑΙΘΠΑ με εκπροσώπους όλων των εμπλεκόμενων φορέων της περιοχής και του Συνηγόρου αποφασίστηκε τελικά, μεταξύ άλλων, να μετεγγραφούν 9 μαθητές της Α’ τάξης του 4ου Δημοτικού οι οποίοι να πληρούν τα μαθησιακά και ηλικιακά κριτήρια στο 1ο και 2ο Δημοτικό Σοφάδων, με παράλληλη ένταξή τους σε τάξεις υποδοχής. Επίσης, σύμφωνα με δελτίο τύπου που εξέδωσε το αρμόδιο υπουργείο, ορίστηκε η εγγραφή μαθητών του 5ου Νηπιαγωγείου στην Α’ τάξη σε σχολεία της πόλης των Σοφάδων από το σχολικό έτος 2012-2013 σε ποσοστό που δεν θα υπερβαίνει το 20% του μαθητικού πληθυσμού κάθε σχολείου. Μέχρι τα τέλη του 2012 η υλοποίηση των παραπάνω δεν είχε προχωρήσει. Οι γονείς των 5, τελικά, μαθητών που ενεγράφησαν στο 1ο και το 2ο Δημοτικό ζήτησαν να επιστρέψουν τα παιδιά τους στο 4ο καθότι η προσαρμογή τους στα σχολεία αυτά δεν ήταν εφικτή.»[28] Απάντηση της Viviane Reding εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ερώτηση ευρωβουλευτή για το 4ο ΔΣ Σοφάφων (2.4.2012): «Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Αξιότιμου Μέλους ότι τα μέτρα που λήφθηκαν σ’ αυτήν την περίπτωση δεν βοηθάνε αρκετά στην αποτελεσματική κατάργηση του διαχωρισμού, παρότι καταδεικνύουν πρόθεση αντιμετώπισης του ζητήματος. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωση της του Απριλίου 2011 , ζήτησε από τα κράτη μέλη να καταπολεμήσουν τις διακρίσεις και τον διαχωρισμό στην εκπαίδευση, να παράσχουν πρόσβαση σε εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, και να διασφαλίσουν την ολοκλήρωση της παρακολούθησης πρωτοβάθμιας, τουλάχιστον, εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά Ρομά. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή υπενθυμίζει πως τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την οργάνωση και το περιεχόμενο των εκπαιδευτικών τους συστημάτων.» [29] 8/5/2013: Σε απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις αναφέρεται: «Αναφορικά με το 4ο Δημοτικό Σχολείο Σοφάδων από το αριθμ. 2359/24/4/2013 έγγραφο της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Καρδίτσας προκύπτει ότι κατά το σχολικό έτος 2012-2013 οι γονείς των μαθητών Ρομά ζήτησαν τη μεταγραφή των παιδιών τους στο ως άνω σχολείο διότι δεν ήταν εφικτή, κατά την εκτίμησή τους, η προσαρμογή τους. Ως εκ τούτου, καταβάλλονται προσπάθειες παρά τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών να εκλείψει το φαινόμενο της ύπαρξης σχολικών μονάδων οι οποίες να δέχονται μαθητές από συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες.»[30] Δεν υπάρχει προγραμματισμός κατανομής μαθητών Ρομά του 4ου ΔΣ σε άλλα ΔΣ των Σοφάδων από το Σεπτέμβριο 2013.

 

  1. 3ο Δημοτικό Σχολείο Σπάτων: Απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτική ερώτηση (27/12/2012):[31] «Επιπλέον … κατά το σχολικό έτος 2009-201 ήταν εγγεγραμμένοι βάσει της ηλικίας τους στο 3ο ΔΣ Σπάτων συνολικά 21 μαθητές Ρομά. Μερικοί εξ αυτών φοίτησαν κατά διαστήματα έως τα τέλη Νοεμβρίου 2009. Στη συνέχεια διέκοψαν στο σύνολό τους τη φοίτηση. Παρέμειναν ωστόσο εγγεγραμμένοι έως το τέλος του σχολικού έτους 2009-201, οπότε και απερρίφθησαν λόγω απουσιών. Το σχολικό έτος 3010-2011 επανεγγράφησαν απευθείας για να επαναφοιτήσουν, αλλά και πάλι δεν φοίτησαν… Κατά τα επόμενα σχολικά έτη 2011-2012 και 2012-2013 δεν έχουν εγγραφεί μαθητές Ρομά στο 3ο ΔΣ Σπάτων. Ως εκ τούτου δεν έχει υποβληθεί… αίτημα για τη δημιουργία Τάξης Υποδοχής.». Η απάντηση αυτή «διαψεύδεται» κατ’ αρχή από απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτική ερώτηση (12/1/2011):[32] «Με τις ενδεχόμενες φάσεις προσλήψεων εκπαιδευτικών κλάδου ΠΕ70Δασκάλων, θα μεριμνήσει για τις τάξεις υποδοχής των παιδιών του καταυλισμού Ρομά στα Σπάτα και συγκεκριμένα στο 3ο ΔΣ Σπάτων, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη και συνεχής συμμετοχή αυτών στην εκπαιδευτική διαδικασία.» Ο μοναδικός πραγματικός λόγος εκπαιδευτικού αποκλεισμού των παιδιών Ρομά Σπάτων υπήρξε η άρνηση του σχολείου να τα ενσωματώσει με την αιτιολογία ή την πρόφαση πως δεν είχε διαθέσιμους χώρους και εκπαιδευτικούς για τη δημιουργία τάξεων υποδοχής. Άλλωστε, στις 8/5/2013, σε απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις αναφέρεται: «Σύμφωνα με την πάγια πολιτική και βούληση του Υ.ΠΑΙ.Π.Θ.Α., τα στελέχη της εκπαίδευσης, όχι μόνο ενθαρρύνουν την προσέλευση των μαθητών Ρομά στο σχολείο, αλλά και αναζητούν τα παιδιά Ρομά που μένουν στην περιοχή τους και φροντίζουν για την εγγραφή και τη φοίτησή τους, όπως προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις για την υποχρεωτική φοίτηση.» [33] Δεν υπάρχει προγραμματισμός ένταξης μαθητών Ρομά στο 3ο ΔΣ Σπάτων από το Σεπτέμβριο 2013.

 

  1. Γενικό πρόβλημα σχολείων-γκέτο: Συνήγορος του Πολίτη στη Βουλή – Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (16/1/2013): «Αυτά τα σχολεία που ονομάζονται ‘σχολεία γκέτο’ είναι ένα μεγάλο θέμα προς συζήτηση. Υπάρχουν, δυστυχώς, κάποιες πρακτικές στη χώρα μας, αναφερθήκατε και προηγουμένως, που έχουν καταδικαστεί διεθνώς. Για τη πρακτική του Ασπροπύργου, έχουμε καταδίκη από το Συμβούλιο της Ευρώπης που λειτουργεί σχολείο απομονωμένο μόνο με παιδιά Ρομά. Όσοι από εσάς ταξιδεύετε στην Β. Εύβοια μετά την Αρτάκη θα περνάτε από ένα μέρος που λέγεται Καστέλα Ψαχνών, έχει το Τριθέσιο Δημοτικό σχολείο για όλα τα παιδιά και αμέσως μετά από το χωριό υπάρχει το Μονοθέσιο Δημοτικό σχολείο για Ρομά. Αυτό είναι το κλασσικό αποτέλεσμα των τοπικών αντιδράσεων και προκαταλήψεων που υπάρχουν μέσα στις κοινότητες και βημάτων που δεν έχουν γίνει παρόλο που έπρεπε να έχουν γίνει.» Ετήσια Έκθεση 2012 Συνηγόρου του Πολίτη: «Τον Ιανουάριο του 2012 κάλεσε σε συνάντηση εργασίας όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και διευθυντές σχολείων, όπου συζητήθηκε η διαμόρφωση σχεδίου δράσης ώστε να μειωθεί η λειτουργία τάξεων (π.χ. στο 7ο Δημοτικό Σχολείο Κομοτηνής) ή σχολείων (π.χ. 12ο Δημοτικό Σχολείο Κομοτηνής) όπου φοιτούν παιδιά αποκλειστικά αυτής της πληθυσμιακής ομάδας. Για τον λόγο αυτό προγραμματίστηκε η κατανομή μέρους των μαθητών σε διάφορα σχολεία της πόλης, εφόσον διασφαλίστηκε η συναίνεση των γονέων τους, η μεταφορά τους, η λειτουργία τάξεων υποδοχής, η επιμόρφωση εκπαιδευτικών και η ευαισθητοποίηση γονέων και μαθητών στα σχολεία αυτά. Η εξέλιξη της υλοποίησης του σχεδίου παρακολουθείται από τον Συνήγορο.»[34] Απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτική ερώτηση (27/12/2012):[35] «Το ΥΠΑΙΘΠΑ επιδιώκει την ένταξη των απιδιών Ρομά στις κανονικές τάξεις. Σημειώνεται ότι ο διαχωρισμός τους από τους λοιπούς μαθητές αντίκειται στο Ελληνικό Σύνταγμα, το οποίο απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής στην εκπαίδευση.» 8/5/2013: Σε απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις αναφέρεται: «Το Υ.ΠΑΙ.Π.Θ.Α. επιδιώκει την ένταξη των παιδιών Ρομά στις κανονικές τάξεις, ενώ ο αποκλεισμός ή διαχωρισμός τους από τους λοιπούς μαθητές και η περιθωριοποίησή τους αντίκειται στο ελληνικό Σύνταγμα, που απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής στην εκπαίδευση και σε πλήθος διεθνών κειμένων που δεσμεύουν τη χώρα και έχουν υπερνομοθετική ισχύ… Σύμφωνα με την πάγια πολιτική και βούληση του Υ.ΠΑΙ.Π.Θ.Α., τα στελέχη της εκπαίδευσης, όχι μόνο ενθαρρύνουν την προσέλευση των μαθητών Ρομά στο σχολείο, αλλά και αναζητούν τα παιδιά Ρομά που μένουν στην περιοχή τους και φροντίζουν για την εγγραφή και τη φοίτησή τους, όπως προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις για την υποχρεωτική φοίτηση. Τόσο στο νηπιαγωγείο όσο και στο δημοτικό σχολείο, τα παιδιά Ρομά γίνονται δεκτά ανεξάρτητα από το εάν είναι γραμμένα σε μητρώα ή δημοτολόγια. Όταν υπάρχει αδυναμία εγγραφής λόγω μη εμβολιασμού και σύμφωνα με τη με αρ. πρωτ. Φ6/451/115136/Γ1/16-9-2010 του Υ.ΠΑΙ.Π.Θ.Α. κρίνεται απαραίτητα η συνεργασία με τοπικούς φορείς, την τοπική αυτοδιοίκηση, Ιατροκοινωνικά Κέντρα, Διεύθυνση Κοινωνικής Ππρόνοιας, ΠΙΚΠΑ, Νοσοκομεία, Ιατρικά Κέντρα καθώς και φορείς Κοινωνικής Στήριξης (ΚΕΕΛΠΝΟ). Η συνεργασία της [Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ροδόπης] με το Συνήγορο του Πολίτη και με τους άλλους εμπλεκόμενους φορείς (Δήμο Κομοτηνής, Κοινωνικούς Λειτουργούς) ήταν και είναι εξαίρετη και θα συνεχίσουμε, στο ίδιο πνεύμα, τις προσπάθειες εκείνες για μια καλύτερη κατανομή των μαθητών Ρομά σε σχολεία της Κομοτηνής, εκτός του 12ου και 7ου Δημοτικού Σχολείου. Το τρέχον σχολικό έτος οι προσπάθειές μας δεν ευοδώθηκαν στο βαθμό που θα επιθυμούσαμε γιατί υπήρξε εμπλοκή στο θέμα της μεταφοράς (έπρεπε να υπογραφεί σύμβαση με νέα δρομολόγια). Η προτροπή μας προς τους γονείς των μαθητών της περιοχής του 12ου ΔΣ για εγγραφή τους σε άλλα σχολεία της Κομοτηνής είναι αδιάλειπτη… Τέλος, για το 2ο Δημοτικό Σχολείο Καστέλλας Ψαχνών Ευβοίας, σας γνωρίζουμε ότι με το αριθμ. Φ.2.1δ/900/07-02-2013 έγγραφό του προς το Υ.ΠΑΙ.Π.Θ.Α. ο Περιφερειακός Διευθυντής Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Στερεάς Ελλάδας εισηγήθηκε την κατάργηση του ως άνω σχολείου λόγω έλλειψης μαθητικού δυναμικού. Η διαδικασία των σχολικών μεταβολών (καταργήσεις, συγχωνεύσεις κ.α.) βρίσκεται σε εξέλιξη στις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υ.ΠΑΙ.Π.Θ.Α..» [36],[37] Πρόσφατα πληροφορηθήκαμε πως στις 11 Σεπτεμβρίου 2012 η Ειδική Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας Αθηνά Λινού εξέδωσε δύο εγκυκλίους με παρεμφερές περιεχόμενο που δείχνει πως υπήρχε γενικευμένο πρόβλημα άρνησης εγγραφής παιδιών Ρομά σε δημοτικά σχολεία: «Επειδή ήρθε στην αντίληψή μας άρνηση εγγραφής μαθητών/νηπίων ΡΟΜΑ σε Δημοτικά Σχολεία/Νηπιαγωγεί παρακαλώ όπως μεριμνήσετε για την εφαρμογή όλων των κειμένων διατάξεων [ακολουθεί κατάλογος]. Παρακαλείσθε να μεριμνήσετε ώστε οι διευθυντές των σχολείων/προϊστάμενοι των νηπιαγωγείων να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να εγγράφουν στα σχολεία τους μαθητές/τυχόν νήπια ΡΟΜΑ. Σας ζητούμε να μας γνωστοποιήσετε εγγράφως κάθε αντίρρηση.» [38]

 

  1. Προγράμματα εκπαίδευσης παιδιών Ρομά και παιδιών Μουσουλμανικής Μειονότητας: Τα προγράμματα λήγουν στο τέλος του 2013 και δεν έχει προγραμματισθεί προκήρυξη νέων ούτε παράταση ισχυόντων με αποτέλεσμα να κινδυνεύει να ανασταλεί ή να ακυρωθεί το έργο τους. 19/4/2013: Σε απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτική ερώτηση για τα προγράμματα εκπαίδευσης παιδιών Ρομά αναφέρεται: «Η υλοποίησή τους προβλέπεται να διαρκέσει μέχρι 31/12/2013. Η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΕΔΒΜ θα εξετάσει το ενδεχόμενο παράτασης εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα από τους Δικαιούχους σε εύλογο χρονικό διάστημα. Σε περίπτωση που δεν υποβληθεί σχετικό αίτημα από τους Δικαιούχους, η ανωτέρω Υπηρεσία θα εξετάσει το ενδεχόμενο νέας Πρόσκλησης.»[39] 13/5/2013: Σε απάντηση Υπουργείου Παιδείας σε κοινοβουλευτική ερώτηση για το πρόγραμμα εκπαίδευσης παιδιών Μουσουλμανικής Μειονότητας αναφέρεται: «Η υλοποίησή του έχει διάρκεια μέχρι 31/12/2013. Όσον αφορά στη συνέχισή του θα εξετασθεί από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΕΔΒΜ ενδεχόμενο παράτασης εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα από το Δικαιούχο σε εύλογο χρόνο. Σε περίπτωση που δεν υποβληθεί σχετικό αίτημα από το Δικαιούχο, η ΕΥΔ θα εξετάσει το ενδεχόμενο έκδοσης νέας Πρόσκλησης.»[40] Αιτήματα υποβλήθηκαν αλλά το Υπουργείο Παιδείας δεν έχει εγκρίνει τις παρατάσεις.

 

Γ. Στέγαση

 

  1. Καταυλισμοί Ασπροπύργου-Σπάτων: Έκθεση ECRI (15/9/2009):[1] «Η ECRI παρατήρησε σε μια επιτόπου επίσκεψη σε καταυλισμούς Ρομά στον Ασπρόπυργο και τα Σπάτα κοντά στην Αθήνα, ότι οι συνθήκες διαβίωσης κάποιων Ρομά εξακολουθούν να είναι απαράδεκτα κατώτερες των διεθνών προτύπων. Η ECRI αναγνωρίζει ότι κάποιοι καταυλισμοί έχουν δημιουργηθεί εντός του πλαισίου του νόμου και άλλοι όχι. Ωστόσο, ανησυχεί για το ότι όπως παρατηρήθηκε στον Ασπρόπυργο και τα Σπάτα, κάποιοι καταυλισμοί Ρομά είναι απολύτως απομονωμένοι από τον υπόλοιπο πληθυσμό, χωρίς τρεχούμενο νερό ή ηλεκτρικό και χωρίς αποχετευτικό σύστημα ή πρόσβαση σε δημόσια συγκοινωνία. Οι καταυλισμοί αυτοί δεν είναι εύκολα προσβάσιμοι και δεν υπάρχουν ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι που να οδηγούν σε αυτούς και οι κάτοικοί τους ζουν σε αυτοσχέδια ή προκατασκευασμένα σπίτια, χωρίς θέρμανση το χειμώνα και στέγες που στάζουν σε ορισμένες περιπτώσεις, αφήνοντας έτσι τα ευπαθή άτομα όπως παιδιά, εγκύους και τους ηλικιωμένους ιδιαίτερα εκτεθειμένους σε ασθένειες. Οι Ρομά που ζουν στους καταυλισμούς αυτούς αντιμετωπίζουν επίσης στην καλύτερη περίπτωση αδιαφορία και στη χειρότερη εχθρικότητα (όπως παρατηρήθηκε στον Ασπρόπυργο) από την πλευρά κάποιων από τις τοπικές αρχές και όσων δεν είναι Ρομά. Η ECRI ενημερώθηκε ότι στον καταυλισμό του Ασπροπύργου η ελληνική κυβέρνηση είχε μεταστεγάσει κάποιες κοινότητες στο βόρειο μέρος της χώρας σε καλύτερες συνθήκες. Εν όψει της σοβαρότητας των προβλημάτων που αντιμετωπίζονται στον καταυλισμό αυτό, είναι απαραίτητη η βοήθεια από την κυβέρνηση για τη μεταστέγαση των Ρομά που παραμένουν εκεί. Αυτό είναι το πιο σημαντικό καθώς η κατάσταση δημιούργησε εντάσεις ανάμεσα στους Ρομά και τους άλλους κατοίκους της περιοχής.» Από τότε η μόνη βελτίωση είναι η ασφαλτόστρωση του δρόμου προς τον καταυλισμό των Σπάτων και η παροχή ύδρευσης σε αυτόν, ενώ αντίθετα τον Αύγουστο 2010 έγινε παράνομη έξωση του καταυλισμού στον Ασπρόπυργο (θέση Ψάρι) που μετακινήθηκε σε άλλη περιοχή (θέση Σοφό). 8/5/2013: Επίσκεψη ΕΠΣΕ-ΔΗΜΑΡ-Οικολόγων σε οικισμό Ρομά Σπάτων με μερική απογραφή των οικογενειών κατά την οποία προσήλθε απρόσκλητη η Λία Μπρέστα της Τ.Ο. ΠΑΣΟΚ Αρτέμιδας και επιτέθηκε στο ΕΠΣΕ και στη ΔΗΜΑΡ και γενικά προσπάθησε και σε ένα βαθμό πέτυχε να υπονομεύσει την όλη επίσκεψη και την απογραφή. Τα στελέχη του Τομέα Δικαιωμάτων του ΠΑΣΟΚ που ενημερώθηκαν αμέσως δεν μετέφεραν μέχρι σήμερα οποιαδήποτε αποστασιοποίηση αν όχι καταδίκη της στάσης αυτής του τοπικού στελέχους του ΠΑΣΟΚ.

 

  1. Καταυλισμός Χαλανδρίου: Στις 15/3/2013 επιδόθηκε σε 42 οικογένειες του καταυλισμού απόφαση του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής – ΓΓΑΔΑ (Φ.244/5551/12/26-2-2013) για την κατεδάφιση των κατοικιών τους που χαρακτηρίστηκαν αυθαίρετες με αποφάσεις της πολεοδομίας πριν 17-18 χρόνια (1995-1996) στις 14 Μαΐου 2013. Η απόφαση αγνοεί την υποχρέωση μετεγκατάστασης των Ρομά για την οποία σε συνεδρίαση αρμόδιας Επιτροπής στις 14/12/2012 αποφασίστηκε να παραχωρηθεί έκταση 30.000 τμ σε όμορο οικόπεδο της περιοχής Νομισματοκοπείου (πηγή: έγγραφο Συνηγόρου του Πολίτη προς ΓΓΔΑ – αρ. πρ. 157002/9163/2013/5-3-2013) χωρίς όμως να προχωρήσει η υλοποίηση της μετεγκατάστασης. 24/4/2013: αναρτήθηκε στη «Διαύγεια» απόφαση του ΓΓΑΔΑ: αποφασίστηκε «η μετεγκατάσταση του συνόλου του καταυλισμού [Ρομά] της περιοχής Νομισματοκοπείου του Δήμου Χαλανδρίου που σήμερα στεγάζεται στην ιδιωτική έκταση επί της οδού Σαρανταπόρου και Ίριδας στην ελεύθερη αδόμητη δημόσια έκταση με εμβαδόν εγγύς του σημερινού καταυλισμού στη περιοχή Νομισματοκοπείου/Πεύκου Πολίτη στη Διεύθυνση Λευκωσίας και Σαρανταπόρου στα Διοικητικά όρια του Δήμου Χαλανδρίου όπως αυτή αποτυπώνεται στο Ενιαίο Μητρώο Ακίνητης Περιουσίας με Αριθμό Βιβλίου Καταχώρησης 1168 και σύμφωνα με την εισήγηση της από 14ης Δεκεμβρίου 2012 Συνεδρίας της Επιτροπής του άρθρου 2». Με τη μετεγκατάσταση αυτή είχαν ρητά συμφωνήσει οι ενδιαφερόμενοι Ρομά, όπως αναφέρεται στην απόφαση. 10/5/2013: Μετά από προσφυγή που το ΕΠΣΕ έκανε στην Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στις 6 Μαΐου 2013, για λογαριασμό του Πολιτιστικού Συλλόγου των Ελλήνων Τσιγγάνων Καταγόμενων εκ Χαλκίδος και Περιχώρων «Η Ελπίδα» η Επιτροπή κοινοποίησε την προσφυγή στην Ελλάδα για τις παρατηρήσεις της που πρέπει να υποβληθούν μέσα σε διάστημα έξι μηνών. Παράλληλα, η Επιτροπή δέχθηκε το αίτημα για ασφαλιστικά μέτρα προστασίας των προσφευγόντων και ζήτησε από την Ελλάδα να διασφαλίσει πως οι αιτούντες δεν θα καταστούν άστεγοι κατά το χρονικό διάστημα που η προσφυγή τους εξετάζεται από την Επιτροπή.[41] Στις 13 Μαΐου 2013 με νεότερη απόφαση του ΓΓΑΔΑ η κατεδάφιση των αυθαιρέτων κατοικιών αναστάλθηκε επ’ αόριστον. Η ελληνική πολιτεία οφείλει πρώτα να μεταστεγάσει τους Ρομά στο χώρο που η πολιτεία αποφάσισε και οι ίδιοι αποδέχθηκαν και μετά να κατεδαφίσει τα αυθαίρετα. Η προσφυγή κατέστη αναγκαία δεδομένου ότι, στις 29/4/2013, ο ΓΓΑΔΑ δήλωσε στο ΕΠΣΕ πως δεν μπορούσε να αναστείλει την απόφαση κατεδάφισης πριν υλοποιήσει την απόφαση μεταστέγασης χωρίς να έχει δικαστική απόφαση αναστολής και πως με τη διαπίστωση αυτή είχε συμφωνήσει και ο Συνήγορος του Πολίτη στον οποίο είχε προσφύγει το ΕΠΣΕ για λογαριασμό των Ρομά Χαλανδρίου. Στις 30/4/2013, η βουλευτής της ΔΗΜΑΡ Μαρία Γιαννακάκη και ο Εκπρόσωπος του ΕΠΣΕ Παναγιώτης Δημητράς εκ μέρους των Ρομά ζήτησαν από την αρμόδια εισαγγελέα την έκδοση εισαγγελικής παραγγελίας για την αναστολή εκτέλεσης της απόφασης κατεδάφισης μέχρι την εκτέλεση της απόφασης μεταστέγασης: η εισαγγελέας επιφυλάχθηκε και στις 9/5/2013 ειδοποίησε πως θα απαντήσει μετά τις 13/5/2013 (!). Την ίδια ημέρα, ο Υπουργός Εσωτερικών απάντησε σε κοινοβουλευτική ερώτηση[42] και σε κοινοβουλευτική αναφορά[43] πως κατ’ αρχή λόγω της δημοσιονομικής κρίσης υπάρχει περιορισμένη δυνατότητα χρηματοδότησης έργων για τη στέγαση των Ρομά και πως είχε ζητήσει στις 15/4/2013 στοιχεία για να ενημερώσει με νεότερη απάντησή του τη Βουλή, κάτι που δεν έκανε. Ο ΓΓΑΔΑ επίσης δήλωνε δημόσια ακόμα και στις 10/5/2013: «Έχω υποχρέωση να κατεδαφίσω. Εφαρμόζω τον νόμο».[44]

 

  1. Καταυλισμός Σοφάδων: Έχουν συνταχθεί περίπου 300 εκθέσεις αυτοψίας αυθαιρέτων κατοικιών στον παλαιό οικισμό Ρομά Σοφάδων. Μεγάλος αριθμός των θιγόμενων με τη συνδρομή του ΕΠΣΕ υπέβαλαν ενστάσεις το Μάιο 2012 η εξέταση των οποίων εκκρεμεί. Στους υπολοίπους επιβλήθηκαν πρόσφατα πρόστιμα. Ετήσια Έκθεση 2012 Συνηγόρου του Πολίτη:[45] «Δεν απουσιάζουν όμως και αντίθετες περιπτώσεις, όπως αυτή του Δήμου Σοφάδων, όπου εφαρμόστηκε εκτεταμένη επιχείρηση γενικής καταγραφής πολεοδομικών αυθαιρέτων στον παλαιό οικισμό Ρομά, με τη σύνταξη εκατοντάδων εκθέσεων αυτοψίας (255) για τα αυθαίρετα κτίσματα και με επιβολή προστίμων συνολικού ύψους άνω των 5 εκατομμυρίων ευρώΧαρακτηριστικές περιπτώσεις έμμεσης εκδίωξης των κατοίκων Ρομά αποτελούν ο αποκλεισμός της ένταξης των οικισμών τους στο σχέδιο πόλης ή η ολιγωρία των αρχών για την ολοκλήρωση της ένταξης στον Δήμο Σοφάδων και στο Δροσερό Ξάνθης… Στους Σοφάδες, έπειτα από τροποποίηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου το καλοκαίρι του 2011, επεκτάθηκαν οι χαρακτηρισμένοι χώροι αθλητικών εγκαταστάσεων σε χώρο του Παλαιού Οικισμού που κατοικείται από σημαντικό πληθυσμό Ρομά. Εν προκειμένω ο δήμος δεν έχει ενημερώσει τον Συνήγορο για τις ενέργειες στις οποίες σκοπεύει να προβεί όσον αφορά τη στεγαστική αποκατάσταση των κατοίκων Ρομά, οι οποίοι θα εξαναγκαστούν σε αποχώρηση από τις οικίες τους με την εφαρμογή του σχεδίου. Το συγκεκριμένο ζήτημα έχει λάβει ευρύτερη διάσταση, καθώς ύστερα από σχετική διαμαρτυρία των αναφερομένων προς τη Διεύθυνση Ισότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ζητήθηκε η χορήγηση στοιχείων, μεταξύ άλλων υπηρεσιών και από τον Συνήγορο, προκειμένου να ακολουθήσει διερεύνηση της υπόθεσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.»

  1. Οικισμός Αργοστολίου Κεφαλονιάς: Δημιουργήθηκε από τον τότε Δήμο Αργοστολίου το 1996 σε χώρο ταφής ζωικών υπολειμμάτων σφαγής δίπλα από το Δημοτικό Σφαγείο Αργοστολίου παρ’ ότι με βάση το ΠΔ 330/85 απαγορεύεται η ύπαρξη κατοικίας σε απόσταση λιγότερο από 500 μέτρα από κάθε σφαγείο. Στο 4684/16-9-2008 έγγραφό της προς το Συνήγορο του Πολίτη, η Διεύθυνση Πολεοδομίας της τότε Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κεφαλληνίας ανέφερε πως ουδέποτε είχαν εκδοθεί οικοδομικές άδειες τόσο για τον οικισμό Ρομά όσο και για το Δημοτικό Σφαγείο, γεγονός που σήμαινε πως και τα δύο ήταν και παραμένουν αυθαίρετα. Σημειωτέον πως το έγγραφο αυτό υπέγραφε η τότε Διευθύντρια και σήμερα βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ Αφροδίτη Θεοπεφτάτου. Επί πλέον, τα σφαγεία δεν έχουν πια άδεια λειτουργίας με βάση τους σήμερα ισχύοντες κανονισμούς της ΕΕ και κατά καιρούς εκδίδονται προσωρινές άδεις εν όψει διαδικασίας αδειοδότησης. Μπροστά στην πολλαπλή παρανομία και την ανάγκη μετεγκατάστασης των Ρομά και νομιμοποίησης των σφαγείων, ο Δήμος Κεφαλληνίας συνέταξε «Σχέδιο Δράσης για την κοινωνική ένταξη των ΡΟΜΑ που διαβιούν στον πρόχειρο καταυλισμό της Κρανιάς» που εγκρίθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο στις 24 Μαΐου 2013 και αναρτήθηκε στη «Διαύγεια» την 1 Ιουλίου 2013.[46] Πρόκειται για υποδειγματικό σχέδιο δράσης όπως φαίνεται και από την ανάγνωση των περιεχομένων και ελάχιστων επιλεγμένων αποσπασμάτων, το οποίο άρχισε ήδη να εφαρμόζεται –όπως διαπιστώσαμε- με μετεγκατάσταση δύο οικογενειών σε ενοικιαζόμενα σπίτια και με προοπτική –όπως μας δήλωσε ο Δήμος- να ολοκληρωθεί μέσα στο καλοκαίρι η μετεγκατάσταση όλων των οικογενειών:

 

  1. Το νομικό πλαίσιο για την υποχρέωση και τη δικαιοδοσία των ΟΤΑ ανάληψης δράσης προστασίας των Ρομά 2. Ο Συνήγορος του Πολίτη για τους Ρομά (Έκθεση 2005) 3. Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου «Η Κατάσταση των Τσιγγάνων στην Ελλάδα» (29-11-2001) 4. Πλαίσιο Εθνικής Στρατηγικής για τους Ρομά (Δεκέμβριος 2011) 5. Αντικειμενική αδυναμία εφαρμογής των ΚΥΑ 33165/23-6-2006 και ΚΥΑ 15654/31-3-2011 περί επιδοτούμενων επιτοκίων στεγαστικών δανείων από ΡΟΜΑ 6. Προτεινόμενη διαδικασία για την εφαρμογή της δράσης.

«Από το 1996 οπότε και το δημοτικό συμβούλιο προέβη στην προσωρινή λύση της πρόχειρης εδραιοποίησης του πληθυσμού Ρομά στην περιοχή της Κρανιάς και συγκεκριμένα στον περιβάλλοντα χώρο των δημοτικών σφαγείων, δεν κατέστη δυνατή η κοινωνική ένταξη και προσαρμογή του πληθυσμού, καθώς κάθε προσπάθεια δημιουργίας αξιοπρεπούς καταυλισμού με τις κατάλληλες υποδομές και παροχές κατέστη θνησιγενής… Η εικόνα των Ρομά στην περιοχή Κρανιά της Κεφαλλονιάς σε ό,τι αφορά στις συνθήκες κατοίκησης και στέγασης χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό ακατάλληλη, εφόσον οι συνθήκες διαβίωσης δεν ανταποκρίνονται στα ελάχιστα αποδεκτά σταθερότυπα (standards) κατοίκησης. Βασική προτεραιότητα είναι ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη δέσμης μέτρων στεγαστικής αρωγής, τα οποία θα διασφαλίζουν την αξιοπρεπή εδραιοποίηση και την οργανική ένταξη των Ρομά στην τοπική κοινωνία, μέσα από μοντέλα βιώσιμης κατοικίας. Κάτω από αυτό το πρίσμα, η στρατηγική για την διαχείριση του κατοικείν των Ρομά, θα πρέπει να αποσκοπεί μακροπρόθεσμα σε βιώσιμη, ασφαλή και λειτουργική κατοίκηση, οργανικά συνδεδεμένη με τον αστικό και κοινωνικό ιστό… Η άμεση λύση πρέπει να αναζητηθεί στη στήριξη των οικογενειών ΡΟΜΑ προκειμένου με τη βούλησή τους και τη συναίνεσή τους να στεγαστούν σε μισθωμένες κατοικίες με δική τους μέριμνα, λαμβάνοντας μηνιαία επιχορήγηση για το μίσθωμα για βραχύ χρονικό διάστημα maximum 2 ετών έως ότου υλοποιηθεί μια ολοκληρωμένη λύση του ζητήματος με μακροπρόθεσμο χαρακτήρα και κυρίως με τη συνδρομή των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων… Προκειμένου για τον πληθυσμό της Κεφαλλονιάς στην περιοχή της Κρανιάς που βρίσκεται σε πλήρη αδυναμία στέγασης εξ ιδίων πόρων και σε άμεση απειλή για την υγεία των μελών του και τη δημόσια υγεία, καταγράφονται 13 οικογένειες επιλέξιμες για επιχορήγηση ενοικίου… Επιπλέον και προκειμένου να αμβλυνθούν κοινωνικές αναστολές ή αποκλεισμοί, ο Δήμος δια των ειδικευμένων στελεχών του, δύναται να συνεισφέρει στην αμοιβαία κοινωνική κατανόηση για την αντιμετώπιση του ζητήματος, παρέχοντας κάθε νόμιμη και δυνατή βοήθεια και στήριξη.»

  1. «Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη των ΡΟΜΑ και πληθυσμών που διαμένουν σε ιδιαίτερα υποβαθμισμένους οικισμούς της Περιφέρειας ΑΜΘ»:[47] Το επικαλείται η έκθεση του Δήμου Κεφαλληνίας. Το αναζητήσαμε και είναι και αυτό πληρέστατο και άρα υποδειγματικό και μάλιστα σε περιφερειακό επίπεδο. Δεν γνωρίζουμε πόσο έχει εφαρμοστεί.

 

  1. Εξώσεις 2012-2013 χωρίς παροχή μετεγκατάστασης άρα παράτυπες αν όχι παράνομες:
  2. Μάρτιος 2012: Αττική Οδός Κορωπί
  3. Μάιος 2012: Ξηριάς Λαμίας
  4. Αύγουστος 2012: Βοτανικός Αθήνας
  5. Δεκέμβριος 2012: Καρακόνερο Ρόδου
  6. Ιανουάριος 2013: Γουρνές Ηρακλείου Κρήτης
  7. Ιούνιος 2013: Ρόδος (βλπ. παρακάτω)

 

  1. Συλλήψεις και εσωτερικός εκτοπισμός Ρομά στη Ρόδο: Σύμφωνα με ανακοινώσεις του Δήμου Ρόδου, στις 4 Ιουνίου 2013, δέκα δημοτικοί αστυνομικοί συνέλαβαν και προσήγαγαν στο Αστυνομικό Τμήμα Ρόδου 15 ενήλικους και 20 ανήλικους Ρομά που είχαν φτάσει πρόσφατα στη Ρόδο και διανυκτέρευαν σε δημόσιους χώρους. Οι δημοτικοί αστυνομικοί κατέσχεσαν επίσης και κατέστρεψαν προσωπικά είδη των Ρομά (σεντόνια, ακορντεόν, κτλ). Στους 20 ανηλίκους, σύμφωνα με τις φωτογραφίες που μοίρασε ο Δήμος, περιλαμβάνονταν πολλά μικρά παιδιά και βρέφη. Οι Ρομά υποχρεώθηκαν να παραμείνουν, προφανώς σε καθεστώς σύλληψης, στο ΑΤ Ρόδου μέχρι το απόγευμα της επόμενης ημέρας όταν υποχρεώθηκαν να επιβιβαστούν σε πλοίο για να γυρίσουν στον Πειραιά. Για τον παράνομο χαρακτήρα των ενεργειών αυτών έχει κατατεθεί ερώτηση στη Βουλή.[48]

 

  1. Στεγαστικά δάνεια: Υπήρξε αλόγιστη χορήγηση δανείων με προνομιακούς όρους και εγγύηση Δημοσίου σε Ρομά που δεν κατοικούσαν σε καταυλισμούς ή/και δεν είχαν τη δυνατότητα να τα αποπληρώσουν με αποτέλεσμα σήμερα η πλειοψηφία των δανειοδοτηθέντων να μην κατοικεί στα σπίτια που (φέρεται πως) αγόρασαν και η συντριπτική πλειοψηφία να μην τα έχουν αποπληρώσει με αποτέλεσμα να έχει ζημιωθεί το Δημόσιο πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ (όπως έχει ζημιωθεί με πάνω από 1400 εκατομμύρια ευρώ για τα αντίστοιχα δάνεια σε παλιννοστούντες). Για το θέμα αυτό, μετά από καταγγελίες του ΕΠΣΕ και παραγγελίες του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, έχουν σχηματισθεί 24 δικογραφίες σε εισαγγελίες της χώρας που δυστυχώς στρέφονται μόνο κατά των Ρομά αφήνοντας ανέπαφους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς της διοίκησης που είναι οι κυρίως υπεύθυνοι. 25/4/2013: Επιστολή σε βουλευτίνες/ές ΣΥΡΙΖΑ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ από Μορφωτικό Εκπολιτιστικό Σύλλογο Αθιγγάνων “Η Ελπίς” Φλώρινας για αδυναμία αποπληρωμής τοκοχρεωλυτικών δόσεων ειδικών στεγαστικών δανείων με εγγύηση δημοσίου από μέλη του και αδυναμία τραπεζών να προχωρήσουν σε διευθέτηση χωρίς ειδική εντολή από το δημόσιο, με αποτέλεσμα οι ΔΟΥ να καταλογίζουν τις οφειλές και να θεωρούν τους οφειλέτες ως μη φορολογικά ενήμερους και να αρνούνται ως συνέπεια ακόμα και τη θεώρηση στοιχείων του ΚΦΣ (τιμολόγια κτλ). Κατάθεση επιστολής ως αναφοράς στη Βουλή.[49] 1/7/2013: Σε απάντηση σε κοινοβουλευτική ερώτηση για τα στεγαστικά δάνεια Ρομά και παλιννοστούντων με εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου το Υπουργείο Οικονομικών ανέφερε πως «στα πλαίσια του προγράμματος δανειοδότησης της χώρας, το όριο παροχής εγγυήσεων του ΕΔ για το 2013 είναι μηδενικό … συμπεριλαμβάνει και τις ρυθμίσεις (χρονική επέκταση) παλαιότερων δανείων … με βάση το ισχύον πλαίσιο δεν εξετάζονται αιτήματα ρύθμισης επί του παρόντος». Ανεξάρτητα από το ναν είναι βάσιμος ο ισχυρισμός, η πολιτεία εμφανίζεται να κάνει διάκριση σε βάρος των ευπαθών ομάδων για τους οποίους καμιά ρύθμιση δεν είναι δυνατή και των υπόλοιπων πολιτών για τους οποίους νομοθετήθηκαν ρυθμίσεις για πολλαπλασιασμό των δόσεων αποπληρωμής στις τράπεζες των τοκοχρεωλυτικών δόσεων για στεγαστικά δάνεια.

 

  1. Συρροή καταδικών για «κλοπή ρεύματος»: Στις 27 Ιουνίου 2013, 17 Ρομά του καταυλισμού Περαίας Θεσσαλονίκης καταδικάστηκαν σε 3 μήνες φυλάκιση με αναστολή για ρευματοκλοπή (με το ελαφρυντικό του άρθρου 84§2β’ ΠΚ «το ότι στην πράξη τους ωθήθηκαν από μεγάλη ένδεια»). Παρόμοιες καταδίκες είναι συνηθισμένες για εκατοντάδες Ρομά. Στις περισσότερες περιπτώσεις η ΔΕΗ έχει προηγουμένως αρνηθεί να τους παράσχει νόμιμη σύνδεση επειδή κατοικούν σε αυθαίρετα οικήματα, παρ’ ότι σε χιλιάδες άλλα αυθαίρετα (κυρίως μη Ρομά) η ΔΕΗ παρέχει ρεύμα.

 

Δ. Χρησιμοποίηση εθνοτικού προφίλ από Ελληνική Αστυνομία

 

  1. Έκθεση 16 Απριλίου 2013 του Επιτρόπου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου Νιλς Μούιζνιεκς:[50] «Η χρησιμοποίηση της πρακτικής του ‘εθνοτικού προφίλ’ από την ελληνική αστυνομία είναι επίσης ένα θέμα που προκαλεί σοβαρή ανησυχία… Επίσης, έχει αναφερθεί ότι αστυνομικοί συχνά προσβάλλουν τους Ρομά με βάση την εθνοτική τους καταγωγή και δελτία τύπου της αστυνομίας που αφορούν επιχειρήσεις ερευνών της αστυνομίας αναφέρουν συχνά την εθνοτική καταγωγή Ρομά υπόπτων για ποινικά αδικήματα… Για τις επιχειρήσεις της αστυνομίας σε καταυλισμούς Ρομά και την πρακτική του ‘εθνοτικού προφίλ’, βλ. π.χ. δελτίο τύπου της αστυνομίας της 10ης Ιανουαρίου 2013[51]» Σε κοινοβουλευτική ερώτηση[52] αναφέρεται ότι πρόσφατα ΕΛΑΣ και Λιμενικό Σώμα ξανάρχισαν να αναφέρουν τη συγκεκριμένη ιθαγένεια των αλλοδαπών (πχ. «υπήκοοι Αλβανίας» κτλ), καθώς και τα εθνοτικά χαρακτηριστικά (ομογενείς, Ρομά, αθίγγανοι, κτλ.) των συλλαμβανόμενων ατόμων. Χαρακτηριστικό είναι δελτίο τύπου της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Περιφέρειας Πελοποννήσου της 23/12/2012 όπου αναφέρονται πως συνελήφθησαν «πέντε (5) ημεδαποί, δύο (2) ημεδαποί ΡΟΜΑ, ένας (1) ημεδαπός ΡΟΜΑ, δύο (2) ημεδαπές, έξι (6) αλλοδαποί».[53] Στις απαντήσεις των Υπουργείων (23/4/2013 και 7/5/3012) παρέχεται νομιμοποιητική βάση για την αναφορά της ιθαγένειας των συλλαμβανόμενων ατόμων αλλά όχι και για την εθνοτική ταυτότητά τους (δηλαδή αναφορά σε Ρομά): παρ’ όλα αυτά οι αναφορές σε συλλαμβανόμενα άτομα Ρομά συνεχίζονται μέχρι σήμερα.

Ε. Άρνηση εκτέλεσης καταδικαστικών αποφάσεων Επιτροπής ΟΗΕ με πρόβλεψη αποζημίωσης

 

  1. Καταδικαστικές αποφάσεις Επιτροπής Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ σε προσφυγές Καλαμιώτη (24 Ιουλίου 2008)[54]-Οικογένειας Γεωργόπουλου (29 Ιουλίου 2010)[55]Κατσαρή (18 Ιουλίου 2012):[56] Οι τρεις αποφάσεις αφορούν υποθέσεις αστυνομικής βίας σε βάρος των Ρομά Ανδρέα Καλαμιώτη και Νίκου Κατσαρή και παράνομης έξωσης της οικογένειας Ρομά Γεωργόπουλου. Και στις τρεις η Επιτροπή του ΟΗΕ ανέφερε: «Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 3(α), του Συμφώνου, το Κράτος-μέρος έχει την υποχρέωση να παράσχει στους συντάκτες ένα αποτελεσματικό ένδικο μέσο, καθώς και θεραπεία στην οποία πρέπει να συμπεριληφθεί αποζημίωση.» Το ελληνικό κράτος έχει μέχρι τώρα αρνηθεί συστηματικά την καταβολή αποζημιώσεων στους δικαιωθέντες προσφεύγοντες τους οποίους εκπροσωπεί ενώπιον της Επιτροπής του ΟΗΕ και των ελληνικών αρχών το ΕΠΣΕ.

 

ΣΤ. Ανιθαγενείς Ρομά

 

  1. Υποθέσεις της ΜΚΟ «Κέντρο Ερευνών «Οι Ρίζες»»: Προσέγγισαν το ΕΠΣΕ το Μάιο 2013 για την ύπαρξη πολλών Ρομά χωρίς έγγραφα ιθαγένειας ή δημοτολόγησης. Συγκεκριμένα στοιχεία δόθηκαν προ ημερών για την Tzina Rustem πιθανώς γεννημένη στην Αλβανία που βρέθηκε στα φανάρια του Ηρακλείου Κρήτης και ασυνόδευτη από γονείς σε ηλικία 9 ετών. Ελληνικές και Αλβανικές αρχές συνεργάστηκαν για να εντοπίσουν τυχόν εγγραφή της στα ληξιαρχεία ή δημοτολόγια της Αλβανίας χωρίς επιτυχία. Αποτέλεσμα ήταν να θεωρηθεί από τις ελληνικές αρχές ανιθαγενής χωρίς όμως ποτέ οι αρμόδιες αρχές που το γνώριζαν να την εφοδιάσουν με τα προβλεπόμενα έγγραφα ταυτότητας και να προχωρήσουν σε χορήγηση ιθαγένειας. Χωρίς αυτά δεν μπορεί να συνάψει γάμο με τον Έλληνα σύντροφό της και το Μάιο 2103 οι αρχές αρνήθηκαν να καταγράψουν τη γέννηση του παιδιού τους.[57]

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Romani_rights_cases_before_international_courts_and_quasi-judicial_bodies

[2] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=6372526e-d210-44d2-bd8b-6fb76bfde29e

[3] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=11a19486-8feb-4e7d-a020-600374e22913

[4] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=2b4c372d-fd38-45ea-98d8-54611460a2c8

[5] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=cfb7ac73-01c0-4a9a-a91e-1ddca9d7117e

[6] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=201f3767-930a-4937-99ec-6bae0dd257d5

[7] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=a7feda0e-79ef-49ec-b233-199c099ebd6d

[8] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=40438ffa-c549-4e82-b5cf-fb43eacfa6db

[9] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=4edac2fe-0b13-4171-8a30-ea9c2570fa7a

[10] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=25be41cf-d46c-4e9c-a785-ff076bf84e52

[11] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=443ac244-89e9-4b36-b909-13586dfc1610

[12] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=90665ab0-48d1-4501-bd81-305cb6cbe04c

[13] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=41cbacb2-11d8-4c35-9892-ab41cc30f860

[14] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=6361f869-f501-41a8-8bc7-32bbd9dba5a0

[15] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=1d7c1cb4-6487-474d-846f-bb51f6dbe85b

[16] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=1a5669a7-2fb0-4b6c-a3b6-e68e635b936f

[17] http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/a08fc2dd-61a9-4a83-b09a-09f4c564609d/syne130708.doc

[18] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=108a8630-7c8d-4ff7-aa64-44b609063e7d

[19] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=ffd2c010-ecf1-47e5-823b-417ee5387376

[20] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=95924a43-44ca-4796-8dfb-a6b0d93e9682

[21] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=fec92467-ef7a-4f45-b82e-04e73bb6be2c

[22] https://www.facebook.com/notes/panayote-dimitras/%CE%B5%CF%80%CE%AF%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B7-%CE%B5%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%80%CE%AD%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%B1%CF%84%CF%83%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%85-%CF%83%CF%84%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%B3%CE%BF%CE%BB%CE%B3%CE%BF%CE%B8%CE%AC%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CE%BA%CE%BA%CF%81%CE%B5%CE%BC/703014566390923

[23] http://www.nsk.gov.gr/webnsk/pdf.jsp?fileid=30706112

[24] http://www.nsk.gov.gr/webnsk/pdf.jsp?fileid=1330929

[25] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=cfb7ac73-01c0-4a9a-a91e-1ddca9d7117e

[26] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=201f3767-930a-4937-99ec-6bae0dd257d5

[27] http://www.nsk.gov.gr/webnsk/pdf.jsp?fileid=30794492

[28] http://www.synigoros.gr/?i=kdet.el.ehtisies_ektheseis_documents.93959

[29] http://www.europarl.europa.eu/sides/getAllAnswers.do?reference=E-2012-001731&language=EL

[30] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=201f3767-930a-4937-99ec-6bae0dd257d5

[31] http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/67715b2c-ec81-4f0c-ad6a-476a34d732bd/7893667.pdf

[32] http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/67715b2c-ec81-4f0c-ad6a-476a34d732bd/7277958.pdf

[33] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=cfb7ac73-01c0-4a9a-a91e-1ddca9d7117e

[34] http://www.synigoros.gr/?i=kdet.el.ehtisies_ektheseis_documents.93959

[35] http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/ecri/Country-by-country/Greece/GRC-CbC-IV-2009-031-GRC.pdf

[36] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=cfb7ac73-01c0-4a9a-a91e-1ddca9d7117e

[37] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=201f3767-930a-4937-99ec-6bae0dd257d5

[38]  http://www.dipevath.gr/Sept2012/12/exerxomena-a-p-663b.PDF και http://www.dipevath.gr/Sept2012/14/eggrafh-nhpiwn-roma.pdf

[39] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=6372526e-d210-44d2-bd8b-6fb76bfde29e

[40] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=40438ffa-c549-4e82-b5cf-fb43eacfa6db

[41] http://cm.greekhelsinki.gr/index.php?sec=192&cid=3816

[42] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=2b4c372d-fd38-45ea-98d8-54611460a2c8

[43] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=a7feda0e-79ef-49ec-b233-199c099ebd6d

[44] http://www.kathimerini.gr/4Dcgi/4dcgi/_w_articles_kathremote_1_10/05/2013_498184

[45] http://www.synigoros.gr/?i=kdet.el.ehtisies_ektheseis_documents.93959

[46] http://et.diavgeia.gov.gr/f/kefallonia/ada/%CE%92%CE%9B4%CE%A9%CE%A9%CE%955-7%CE%97%CE%A6

[47] http://www.eydamth.gr/CMS/lib/articles/ArticleID_516/roma.pdf

[48] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=6361f869-f501-41a8-8bc7-32bbd9dba5a0

[49] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=4edac2fe-0b13-4171-8a30-ea9c2570fa7a

[50]https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=CommDH(2013)6&Language=lanGreek&Ver=original&BackColorInternet=B9BDEE&BackColorIntranet=FFCD4F&BackColorLogged=FFC679

[51] http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&lang=%27..%27&perform=view&id=23772&Itemid=1041&lang

[52] http://www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikos-Elenchos/Mesa-Koinovouleutikou-Elegxou?pcm_id=11a19486-8feb-4e7d-a020-600374e22913

[53] http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&lang=%27..%27&perform=view&id=23357&Itemid=1022&lang=

[54] http://www.nsk.gov.gr/webnsk/files/diapistoseis_kalamiotis_1486_2006.pdf

[55] http://www.nsk.gov.gr/webnsk/files/diapistoseis_georgopoulos_(1799-2008.pdf

[56] http://www.nsk.gov.gr/webnsk/files/diapistoseis_katsaris_1558-2007.pdf

[57] http://www.mariayannakaki.gr/index.php/vouli/531-xorigisi-eggrafon-tautotitas-kai-ithageneias-se-anithageni