FEANTSA: A home for refugees – the need for housing throughout asylum procedures and beyond


European Federation of National Organisations Working with the Homeless

Working Together to End Homelessness in Europe

A home for refugees

The need for housing throughout asylum procedures and beyond


Having a place that can be called home is a universal need. Individuals fleeing violence and asking for asylum in the European Union strive to be safe and to rebuild their lives step-by-step in a country they do not know, often separated from the people they love and with little certainty about their future. Housing is therefore the gateway to integration and enjoying adequate living conditions is an essential factor of successful social inclusion.

At EU level, material reception conditions, including accommodation, are guaranteed to applicants for international protection[1]. However, throughout the process of application for asylum, there are several situations in which individuals are left homeless. This can happen before they are able to submit their asylum application[2], during the application process or at the end of it, not only because of a rejection of their demand but also in case of obtention of international protection. According to EU law, Member States must implement policies to prevent the discrimination of beneficiaries of international protection and ensure equal opportunities regarding access to accommodation[3]. However, nothing binds Member States to make sure that newly-recognised refugees do not become homeless. A maximum length of stay at the accommodation centres in which they were residing as asylum applicants often applies for beneficiaries of international protection. This implies that those who have not found a place to live, within the period allowed, become homeless. Moreover, since they do not have a factual residence, they might be excluded from accessing social assistance to which, according to EU law, they are entitled. Homeless and without resources, their chance to integrate is seriously jeopardised.

The case of Greece is of particular interest.  The national welfare system is not adequately equipped to host and support recognised refugees, with the lack of any social housing provision for both locals and newcomers being a fundamental gap. As of January 2019, there is no concrete framework for the accommodation and integration of recognised refugees, with the National Integration Strategy not having been officially voted in by the Greek parliament. As of this date, planned accommodation programmes for recognised refugees have not reached their implementation stage, meaning that there is no organic pathway from the emergency accommodation of asylum seekers and recognised refugees to programmes designed to facilitate the integration of newcomers and the desired subsequent self-sufficiency.

Until now, recognised refugees were given a perpetually extended grace period, in some cases for more than 18 months, and continued to be supported by the European Commission funded ESTIA programme (DGs ECHO & HOME)[4]. The programme is managed by the Greek Ministry of Migration Policy, along with UNHCR, and implemented by local authorities and national and international NGOs.

As of 31st March, it is expected that people hosted in the ESTIA programme for more than 18 months will begin “exiting” the programme, without provision of further accommodation. Exceptions are to be made for highly vulnerable cases.  We are concerned that the planned exits from the ESTIA programme, without appropriate accommodation provision in place, might result in a rising number of homeless families and individuals. This is particularly worrisome as it might cause an interruption in their integration process, interrupting their children’s school education and potentially denying access to social services due to the lack of a legal address.

FEANTSA urgently demands the European Commission ensure that housing continuity is provided to all individuals who go through an asylum application. People who arrive in the EU to ask for asylum must be immediately provided with adequate accommodation and must not be left without a housing solution at the end of the asylum process.

We urge the EC and the Greek Government not to put an end to the eligibility of recognised refugees for the ESTIA programme until an operational accommodation and integration pathway is in place, so as to ensure the continuity of integration efforts.


For more information at EU level, please contact Mauro Striano mauro.striano@feantsa.org

For specific information concerning the Greek case, please contact Panagiotis Tzannetakis pan@omnes.gr



[1]Directive 2013/33/EU laying down standards for the reception of applicants for international protection (recast) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013L0033&from=FR

[2] For instance, in December 2018, Belgium left people in the streets by imposing a daily quota of asylum applications that could be submitted

[3] Directive 2011/95/EU on standards for the qualification of third-country nationals or stateless persons as beneficiaries of international protection, for a uniform status for refugees or for persons eligible for subsidiary protection, and for the content of the protection granted (recast) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32011L0095&from=EN

[4] ESTIA is the European Commission funded accommodation programme for asylum seekers in Greece. Operating since March 2016, it offers accommodation, cash assistance, and social support to its beneficiaries. http://estia.unhcr.gr/en/home/



Greece: Around 300 court briefs annually for blasphemy

According to official Hellenic Statistical Authority data, based on information compiled by the Hellenic Police, there are around 300 court briefs opened each year with charges of blasphemy and/or other forms of disturbance of religious peace. There is however a slight decline from 297 court briefs in 2016 to 271 in 2018 (the lowest total figure was 262 in 2012 and the highest 501 in 2010).

For 2017, there were 239 court briefs for malicious blasphemy with 277 perpetrators (254 Greeks and 23 foreigners), of whom 138 were arrested (usually probably also for other offenses); and 32 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 36 perpetrators (of whom 17 were arrested).

For 2016, there were 254 court briefs for malicious blasphemy with 328 perpetrators (312 Greeks and 16 foreigners), of whom 159 were arrested (usually probably also for other offenses); and 43 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 58 perpetrators (of whom 46 were arrested).

For 2015, there were 315 court briefs for malicious blasphemy with 363 perpetrators (336 Greeks and 27 foreigners), of whom 197 were arrested (usually possibly also for other offenses); and 27 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 15 perpetrators (of whom 10 were arrested).

For 2014, there were 345 court briefs for malicious blasphemy with 449 perpetrators (417 Greeks and 32 foreigners), of whom 221 were arrested (usually probably also for other offenses) and 32 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 22 perpetrators (of whom 11 were arrested).

For 2013, there were 320 court briefs for malicious blasphemy with 388 perpetrators (364 Greeks and 24 foreigners) of whom 193 were arrested (usually probably also for other offenses) and 39 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 27 perpetrators (of whom 16 were arrested).

For 2012, there were 236 court briefs for malicious blasphemy with 219 perpetrators, of whom 56 were arrested (usually probably also for other offenses) and 26 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 21 perpetrators (of whom 12 were arrested).

For 2011, there were 330 court briefs for malicious blasphemy with 378 perpetrators, 122 of whom were arrested (usually possibly also for other offenses) and 33 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 22 perpetrators (of whom 5 were arrested).

For 2010, there were 469 court briefs for malicious blasphemy with 532 perpetrators, of whom 118 were arrested (usually possibly also for other offenses) and 32 other court briefs for other forms of disturbance of religious peace with 28 perpetrators (of whom 6 were arrested).

Turkish minority in Rhodes and Kos: Recognized internationally – persecuted in Greece

Address: P.O. Box 60820, GR-15304 Glyka Nera
Telephone: (+30) 2103472259 Fax: (+30) 2106018760
e-mail: panayotedimitras@gmail.com website: https://greekhelsinki.wordpress.com

Turkish minority in Rhodes and Kos:
Recognized internationally – persecuted in Greece

 Panayote Dimitras

Spokesperson for Greek Helsinki Monitor
Member of the Executive Board of the European Humanist Federation (EHF)
Member of the General Assembly of the World Organization against Torture (OMCT)

 Paper presented at the
“International Symposium on the Turkish Identity in Rhodes and Kos”
Izmir 22-23 November 2018


Four years ago, I presented in this same conference here in Izmir, a paper on “Minority rights of Turks and other minorities in Greece.” Therein, I presented the problems of the Turkish minority in Rhodes and Kos in the framework of the problems faced by all ethnonational and ethnolinguistic minorities in Greece, whether Turkish or non-Turkish minorities.

Since then, Greek Helsinki Monitor (GHM) has been systematically advocating the rights of the Turkish minority in Rhodes and Kos before international organizations. At the United Nations, the problems of the Turkish minority in Rhodes and Kos were included in the comprehensive GHM and reports on Greece submitted in 2015-2016 ahead of Greece’s review by the UN Charter and Treaty Bodies. First, on 2 January 2015 in the report submitted to the Human Rights Committee (HRCttee). It was followed on 16 January by a report submitted to the Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR). Then, came the report submitted on 17 September 2015 to the Human Rights Council (HRC). Finally, the report submitted on 13 July 2016 to the Committee on the Elimination of Racial Discrimination (CERD), that was followed by an addendum on 28 July 2016 and then by an oral presentation before the full CERD Committee by GHM’s partner Minority Rights Group-Greece (MRG-G) on 3 August 2016. Additionally, the issue was raised orally and in a written form by GHM at the 2015 OSCE Human Dimension Implementation Meeting on 1 October 2015. The short version of GHM and MRG-G presentations:

“Additionally, there is a completely ignored Turkish minority in Rhodes and Kos, whose size is estimated at 4-5,000 persons. “Most seem to think of themselves as Muslims and ethnic Turks, and also as members of a specific Muslim community.” The Muslims of Rhodes and Kos are denied the minority status of the Muslims of Thrace: Greek authorities claim that only the Muslims covered by the Treaty of Lausanne (1923) may be recognized as a minority.  An authoritative report on “The situation of the inhabitants of Rhodes and Kos with a Turkish cultural background” was published in 2011 by the Parliamentary Assembly of the Council of Europe (PACE)’s Committee on Legal Affairs and Human Rights, followed by a 2012 PACE Resolution on “The situation of the Greek citizens of Turkish descent in Rhodes and Kos.” Greece should therefore be asked why the Muslims of Rhodes and Kos are not granted a special minority protection regime as the Muslims of Thrace; why both Muslim communities are denied the right to freely choose their religious leaders and administer their religious foundations; why religious leaders are not restricted to religious duties; what specific steps have been taken to implement the recommendations of PACE on the rights of Muslims of Rhodes and Kos, including the right to be offered classes in their mother Turkish language; and why Greece has not ratified the FCNM which it signed in 1997.”  

The efforts proved fruitful, as, for the first time in UN Treaty Bodies history, one UN Committee, namely CERD, included in the public oral examination of Greece, on 4 August 2018, questions on the Turkish minority of Rhodes and Kos. In the UN press summary it is stated that a CERD expert said: “Greece did not recognize minorities, and made only one exception based on the Lausanne Treaty, under which it recognized the Muslim minority of Thrace, but it did not recognize Muslims living in the islands, which seemed to be discriminatory;” and that Greece replied: “In some Greek islands there were Greek nationals of Islamic faith who enjoyed all the rights and protection under the law.”

As I was present in the review, after having previously lobbied the CERD members, I know that Greece explained that there is no question to recognize for “Greek Muslims” in Rhodes and Kos the rights recognized for “Greek Muslims” in Thrace, as the latter are included in an international treaty, while there is no such international obligation for “Greek Muslims” of Rhodes and Kos. GHM has subsequently commented that this position is an admission that “Greek Muslims” of Thrace would not have enjoyed any minority rights had it not been for the Treaty of Lausanne, as Greece has an aversion to recognize minorities and grant minority rights.

Greece failed to convince CERD which, in its concluding observations issued on 26 August 2016, made history asking Greece expressly to grant minority rights to the Turks of Rhodes and Kos:

Situation of minorities

  1. The Committee is concerned that Muslims living in Thrace region covered by the provisions of the Treaty of Lausanne of 1923 and who belong to various ethnicities are recognized only as a religious minority by the State party. The Committee is also concerned that other Muslims including those living in the islands of Rhodes and Kos, and not covered by the Treaty of Lausanne, may be denied the right to self-identification and therefore cannot fully enjoy their rights under the Convention. As a result the effective enjoyment by persons belonging to ethnic minorities of their rights to preserve their language, culture and freedom of association is curtailed (arts. 1, 2 and 5).
  2. Notwithstanding the explanation provided by the State party that ethnic groups are not considered as minorities, the Committee believes that in a multi-ethnic society recognition of ethnic groups of smaller size may help them to protect their existence and their identity. The Committee also notes that the Treaty of Lausanne does not prohibit the consideration of other groups as minorities nor does it prevent persons belonging to various ethnic groups to exercise their right to self-identification. The Committee therefore recommends that the State party review its position and consider recognizing other groups that may qualify as being ethnic, or religious minorities, and encourages the State party to implement the relevant decisions of the European Court of Human Rights.

Greece was defeated and was so upset that it used the method of authoritarian states that is to retaliate against those responsible for their defeats. Given that GHM and MRG-G advocates are Greek citizens, the “vulnerable” target of the retaliation was the champion of minority rights for the Turkish minority in Rhodes and Kos Mustafa Kaymakçı. Whereas in the past he was visiting without any harassment the two islands,

“on August 30, 2016, the Greek police arrested Mr. Kaymakçı in a restaurant at Platani (Kermentes) in Kos (İstanköy). They took him to the police station where Mr. Kaymakçı was informed that official “national measure” of prohibition to enter Greece number P358265 had been issued against him by the Hellenic Police Headquarters/State Security Division/Department on Social Issues and Combatting Racism on July 18, 2016. Mr. Kaymakçı was however not notified of such a prohibition when he entered the country in Rhodes on August 27 with the aim to conduct a research for a new project of his organisation about geography, architecture and Turkish traditions in Rhodes and Kos. He was not provided a copy of such official document either at the moment of his arrest. Instead, he was provided with a document specifying that he could be detained up to six months renewable once for another twelve months, under Article 18(g) of Law 3907/2011 for “risk of absconding”, in case the individual refuses to be returned, expressly refuses to comply with the return decision, holds forged documents, provides false information to authorities, has criminal convictions or charges against him or is a suspect to have committed or to commit serious crimes, and in case of absence of travel documents, passed absconding and refusal to comply with existing entry ban. None of these cases applied though to Mr. Kaymakçı. The detention decision mentioned in the end the right to appeal before the administrative court. Mr. Kaymakçı was held in detention in the Kos police station for one night. On August 31 he was asked to sign a document in Greek, which he was told was a formal declaration that he was waving his right to use legal remedies and wished to be repatriated. He was not given a copy of that declaration. Instead, he was given Dodecanese Police Division decision number 6634/1/16/9267b for repatriation with detention and for inclusion of his name in the National List of Undesirable Persons for three years, in which there was a reference to the formal declaration. It was also mentioned that he would not be freed for reasons of public order and national security, without mentioning on which grounds,, and could be detained for six months plus an additional twelve months if necessary. Orally, he was told that they would detain him indefinitely if he did not sign the formal declaration. Afterwards, he was expelled to Bodrum (Alikarnasso) Turkey at 16h30 on August 31. Mr. Kaymakçı reported that he was detained at the Kos police station in an overcrowded room of 30 square meters with 20 other persons with only a small window, in conditions amounting to ill-treatment.”

As a result, the World Organization Against Torture (OMCT), whose network GHM is a member of, on 26 October 2016 published an appeal for urgent intervention on “Acts of harassment against defenders working on the rights of minorities in Greece, including the arbitrary detention for a night and expulsion from Greece of Mr. Mustafa Kaymakçı” (from where the extensive quote above). Mr. Kaymakci’s inhuman and illegal expulsion was also included in OMCT’s more general appeal for urgent intervention on “Greece: Continuous acts of harassment against minority rights defenders” on 18 November 2016, as well as in OMCT’s submission on “35th Session of the UN Human Rights Council: Written submission on the situation of minority rights defenders in Greece” on 25 May 2017.

It is no longer possible to claim internationally that there is no Turkish minority in Rhodes and Kos that has the right to enjoy the same minority rights as the mostly Turkish minority in Thrace. It is no longer possible to claim that Greece is not hostile to any reference to that minority that it is not ready to persecute those who advocate for its rights, as Mr. Mustafa Kaymakçı’s harassment is a proof of the contrary.

However, for minority rights to be granted to the Turks of Rhodes and Kos they have to seek formally the implementation by Greece of the UN CERD recommendation in that direction. For Mr. Mustafa Kaymakçı to gain the right to visit his birthplace without harassment, he has to file appropriate complaints to competent Greek and international institutions. However, two years have passed since the events of 2016, that is the recognition of the Turkish minority of Rhodes and Kos by the UN and Greece’s retaliatory measure against Mr. Mustafa Kaymakçı, without any appropriate action taken. If there were a dj in the room, I would have asked him to put on the deck as a conclusion to my presentation Bob Marley’s “Get Up, Stand Up, stand up for your right.”


Αυτοί που δε γύρισαν. Οι (Σλαβο)Μακεδόνες πολιτικοί πρόσφυγες του Εμφυλίου

Popaganda  – 26/01/2019


Αυτοί που δε γύρισαν. Οι (Σλαβο)Μακεδόνες πολιτικοί πρόσφυγες του Εμφυλίου

Η Συμφωνία των Πρεσπών εγκρίθηκε. Ίσως ήρθε η ώρα να λυθεί και μια μεγάλη ιστορική αδικία που μας βαραίνει εδώ και δεκάδες χρόνια. Ένα ρεπορτάζ της Μαρίας Λούκα.

Σας εύχομαι υγεία και ευτυχία αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σας
Είμαι επισκέπτης
Το κάθε τι που αγγίζω με πονάει πραγματικά
κι έπειτα δεν μου ανήκει
Όλο και κάποιος βρίσκεται να πει «δικό μου είναι»
Εγώ δεν έχω τίποτε δικό μου είχα πει κάποτε με υπεροψία
Τώρα καταλαβαίνω πως το τίποτε είναι τίποτε
Ότι δεν έχω καν όνομα
Και πρέπει να γυρεύω ένα κάθε τόσο
Δώστε μου ένα μέρος να κοιτάω
Ξεχάστε με στη θάλασσα
Σας εύχομαι υγεία και ευτυχία.

Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος έγραψε αυτό το ποίημα το 1982. Στη συνέχεια το ενέταξε στο φιλμικό κείμενο της ταινίας «Το μετέωρο βήμα του πελαργού» (φωτογραφία εξωφύλλου). Γιατί μάλλον για εκεί ήταν γραμμένο, για μια εικονοποιητική ελεγεία του προσφυγικού πόνου, για τις χαραγμένες γραμμές στο χάρτη που βάζουν όρια στην ύπαρξη, για τα ανεκπλήρωτα τάματα που κουβαλάνε τα ποτάμια, για τις ρίζες που τραβήχτηκαν μανιασμένα από το χώμα, για τις ιστορίες που σβήστηκαν με μια μικρόψυχη σφραγίδα,  για τους ανθρώπους που πέρασαν όλη τους τη ζωή σε τόπους – αίθουσες αναμονής και ποτέ δε φτάσανε στον προορισμό τους.

Από παλιά διωγμένοι, μόνιμα επισκέπτες, παντού ξένοι και εμφατικά ανεπιθύμητοι. Αυτοί που, σε καιρό ειρήνης, δε μπόρεσαν να επιστρέψουν στα χωριά που γεννήθηκαν και πέθαναν μ’ αυτό το μαράζι.

Σκηνή από το «Μετέωρο βήμα του πελαργού».

τη Φλώρινα, στην Καστοριά, στις Πρέσπες υπάρχουν σημεία σημαδεμένα από την απουσία, την ερήμωση και τον βίαιο εξανδραποδισμό της μνήμης. Οικογένειες ολόκληρες που χωρίστηκαν σε ζόρικους καιρούς και δεν αντάμωσαν ξανά, σχέσεις ζωής που έμειναν μετέωρες να ξεροσταλιάζουν σε αντικριστές πόλεις αλλά θωρακισμένες με αόρατα τείχη αποκλεισμού, λίγα χιλιόμετρα που πήραν την απόσταση της αβύσσου.

Αυτή είναι η – άβολη για το ελληνικό κράτος και τραγική για τους πρωταγωνιστές της –  ιστορία των πολιτικών προσφύγων του Εμφυλίου που δε γύρισαν ποτέ. Όχι επειδή το επέλεξαν αλλά επειδή τους το απαγόρευσαν, καθώς χαρακτηρίστηκαν ως «μη Έλληνες το γένος».

alexandros_katsis_pop_prespes_17_-960x640.jpgΠρέσπες βράδυ στο χωριό Άγιος Γερμανός. Φωτογραφία: Αλέξανδρος Κατσής

Ξετυλίγοντας αυτό το ένοχο κουβάρι, γυρίζουμε προς τα πίσω στην ταραγμένη δεκαετία του ’40 που διαδραματίστηκε μια από τις τελευταίες και πλέον σαρωτικές πράξεις διώξεων και πειθάρχησις των σλαβόφωνων πληθυσμών της Βόρειας Ελλάδας.

Ούτως ή άλλως το ελληνικό κράτος ήδη από την εποχή της μεταξικής δικτατορίας είχε εντείνει μια στρατηγική σκληρής αφομοίωσης και καταστολής των συγκεκριμένων πληθυσμών απαγορεύοντας την έκφραση γλωσσικών και πολιτισμικών στοιχείων, ενώ είχε εισάγει την έννοια του «αλλογενούς» ως μεταβλητή στις πολιτικές ιθαγένειας. Με το προεδρικό διάταγμα του 1927 προβλεπόταν η στέρηση ιθαγένειας για «αλλογενείς έλληνες υπηκόους , εγκαταλίποντες το ελληνικόν έδαφος άνευ προθέσεως επανόδου».

Την περίοδο της ναζιστικής κατοχής αρκετοί Σλαβομακεδόνες*– όπως αυτοπροσδιορίζονταν – συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ. Η προσέγγιση του ΚΚΕ, που αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά των αντιστασιακών οργανώσεων, κινούνταν στον αντίποδα του επίσημου ελληνικού κράτος και προέκρινε το σεβασμό και την ισότητα των μειονοτήτων. Πτυχή του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα στη Φλώρινα ήταν η λειτουργία των σχολείων , όπου τα παιδιά μάθαιναν και την απαγορευμένη μητρική τους γλώσσα.

Η ανάσα ελευθερίας που πήραν ήταν φευγαλέα. Μετά την απελευθέρωση της χώρας βίωσαν κι οι ίδιοι, όπως και οι περισσότεροι αγωνιστές της Αντίστασης την απόλυτη αντιστροφή της πραγματικότητας. Αυτοί που πολέμησαν τους Ναζί  βρέθηκαν ξανά διωκόμενοι από τους συνεργάτες των Ναζί που είχαν αναλάβει ρυθμιστικό ρόλο στη νέα συνθήκη. Η πρώτη γυναίκα που εκτελέστηκε στην Ελλάδα για πολιτικούς λόγους, ήταν μια (Σλαβο)μακεδόνισσα αγωνίστρια της ΕΠΟΝ και στη συνέχεια του Αντιφασιστικού Μετώπου Γυναικών, η δασκάλα Ειρήνη Γκίνη (Μίρκα Γκίνοβα). Την συνέλαβαν στις 6 Ιουλίου του 1946 άνδρες των ΜΑΥ (Μονάδες Αστυνόμευσης Υπαίθρου). Υποβλήθηκε σε άγρια βασανιστήρια όπως θάψιμο στο έδαφος και εικονική εκτέλεση, βελόνες στα νύχια, δημόσια διαπόμπευση στην πόλη. Στο δικαστήριο παρωδία που έγινε , όταν τη ρώτησαν «Τί είσαι εσύ;» απάντησε:

Η δασκάλα Ειρήνη Γκίνη (Μίρκα Γκίνοβα).


«Είμαι (Σλαβο)μακεδόνισσα και πιστεύω στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδας, επειδή μόνο αυτό το κόμμα εκπροσωπεί όλους τους λαούς της Ελλάδας και εγγυάται στους Μακεδόνες ίσα δικαιώματα με όλους τους άλλους. Πολέμησα στην Κατοχή εναντίον του Ναζί κατακτητή. Με ιδιαίτερο μίσος πολέμησα εναντίον των Βουλγάρων φασιστών, οι οποίοι προσπαθούσαν να ρίξουν τον μακεδονικό λαό στα νύχια των Ταγμάτων Ασφαλείας». Στην αναγγελία της θανατικής της καταδίκης, αντέτεινε με ψυχραιμία: «Δε φοβάμαι ότι θα με σκοτώσετε. Πίσω μου στέκουν χιλιάδες Μακεδόνισσες και Ελληνίδες γυναίκες που θα συνεχίσουν τον αγώνα. Είμαι περήφανη που πεθαίνω αγωνιζόμενη για την ελευθερία του λαού».

Εκτελέστηκε στις 26 Ιουλίου αλλά η ελληνική ακροδεξιά τη φοβάται και νεκρή, αφού πρόταση του ΚΚΕ να δοθεί το όνομα της σε δρόμο της Έδεσσας απορρίφτηκε με βδελυγμία.

Την περίοδο του Εμφυλίου το 20-25% της δύναμης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος (ΔΣΕ) αποτελούνταν από Σλαβομακεδόνες μαχητές και μαχήτριες. Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας στο σχετικό κεφάλαιο αναφέρουν: «Οι Σλαβομακεδόνες κινητοποιήθηκαν ξανά στα χρόνια του Εμφυλίου στο πλευρό του ΔΣΕ , συγκροτώντας τα δικά τους στρατιωτικά τμήματα (ΝΟΦ)… Στις περιοχές που έλεγχε ο Δημοκρατικός Στρατός λειτούργησαν σχολεία στη σλαβομακεδονική γλώσσα , τα σλαβομακεδονικά χωριά εφοδίαζαν τους μαχητές με τρόφιμα κι εργάζονταν στην κατασκευή οχυρωματικών έργων , εκδίδονταν έντυπα στη σλαβομακεδονική γλώσσα , επιμορφώνονταν δάσκαλοί κοκ». Με την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού πήραν τον αγκαθωτό δρόμο της προσφυγιάς  με τελικό προορισμό τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Για τους ίδιους η διαμονή τους εκεί είχε πάντα μια έννοια προσωρινότητας. Αυτό που διακαώς επιθυμούσαν ήταν να επιστρέψουν στους τόπους, τις οικογένειες και τα σπίτια που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν.

Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, η ελληνική Βουλή είχε προλάβει να ρίξει τα νομοθετικά θεμέλια για τη συλλογική αδικία που ακολούθησε, θεσπίζοντας το 1947 ψήφισμα σύμφωνα με το οποίο: «Έλληνες υπήκοοι διαμένοντες προσωρινώς ή μονίμως εις το εξωτερικόν, οίτινες διαρκούσης της παρούσης ανταρσίας δρουν αποδεδειγμένως αντεθνικώς ή ενισχύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο τον κατά του κράτους διεξαγόμενον συμμοριακόν αγώνα, δύνανται να αποστερηθούν της Ελληνικής Ιθαγένειας».

alexandros_katsis_pop_prespes_05_-960x640.jpgΕμφυλιοπολεμικό σύμβολο κρεμασμένο σε ξενοδοχείο της περιοχής.

Σύμφωνα με μια συγκεντρωτική καταγραφή των υπηρεσιών ασφαλείας 102.754 πολίτες έφυγαν από τη χώρα τη δεκαετία του ’40 για πολιτικούς λόγους, από τους οποίους οι 75.886 στερήθηκαν την ιθαγένεια.  Κάπως έτσι  – αυθαίρετα και αυταρχικά – αφαιρέθηκε η ιθαγένεια στους ηττημένους του Εμφυλίου. Το κράτος που άρθρωσε τη ρητορική των «εαμοβούλγαρων» και των «κομμουνιστοσυμμοριτών» μετατράπηκε σε μια καταστατική συμμορία που έκλεψε από χιλιάδες ανθρώπους την ιθαγένεια τους, τα σπίτια τους (καθώς οι περισσότερες ιδιοκτησίες δημεύτηκαν) και τη μνημονική τους υπόσταση. Αξιοποίησε με πνεύμα ωμού ρεβανσισμού την έκβαση του Εμφυλίου αφενός για να καταστείλει τον «εσωτερικό εχθρό» που ήταν το κίνημα χειραφέτησης που γεννήθηκε στην Αντίσταση και αφετέρου για να προχωρήσει σε μια νομιμοφανή εκκαθάριση των μειονοτικών υπολειμμάτων που θεωρούνται επικίνδυνα για τον εθνική αφήγηση. Η ίδια πολιτική συνεχίστηκε και τις επόμενες δεκαετίες στη βάση του άρθρου 19 του Κώδικα Ιθαγένειας που θεσπίστηκε το 1955 και καταργήθηκε μόλις το 1998.

Ένα από τα βασικά αιτήματα του δημοκρατικού κινήματος μετά την πτώση της χούντας ήταν η επιστροφή των πολιτικών προσφύγων του Εμφυλίου. Τα Χριστούγεννα του 1982 ο Ανδρέας Παπανδρέου ανακοίνωσε την εκπλήρωση της επιθυμίας του κόσμου και η αποτύπωση της ήρθε με την υπουργική απόφαση των Γεννηματά και Σκουλαρίκη. Η απόφαση όριζε πως «μπορούν να επιστρέψουν ελεύθερα στην Ελλάδα όλοι οι Έλληνες το γένος που κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου και λόγω αυτού κατέφυγαν στην αλλοδαπή ως πολιτικοί πρόσφυγες , έστω και αν απεστερήθησαν της Ελληνικής Ιθαγένειας». Η πολυπόθητη επανόρθωση είχε αστερίσκο και εσώκλειε μια εξαίρεση ρατσιστικού χαρακτήρα.

Σύμφωνα με μια συγκεντρωτική καταγραφή των υπηρεσιών ασφαλείας 102.754 πολίτες έφυγαν από τη χώρα τη δεκαετία του ’40 για πολιτικούς λόγους, από τους οποίους οι 75.886 στερήθηκαν την ιθαγένεια. 

Οι «μη Έλληνες το γένος», επί της ουσίας δηλαδή οι σλαβόφωνοι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού και τα παιδιά τους δε χωρούσαν ούτε σ’ αυτήν την προσπάθεια ιστορικής αποκατάστασης. Για πολλούς από αυτούς τους ανθρώπους που υπήρξαν ηγετικές μορφές της Αντίστασης στη Βόρεια Ελλάδα, ήταν αδιανόητος όχι μόνο ο επαναπατρισμός αλλά και η απλή επίσκεψη στη χώρα κι εκεί συντελέστηκαν πολλά ασήκωτα υπαρξιακά δράματα με ανθρώπους που έμεναν στη Μπίτολα – για παράδειγμα – και δεν πήραν άδεια να επισκεφτούν το χωριό τους ούτε για την κηδεία ενός αγαπημένου προσώπου.

Οι αρχές για να μη δώσουν άδεια εισόδου μερικών ωρών ή ημερών σε Σλαβομακεδόνες πολιτικούς πρόσφυγες, εφεύρισκαν διάφορα προσκόμματα όπως το ότι μπορεί στο διαβατήριο τους να αναγράφονταν ο τόπος γέννησης με το σλαβόφωνο τοπωνύμιο αλλά η συνηθέστερη αιτία ήταν ότι επρόκειτο για ανθρώπους φακελωμένους στις «μαύρες λίστες» της κρατικής ασφάλειας.

Ο Βάσκο Καρατζά, στιγμιότυπο από youtube.

Ο Βάσκο Καρατζά (Βασίλης Καρατζάς) γεννήθηκε στο Δενδροχώρι Καστοριάς το 1926. Ο μεγαλύτερος αδερφός του , ο Τάσο Καρατζά ήταν εξόριστος στην Ακροναυπλιά όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Πήρε μέρος στην Αντίσταση, συνελήφθη, φυλακίστηκε και εκτελέστηκε στο Γεντί Κουλέ. Ο Βάσκο ήταν γραμματέας της ΕΠΟΝ Κορεστείων την περίοδο της ναζιστικής κατοχής. Στο Εμφύλιο ήταν ασυρματιστής στο επιτελείο του Μάρκου Βαφειάδη. Μετά την ήττα βρέθηκε στην Τασκένδη και ήταν μέλος της επιτροπής για τον Έντιμο Επαναπατρισμό. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στα Σκόπια, όπου δούλευε ως εργοδηγός στη βιομηχανία αντλιών και ταυτόχρονα έγραφε στίχους και μετέφραζε από τα ελληνικά στα μακεδονικά έργα κορυφαίων ελλήνων ποιητών.

Για το ελληνικό κράτος ήταν στιγματισμένος ως κομμουνιστής και Σλαβομακεδόνας. Μιλώντας στην Κυριακή Μάλαμα στο πλαίσιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Εκτός Ιστορίας» περιέγραψε τη μια φορά που τον άφησαν να επισκεφτεί την Ελλάδα μετά από 36 χρόνια: «Πρώτη φορά το Νοέμβρη του 1985 πήρα άδεια να δω το χωριό μου. Όταν ανέβηκα στον πλατύδρομο κι αντίκρισα το βουνό, τις σειρές με τα δάση και τα άλλα, άνοιξα τα χέρια μου. Ήθελα να τα’ αγκαλιάσω όλα… Δεν έχω συνηθίσει να κλαίω, ανοίγω τα χέρια μου σα να καταπραΰνω τον πόνο μου. Πήρα ξανά βίζα στις 30 Μαΐου. Έφτασα στους Ευζώνους. Η υπηρεσία στα σύνορα μου είπε ότι πρέπει να γυρίσω πίσω. Μου έδωσαν κι ένα χαρτί με το οποίο μου ανακοίνωναν ότι είμαι ανεπιθύμητος στην Ελλάδα».

Κι έτσι , όπως η έσβηνε η λέξη στα χείλη του, κοκαλωμένα , χωρίς φωναχτό συναίσθημα, σαν αθόρυβος πνιγμός συνειδητοποιούσες ότι αυτό είναι η ακηδία, η θλίψη που είναι τετελεσμένη , ακαταμέτρητη και βουβή. Ο Βάσκο Καρατζά δεν πήρε άδεια ούτε για να παραβρεθεί σε συνέδριο συγγραφέων μετά από επίσημη πρόσκληση του ΕΚΕΒΙ. Ακόμα και το 2000 που η ελληνίδα πρόξενος στα Σκόπια είχε υπογράψει τη βίζα του, οι συνοριοφύλακες εφάρμοσαν τους δικούς τους κανονισμούς. «Πρέπει να είναι φοβερά επικίνδυνο πρόσωπο αυτός ο κύριος Καρατζάς . Κάτι σαν Σκοπιανός Τζέιμς Μποντ που θα μπορούσε μόνος του να εξουδετερώσει όλο τον ελληνικό στρατό. Αλλιώς δεν καταλαβαίνω γιατί το ελληνικό κράτος ανακάλεσε την ίδια του τη βίζα! Λίγη ανθρωπιά δε θα έβλαπτε. Και λίγη εξυπνάδα επίσης. Οι περιπτώσεις αυτές μαθαίνονται διεθνώς και διασύρουν τη χώρα», έγραφε τότε ο Νίκος Δήμου. Πέθανε το Φλεβάρη του 2005. Το ελληνικό κράτος δεν του αναγνώρισε το διαχρονικά ιεροποιημένο δικαίωμα στον ανθρώπινο πολιτισμό να πεθάνεις στον τόπο που γεννήθηκες.

Η περίπτωση του Βάσκο Καρατζά είναι πολύ εμβληματική και συνάμα αντιπροσωπευτική, καθώς συμπυκνώνει τη συλλογική αδικία που υπέστησαν και δυστυχώς υφίστανται ακόμα οι «μη Έλληνες το γένος» πολιτικοί πρόσφυγες. Το 1993 ο Παύλος Κουφής, τιμημένος ανθυπολοχαγός το 1940-41, Εαμίτης, δάσκαλος στα σλαβόφωνα σχολεία της απελευθερωμένης Ελλάδας, μαχητής του ΔΣΕ έγραψε στην τοπική εφημερίδα της Φλώρινας ένα συγκινητικό στιγμιότυπο που έζησε για να υπενθυμίσει την εκκρεμότητα των «ανιθαγενών» συντρόφων του: «Το 1987 ταξίδεψα από την Αθήνα για να παραβρεθώ σε χαρά γάμου συγγενών μου στα Σκόπια. Την ώρα της επιστροφής ήρθε να με χαιρετίσει ο παιδικός μου φίλος Αναστάσης Ναουμ Γιουρούκης, ογδόντα χρονών τότε. Με βουρκωμένα μάτια με σφιχταγκάλιασε. Πάρε με μαζί σου αγαπητέ – έλεγε – , βάλε με στη βαλίτσα σου. Σαν πας στο χωριό , όλους να τους χαιρετήσεις. Να γλυκοφιλήσεις το ρημαγμένο μας σπίτι, τα αγριόχορτα της αυλής»

popaganda_balkans_2-960x640.jpgO Χάρτης που αλλάζει κάθε λίγο και λιγάκι.

Στο τέλος της δεκαετίας του 80 το ΚΚΕ έκανε επίσημο διάβημα ζητώντας τον «επαναπατρισμό των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων σλαβικής καταγωγής». Την περίοδο της Οικουμενικής κυβέρνησης του Ζολώτα, ο Χαρίλαος Φλωράκης σε μια ιστορία συζήτηση των τριών αρχηγών (Φλωράκη, Παπανδρέου, Μητσοτάκη) στο Πάντειο Πανεπιστήμιο επανέφερε το θέμα «Για φανταστείτε! Υπάρχουν πολιτικοί πρόσφυγες που γεννήθηκαν στην περιοχή αυτή. Εκεί μεγάλωσαν, εκεί έχουν τους συγγενείς τους και να μη τους επιτρέπουν να επαναπατριστούν γιατί είναι σλάβικης καταγωγής».

Το 2003 ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης έθεσε το ζήτημα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είτε ατομικά, είτε μέσω φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων οι πολιτικοί πρόσφυγες που δεν έχουν αποκατασταθεί έχουν προσφύγει στους διεθνείς οργανισμούς.

Το 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας του Συμβουλίου της Ευρώπης συνέστησε για ακόμη μια φορά στις ελληνικές αρχές «να λάβουν μέτρα για να εφαρμόσουν με μη μεροληπτικό τρόπο τα μέτρα συμφιλίωσης που έλαβαν για όλους εκείνους που τράπηκαν σε φυγή λόγω του εμφύλιου πολέμου». Το 2010 έξι βουλευτές του Σύριζα κατέθεσαν ερώτηση στη Βουλή στηλιτεύοντας τα «μετεμφυλιακά σύνδρομα» και ρωτώντας τα αρμόδια υπουργεία «πότε σκοπεύουν να αφαιρέσουν από τους νόμους τη μεροληπτική, ρατσιστική και μισαλλόδοξη διάκριση Έλληνες το γένος». Τότε ήταν αντιπολίτευση. Σήμερα είναι κυβέρνηση και μάλλον αυτή η ερώτηση αντανακλάται στο δικό τους καθρέφτη.

Ο Παναγιώτης Δημητράς, εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Συμφωνιών του Ελσίνκι έχει χειριστεί πολλές υποθέσεις μη επαναπατρισθέντων πολιτικών προσφύγων και σχολιάζει τις πρακτικές των ελληνικών αρχών: «Υπήρχαν οι μαύρες λίστες στις οποίες έβαζαν όποιους ήθελαν και συνεχίζουν να το κάνουν. Έχουμε χειριστεί υποθέσεις ακτιβιστών που δεν τους επιτρέπεται καν η είσοδος στη χώρα. Η Ελλάδα έχει απαγορεύσει την είσοδο ακόμα και σε δικηγόρο – συνεργάτιδα του ΕΠΣΕ από τα Σκόπια. Η Ελλάδα θα όφειλε, όπως έπραξε και με τις υπόλοιπες ομάδες του Εμφυλίου να τα ξεπεράσει όλα αυτά. Η μεγάλη ελπίδα αυτών των ανθρώπων ήταν όταν ήρθε ο Ανδρέας Παπανδρέου στην εξουσία αλλά δεν το κανε, μετά όταν ήρθε η Τσίπρας αλλά ούτε αυτός το έκανε. Το κράτος λέει ότι όποιοι θέλουν μπορούν να κάνουν αίτηση και θα αξιολογηθεί. Το ζήτημα δεν είναι η εξατομίκευση. Το ελληνικό κράτος πρέπει με θάρρος να αποδώσει ιθαγένεια και περιουσία (ή αντίστοιχη αποζημίωση) συλλογικά στους μη Έλληνες το γένος πολιτικούς πρόσφυγες του Εμφυλίου και στους απογόνους τους»

Μια τέτοια περίπτωση που έχει αναλάβει το ΕΠΣΕ και μπορούμε να παραθέσουμε είναι του Κ.Γ. που γεννήθηκε το 1941 στο Χιλιόδεντρο Καστοριάς. Ο πατέρας του συνελήφθη και φυλακίστηκε την περίοδο του Εμφυλίου κι έτσι η μητέρα πήρε τα παιδιά της το 1948 υπό το φόβο διώξεων και μετανάστευσαν στην Ουγγαρία, μετά στην Πολωνία και κατέληξαν το 1973 στη (σημερινή) Βόρεια Μακεδονία. Μόνο μια από τις αδερφές του που παντρεύτηκε Έλληνα πολίτη κατόρθωσε να επιστρέψει στην Ελλάδα το 1987. «Όλα αυτά τα χρόνια, ενώ επιθυμούσα να επιστρέψω και να ζήσω μόνιμα στην Ελλάδα, το κλίμα που επικρατούσε για δεκαετίες δε μου το επέτρεπε. Μάλιστα δε μας επιτράπηκε ποτέ να επισκεφτούμε το φυλακισμένο πατέρα μας ακόμα κι όταν εκείνος ψυχορραγούσε και τελικά πέθανε το 1963. Πρόσφατα, αφού πληροφορήθηκα από την αδερφή μου πως το κλίμα έχει βελτιωθεί σημαντικά αποφάσισα να επιστρέψω στη χώρα καταγωγής μου, την Ελλάδα , όπου επιθυμώ να ζήσω για το υπόλοιπο της ζωής μου». Όταν , λοιπόν, το 2010 ξεκίνησε τη διαδικασία επαναπατρισμού η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείο Εσωτερικών του έστειλε ένα χαρτί του 1958 που με μια μονοκοντυλιά είχε αφαιρέσει την ιθαγένεια 256 ανθρώπων , μεταξύ των οποίων και ο ίδιος.

Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος της αυθαιρεσίας που ασκήθηκε εις βάρος αυτών των ανθρώπων, ακόμα και πολλά χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου, το 1975 μια απόρρητη εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών προς 10 από τις 52 νομαρχίες τότε της χώρας διέταζε τους ληξίαρχους να μην εκδίδουν πιστοποιητικά σε άτομα που ζουν στις χώρες του ανατολικού μπλοκ και αλλού χωρίς προηγούμενη έγκριση των κεντρικών υπηρεσιών και μάλιστα σε περίπτωση «μη εγκρίσεως της χορήγησης πιστοποιητικού τίνος να μη γνωστοποιούν εγγράφως εις των αιτούντα την άρνηση».

51Παιδιά κάνουν ποδήλατο στο χωριό Μπελογιάννης στην Ουγγαρία.

Η επίσημη πολιτική του κράτους ήταν η ανυπαρξία.  Μέσα από μια σειρά μεθοδεύσεων επεδίωκαν να εξαφανίσουν οποιοδήποτε μνημονικό ίχνος της ύπαρξης αυτών των ανθρώπων σε περιοχές της ελληνικής επικράτειας. Για πολίτες που είχαν γεννηθεί στη Βόρεια Ελλάδα και έφυγαν με τη διαδικασία που περιγράφηκε, είχαν το δικαίωμα οι υπηρεσίες να αρνηθούν να τους χορηγήσουν έστω και ένα πιστοποιητικό και μάλιστα προφορικά, για να μην έχουν οι πλήττοντες στα χέρια τους αποδείξεις αυτής της παρανοϊκής συμπεριφοράς, ώστε να προσφύγουν στα δικαστήρια και να δικαιωθούν. Αυτή η εγκύκλιος καταργήθηκε μερικώς μόνο το 2001 και παρέμεινε σε ισχύ για άλλα 16 χρόνια (μέχρι το 2017) για τους πρόσφυγες και τους απογόνους τους που ζούσαν στη Βόρεια Μακεδονία. Γιατί, βλέπεις, τις τελευταίες δεκαετίες εκεί γεωφραφικοποιήθηκε για τον ελληνικό κρατικό μηχανισμό ο «εθνικός κίνδυνος».

Απευθύνθηκα με αυτά τα ερωτήματα στον επικεφαλής της Ειδικής Γραμματείας Ιθαγένειας Λάμπρο Μπαλτσιώτη: «Υπάρχει η εξαίρεση που προέβλεπε η υπουργική απόφαση του 1982. Παρόλα αυτά πολλά τέτοια πρόσωπα έχουν γίνει δεκτά και έχουν επαναπατριστεί έκτοτε, ιδίως τη δεκαετία του 1980 και 1990, αλλά και αργότερα με εξατομικευμένες αιτήσεις. Τα τελευταία χρόνια αυτές οι αιτήσεις ανάκτησης ιθαγένειας κρίνονται από ένα συλλογικό όργανο με συμμετοχή δικαστών και καθηγητών νομικής, το Συμβούλιο Ιθαγένειας, κάποιες απορρίπτονται και κάποιες γίνονται δεκτές. Επίσης, υπάρχουν κάποιοι εξ αυτών ή των απογόνων τους που μπορούν να καθορίσουν την ελληνική τους ιθαγένεια από τον πρόγονο τους (π.χ. τη μητέρα τους) που δεν έχασε την ιθαγένεια. Παλαιότερα η διοίκηση, το Υπουργείο, και αυτό άλλαζε και με τη συγκυρία, είτε ερμήνευε τη νομοθεσία και τη νομολογία κατά το δοκούν, είτε κωλυσιεργούσε επί σειρά ετών, εξαντλώντας τον αιτούντα, ή ακόμη κλείνοντας την αίτηση με το θάνατό του. Σε αυτό τον τομέα υπάρχει κάποια πρόοδος, μικρή αλλά θα ήθελα να πιστεύω ορατή. Άλλωστε να μη ξεχνάνε ότι η ιθαγένεια στην Ελλάδα έχει μόλις οκτώ χρόνια που εισήλθε στο κράτος δικαίου και υπολείμματα της προηγούμενης περιόδου είναι ορατά και αλλού. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα τέλη του 2017 με εγκύκλιο καταργήσαμε προηγούμενη απόρρητη εγκύκλιο, πλην όμως δημοσιευμένη τόσο στον αθηναϊκό τύπο όσο και στον τοπικό τύπο της Φλώρινας, που έδινε τη δυνατότητα στο κράτος να μπορεί να μη χορηγεί πιστοποιητικά γέννησης σε πρόσωπα που διαμένουν στην πΓΔΜ. Η μεγαλύτερη κατηγορία προσώπων που δεν έχουν επαναπατριστεί είναι εγκαταστημένοι στην πΓΔΜ. Οι αιτήσεις αυτών των ανθρώπων όταν σπανίως πλέον γίνονται, εξετάζονται, ατομικά προφανώς, και κρίνονται από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου. Επιτρέψτε μου πάντως, να κάνω δύο αναφορές με βάση την επιστημονική μου ενασχόληση με το ζήτημα. Η πρώτη, αφορά το ότι ο γειτονικός εθνικισμός αρνείται να ακούσει το γεγονός ότι πολλά άτομα έχουν επαναπατριστεί, ακόμη και κάποια που στην υπερορία είχαν δηλώσει μακεδονική εθνότητα. Βέβαια το επιχείρημα συντηρείτο και από απαράδεκτες πολιτικές του παρελθόντος, και έρχομαι στη δεύτερη αναφορά: να θυμηθώ την απαγόρευση εισόδου στον παλαίμαχο μαχητή του ΔΣΕ Βάσκο Καρατζά –ενός ανθρώπου εξαιρετικά μετριοπαθούς και με βαθιά αγάπη για την Ελλάδα, ή την επίσκεψη του Κωστή Στεφανόπουλου το 1998 στο χωριό Μπελογιάννης στην Ουγγαρία, όπου έκπληκτος διαπίστωσε, επισκεπτόμενος τους “Έλληνες της Διασποράς” ότι αρκετοί δεν είχαν ιθαγένεια λόγω καταγωγής από συγκεκριμένους οικισμούς της Καστοριάς κάτι που μεταβλήθηκε στη συνέχεια. Τα παραπάνω, και πολλά άλλα, όπως για παράδειγμα, ο επαναπατρισμός του Παύλου Κούφη το 1987, εκ των συγγραφέων των σχολικών εγχειριδίων για τους σλαβόφωνους πολιτικούς πρόσφυγες –να θυμίσω ένα κεφάλαιο από αυτά σε μετάφραση «Ο Φώτης είναι Έλληνας και ο Φιλίπ είναι Μακεδόνας», αυτά που έγραψαν και πίστευαν, δείχνουν ότι αρκετοί εξ αυτών δεν έβλεπαν αντιθετικά την ελληνική και τη μακεδονική ταυτότητα που είχαν αναπτύξει. Θα μπορούσε να πει λοιπόν κανείς ότι το ασαφές και ρευστό όριο του “Έλληνες ή μη Έλληνες το γένος”, όπως εφαρμόστηκε μετά το 1982, αντανακλούσε -και εν μέρει αντανακλά- πραγματικές καταστάσεις».

Στην τοποθέτηση του Ειδικού Γραμματέα σαφώς υπάρχουν κριτικές παραδοχές για τη μεταχείριση που επεφύλαξε η Πολιτεία στη συγκεκριμένη κατηγορία, ενώ αποκρυσταλλώνεται και μια πρόθεση βελτίωσης. Ωστόσο και πάλι ο τρόπος που υποδεικνύεται είναι στη σφαίρα της περιπτωσιολογίας, δηλαδή μπορεί όποιος θέλει να κάνει αίτηση και το Συμβούλιο Ιθαγένειας θα την εξετάσει. Αυτό ισχύει ούτως ή άλλως. Το ζήτημα είναι ότι μιλάμε για ανθρώπους που είχαν την ελληνική ιθαγένεια, γιατί εδώ γεννήθηκαν, εδώ έζησαν την παιδικότητα και την εφηβεία τους, εδώ συγκρότησαν δεσμούς και κοινωνικές σχέσεις, εδώ πολλοί πολέμησαν εναντίον των Ναζί ή/και στον Εμφύλιο.  Τους αφαιρέθηκε η ιθαγένεια και δεν συμπεριλήφθηκαν στα μέτρα επανόρθωσης της δεκαετίας του 80. Πρόκειται ξεκάθαρα για μια ιστορική ασυμμετρία ρατσιστικού περιεχομένου, η οποία οφείλει να αρθεί ως τέτοια και όχι επιλεκτικά. Η εξατομίκευση του ζητήματος λειτουργεί διαιρετικά και αφήνει ένα μεγάλο περιθώριο για φρονηματικού τύπου αξιολογήσεις.

Ο Γιώργος Λιάνης, επί πολλά χρόνια βουλευτής στη Φλώρινα και πρώην Υπουργός, είναι από τους ανθρώπους που θέτουν επιτακτικά την ανάγκη αποκατάστασης με αφορμή και την Συμφωνία των Πρεσπών.  Ο ίδιος ,εξάλλου, έχει βιώσει τη βιτριολική επίδραση του εθνικιστικού λαϊκισμού, όταν τη δεκαετία του ’90 στοχοποιήθηκε επειδή χόρεψε το «ανθελληνικό» – όπως χαρακτηρίστηκε από ακροδεξιούς κύκλους – τραγούδι «Ελενο Μόμε» στο πανηγύρι του προφήτη Ηλία στο Μελίτη της Φλώρινας. «Είναι πολύ σκληρό αυτό που έχει συμβεί. Τους έχω συναντήσει αυτούς τους ανθρώπους. Το 1976 – αν θυμάμαι καλά – πήγα ως δημοσιογράφος στα Σκόπια κι έκανα ορισμένες συνεντεύξεις. Ο λόγος τους έβγαζε καημό. Κατέβαιναν στη γέφυρα του Βαρδάρη για να βλέπουν τα φώτα της Ελλάδας. Θα σας εξομολογηθώ και κάτι ακόμα. Ο Γεννηματάς, ο οποίος υπέγραψε την απόφαση του 1982 που τους εξαιρούσε, κάποια χρόνια αργότερα ήρθε στη Φλώρινα στο πλαίσιο μιας κεντρικής εκδήλωσης του ΠΑΣΟΚ. Γνώρισε τους ανθρώπους. Στη Φλώρινα υπάρχουν πολλές οικογένειες που δε μπόρεσαν να επανασυνδεθούν με τους συγγενείς τους. Κατανόησε το παράπονο τους. Μου είπε , λοιπόν, τότε ότι θα επιδιώξει μια επανόρθωση και μου ζήτησε να τον βοηθήσω να επεξεργαστεί το θέμα μια νομοπαρασκευαστική επιτροπή. Δυστυχώς δεν πρόλαβε να το κάνει. Εγώ διεκδικώ αυτή την αλλαγή. Το έχω θέσει και στη σημερινή κυβέρνηση. Είναι σαν αρχαία τραγωδία να μην επιτρέπεις σε κάποιον να πεθάνει και να ταφεί στον τόπο του. Οι άνθρωποι αυτοί είναι πολύ μεγάλης ηλικίας πλέον. Αυτό θέλουν, να περάσουν τα χρόνια που τους μένουν στην Ελλάδα. Πρέπει να γίνει για να κλείσει μια ακόμα πληγή του Εμφυλίου», λέει.

Θα μου πεις τι ψάχνεις τώρα; Σε πόσους μπορεί να αφορά αυτή η ιστορία; Δεν ξέρω. Οι περισσότεροι μάλλον πέθαναν ως «ανεπιθύμητοι» κι αυτό ήταν ανάλγητο. Αφορά σε όσους ζουν ακόμα, σε όσους ήταν μικρά παιδιά όταν έφυγαν με τους γονείς τους, σε κάποιους απογόνους. Ακόμα και σε έναν άνθρωπο ,να σου πω την αλήθεια, να αφορούσε, θα έπρεπε και πάλι να γίνει. Πέρα από την πρακτική , έχει και μια βαθιά συμβολική διάσταση. Ένα κομμάτι του πολιτικού συστήματος και του κοινωνικού σώματος με πολλή μεγάλη ευκολία – ενίοτε κιόλας κινδυνολογικά ή αβάσιμα – υπογραμμίζει τους εθνικισμούς των άλλων, τους αλυτρωτισμούς των άλλων, τις καταπιέσεις των άλλων αλλά στυλώνει σχεδόν με εφηβικό πείσμα τα πόδια ,όταν πρόκειται να μιλήσουμε για τα αντίστοιχα ελληνικά κρούσματα και ιδεολογήματα. Αφρίζει όταν καταπιέζονται ελληνικές μειονότητες σε άλλα κράτη αλλά αγνοεί ηθελημένα ότι το ελληνικό κράτος έχει συστηματικά καταπιέσει και παραβιάσει δικαιώματα κοινοτήτων που έχουν γλωσσικές, πολιτισμικές, θρησκευτικές ή ακόμα και εθνοτικές διαφοροποιήσεις από τις κυρίαρχες. Ο ρατσιστικός αποκλεισμός των (Σλαβο)Μακεδόνων πολιτικών προσφύγων από τη δυνατότητα επαναπατρισμού χωρίς αστερίσκους και δηλώσεις «μεταμέλειας», είναι ένα κραυγαλέο υπόδειγμα κουρελιάσματος της έννοιας του κράτους δικαίου και αντικατάστασης του από το ανενόχλητο σουλάτσο πρακτόρων και εμπόρων εθνικοφροσύνης. Μπορούμε να αποκαθηλώσουμε και τα δικά μας ταμπού, ειδικά όταν αυτά ζέχνουν μίσος και θρέφουν τη βλακώδη νοσηρότητα των κάθε λογής φασιστών και αυτοαναγορευόμενων «καθαρόαιμων» εκπροσώπων της ελληνικότητας. Γυρνώντας 70 χρόνια πίσω για να σκύψεις με τρυφερότητα σ’ ένα ανοιχτό τραύμα, κάνεις ταυτόχρονα ένα βήμα μπροστά. Βάζεις μια σχεδία στο ποτάμι του Αγγελόπουλου.

*Στο κείμενο χρησιμοποιείται όρος Σλαβομακεδόνες, καθώς αυτός ήταν ο προσδιορισμός που είχε επικρατήσει από τον ΕΛΑΣ και ΔΣΕ για τη συγκεκριμένη κατηγορία μαχητών.

Βασικές πηγές άντλησης πληροφοριών για την έρευνα και τη σύνταξη του άρθρου υπήρξαν: Η συστηματική και μακροχρόνια δουλειά της ερευνητικής ομάδας του «Ίου» της Ελευθεροτυπίας http://www.iospress.gr/issues/refugees.htm, η μελέτη του δημοσιογράφου και ιστορικού Τάσου Κωστόπουλου «Αφαιρέσεις Ιθαγένειας: η σκοτεινή πλευρά της νεοελληνικής ιστορίας» που είναι προσβάσιμη στην πλατφόρμα academia.edu, το ντοκιμαντέρ της Κυριακής Μάλαμα «Εκτός Ιστορίας: Βάσκο Καρατζά» https://www.youtube.com/watch?v=v4wW0ZQ28dk ,  οι αναφορές του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Συμφωνιών του Ελσίνκι, καθώς και ορισμένες καταγραφές από τη σελίδα https://ourbalkans.wordpress.com/

Advocates Abroad: Press Release on Filed Illegal Deportation Complaints


Press Release on Filed Illegal Deportation Complaints:

Advocates Abroad has been filing human rights complaints on behalf of refugees, with the Greek Ombudsman since 2016. The complaints have covered a diversity of issues occurring throughout the country. Advocates Abroad notes with appreciation the Ombudsman’s many quality investigations into complaints submitted before and after the three complaints at hand – particularly the great success of so many other recent and past complaints.

It is therefore with great surprise that we received two letters from the Ombudsman dated 7 January 2019 in reply to two complaints, filed on 17 and 22 August 2018. The complaints concerned documented allegations about push backs and ill-treatment of two groups of refuge arrivals, numbering 27 and 47 Syrians among other nationals in the Evros area. The groups were processed by by the police on dates confirmed with recorded arrivals by the Ombudsman. Therein, the Ombudsman was informing Advocates Abroad that they had merely written to Hellenic Police which responded that on those dates “they had located respectively 11 and 35 third country nationals who were taken into custody and escorted to the regional center for reception and identification”; that “no other third country national was located, taken into custody or arrested;” and that “no push back has taken place” and “all their operations, included border surveillance, have been conducted according to the provisions of the law and with full respect to human rights of asylum seekers.” The Ombudsman concluded that it was satisfied with the answer and had filed the case.

The Ombudsman furthermore had begun investigating the third complaint, and suddenly ceased review, without explanation.

Advocates Abroad is stunned by this development, as in effect the Ombudsman did not carry out an investigation as mandated by its new role as National Mechanism for the Investigation of Arbitrary Behavior (Articles 56-58 of Law 4443/2016); instead they were all complaints were filed and thus implicitly considered as unfounded. They, however, had been submitted with the support of credible and irrefutable evidence.

Furthermore, in recent months, there is abundance of evidence demonstrating that the reality of push backs and ill-treatment is widespread in the Evros area:

* a comprehensive compilation of several NGO reports and a CPT report was published by Greek Hesinki Monitor on 9 September 2018 as “Unprecedented systematic police violence and illegal deportation of asylum seekers in Evros.”

* an “Open letter to Prime Minister Tsipras on systematic police violence and illegal deportation of asylum seekers in Evros (Greece)” was published by the World Organization Against Torture (OMCT) on 20 September 2018

* “New video evidence of police violence and illegal deportation of asylum seekers in Evros” was published by Greek Helsinki Monitor on 29 September 2018 and again on 16 November 2018

* a report on “The new normality: continuous push-backs of third country nationals on the Evros river” was published by the Greek Council for Refugees, ARSIS and Human Rights 360 on 12 December 2018

* a report on “Greece: Violent Pushbacks at Turkey Border End Summary Returns, Unchecked Violence” was published by Human Rights Watch on 18 December 2018

* most importantly, the Commissioner for Human Rights of the Council of Europe published on 6 November 2018 her report following her visit to Greece in June 2018 concluding: “The Commissioner is deeply concerned about persistent and documented allegations of summary returns to Turkey, often accompanied by the use of violence. She underlines that collective expulsions of migrants are prohibited under Article 4 of Protocol 4 to the European Convention on Human Rights and that the non-refoulement principle is enshrined in the UN Refugee Convention.
Considering that the information available points to the existence of an established practice in this field, the Commissioner urges the Greek authorities to put an end to push-backs and to investigate any allegations of ill-treatment perpetrated by members of Greek security forces in the context of such operations.”

Advocates Abroad, via the two complaints the Ombudsman decided to file as unfounded and the third report inexplicably dropped mid-investigation, is documenting extensively such cases of what even the Commissioner for Human Rights and the CPT consider as established practice.

The dismissal of the complaints by the Ombudsman who accepted the Hellenic Police assertion that they are no pushbacks and no ill-treatment is a question of serious concern for the credibility of this state institution.

Advocates Abroad will share this development with the Commissioner for Human Rights, CPT, the Council of Europe Committee of Ministers’ Deputies for Human Rights (CMDH) and the competent UN institutions in the hope that they will ask the Greek authorities to investigate these and all similar allegations.

Η διεθνώς αναγνωρισμένη μακεδονική μειονότητα της Ελλάδας

Έκθεση της Ανεξάρτητης Εμπειρογνώμονα για Μειονοτικά Θέματα στον ΟΗΕ Gay McDougall

[σε μετάφραση ΕΠΣΕ απόσπασμα από την περίληψη:]

18 Φεβρουαρίου 2009

«Η Ανεξάρτητη Εμπειρογνώμονας καλεί επειγόντως την Κυβέρνηση της Ελλάδας να αποσυρθεί από τη διαμάχη αν υπάρχει μακεδονική ή τουρκική μειονότητα στην Ελλάδα και να εστιασθεί στην προστασία των δικαιωμάτων του αυτοπροσδιορισμού, της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι αυτών των κοινοτήτων. Τα δικαιώματά τους σε μειονοτική προστασία πρέπει να γίνουν σεβαστά σύμφωνα με τη Διακήρυξη για τις Μειονότητες και τις βασικές διεθνείς συνθήκες ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η Ελλάδα πρέπει να συμμορφωθεί πλήρως με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ειδικότερα με εκείνες τις αποφάσεις ότι πρέπει να επιτραπεί σε συλλόγους να χρησιμοποιήσουν τις λέξεις «μακεδονικός» και «τουρκικός» στα ονόματά τους και να εκφράζουν ελεύθερα τις εθνοτικές ταυτότητές τους.»

Καταληκτικές παρατηρήσεις της Επιτροπής του ΟΗΕ 
για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων: Ελλάδα

[μετάφραση του ΕΠΣΕ στα ελληνικά από το αγγλικό πρωτότυπο]

28 Αυγούστου 2009

(…) 15. Η Επιτροπή ανησυχεί για τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν ορισμένες εθνοτικές ομάδες ως προς την άσκηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και σχετικά με αυτό το θέμα σημειώνει τις πληροφορίες για την αναγκαστική διάλυση και άρνηση εγγραφής μερικών συλλόγων που περιλαμβάνουν στον τίτλο τους λέξεις όπως «μειονότητα», «τουρκικός/ή» ή «μακεδονικός/ή», καθώς και την εξήγηση μιας τέτοιας απόρριψης.

Η Επιτροπή απευθύνει σύσταση στο Κράτος μέλος να θεσπίσει μέτρα για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής απόλαυσης από πρόσωπα που ανήκουν σε κάθε κοινότητα ή ομάδα, του δικαιώματος στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι καθώς και στα πολιτισμικά τους δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος χρήσης των μητρικών γλωσσών.

Ιστότοπος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους – επίσημη μετάφραση της απόφασης του ΕΔΔΑ στην υπόθεση «Ουράνιο Τόξο κατά Ελλάδας»

20 Οκτωβρίου 2005

«Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι το κόμμα Ουράνιο Τόξο είναι κόμμα που έχει συσταθεί νόμιμα και ένας από τους σκοπούς του είναι η υπεράσπιση της μακεδονικής μειονότητας που κατοικεί στην Ελλάδα. Το γεγονός της ανάρτησης στην πρόσοψη της έδρας του μιας επιγραφής με το όνομα του κόμματος στην μακεδονική γλώσσα δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί αξιόποινη πράξη ούτε να αποτελέσει αφ’ εαυτής υπαρκτό και επικείμενο κίνδυνο για την δημόσια τάξη.»

Ιστότοπος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους – επίσημη μετάφραση της απόφασης του ΕΔΔΑ στην υπόθεση “Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού κατά Ελλάδας”

9 Ιουλίου 2015

“Το Δικαστήριο επισημαίνει ότι οι σκοποί του προσφεύγοντος σωματείου, που αναφέρονται, γενικά, στο καταστατικό του, δύσκολα μπορούσαν από μόνοι τους να επιφέρουν παραβίαση της δημόσιας τάξης. Συναφώς σκόπιμο είναι να υπομνησθεί ότι στην προαναφερθείσα απόφασή του Σιδηρόπουλος και λοιποί το Δικαστήριο έκρινε ήδη ότι «ακόμα και αν υποτεθεί ότι οι ιδρυτές σωματείου, όπως αυτό της υπό κρίση υπόθεσης, επικαλούνται μειονοτική συνείδηση, το Έγγραφο της Διάσκεψης της Κοπεγχάγης για την ανθρώπινη διάσταση της ΔΑΣΕ (Κεφάλαιο IV) της 29ης Ιουνίου 1990 και ο Χάρτης του Παρισιού για μια Νέα Ευρώπη της 21ης Νοεμβρίου 1990 – που η Ελλάδα επιπλέον υπέγραψε – τους επιτρέπουν να ιδρύουν σωματεία για να προστατεύσουν την πολιτιστική και πνευματική τους κληρονομιά» (προαναφερθείσα Σιδηρόπουλος και λοιποί, , § 44)…. Κατόπιν των ανωτέρω, το Δικαστήριο συμπεραίνει ότι η άρνηση εγγραφής του επίμαχου σωματείου ήταν δυσανάλογη προς τους νόμιμους σκοπούς που έκαναν δεκτούς τα εθνικά δικαστήρια. Επομένως, υπήρξε παραβίαση του άρθρου 11 της Σύμβασης.”

Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας- ECRI

(τέταρτος κύκλος επιτήρησης)

15 Σεπτεμβρίου 2009

Μακεδόνες και άλλες μειονοτικές ομάδες

  1. Στην τρίτη της έκθεση, η ECRI ενθάρρυνε τις ελληνικές αρχές να λάβουν περαιτέρω μέτρα προς την κατεύθυνση της αναγνώρισης της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της ελευθερίας της έκφρασης των μελών των Μακεδονικών και Τουρκικών κοινοτήτων που ζουν στην Ελλάδα. Χαιρέτισε την χειρονομία συμφιλίωσης στην οποία προέβησαν οι Ελληνικές αρχές προς τους Μακεδονικής εθνικής ταυτότητας πρόσφυγες από τον εμφύλιο πόλεμο, ενώ τις ενθάρρυνε έντονα να πραγματοποιήσουν μεγαλύτερη πρόοδο στην κατεύθυνση αυτή με τρόπο που δεν θα προβαίνει σε διακρίσεις. Η ECRI επίσης συνέστησε στις ελληνικές αρχές να εξετάσουν προσεχτικά τους ισχυρισμούς για διακρίσεις και πράξεις μισαλλοδοξίας κατά των Μακεδόνων, Τούρκων και άλλων, και να λάβουν μέτρα για την δέουσα τιμωρία τέτοιων ενεργειών.
  1. Η κατάσταση της αναγνώρισης του δικαιώματος της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι αναφορικά με κάποιες ομάδες που ζουν στην Ελλάδα (Μακεδόνες και Τούρκους ) παραμένει.  Για το σκοπό αυτό, από την τρίτη έκθεση της ECRI, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξέδωσε τρεις αποφάσεις κατά της Ελλάδας για παραβίαση του Άρθρου 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι) αναφορικά με μέλη της κοινότητας ατόμων εθνοτικής τουρκικής καταγωγής.  Αναφορικά με τα άτομα Μακεδονικής εθνικής ταυτότητας και την απόφαση της υπόθεσης Σιδηρόπουλος και λοιποί κατά Ελλάδος  που αναφέρθηκε στην τρίτη της έκθεση, η ECRI ενημερώθηκε ότι το ζήτημα της αναγνώρισης του εν λόγω σωματίου (Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού) εκκρεμεί ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου καθώς δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί.  Φαίνεται ακόμη ότι ούτε τα σωματεία εθνοτικής τουρκικής καταγωγής, που αποτελούσαν το θέμα των παραπάνω αποφάσεων, έχουν αναγνωριστεί ακόμη.  Η ECRI επιθυμεί για το σκοπό αυτό να επιστήσει την προσοχή των ελληνικών αρχών τη διαπίστωση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ότι οι σύλλογοι που αναζητούν εθνική ταυτότητα ήταν επίσης σημαντικοί για τη σωστή λειτουργία της δημοκρατίας. Θεωρείται ότι ο πλουραλισμός βασίστηκε επίσης στη γνήσια αναγνώριση και το σεβασμό για τη διαφορετικότητα και τις δυναμικές των πολιτιστικών παραδόσεων, των εθνοτικών και πολιτισμικών ταυτοτήτων και των θρησκευτικών πεποιθήσεων.
  1. Η ECRI σημειώνει ότι θα πρέπει να υπάρξει ακόμη πρόοδος για την αναγνώριση του δικαιώματος των μελών των μειονοτικών ομάδων για ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και επίσης για την ελευθερία της έκφρασης.
  1. Οι παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών και οι αντιπρόσωποι της μακεδονικής κοινότητας έχουν υποδείξει στην ECRI ότι η εφαρμογή συμβιβαστικών μέτρων που ελήφθησαν για εκείνους που διέφυγαν στον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο αναφορικά με την αποκατάσταση της ιθαγένειάς τους και την επιστροφή της περιουσίας τους που είχε κατασχεθεί, εξακολουθεί να ισχύει μόνο για τους αυτόχθονες Έλληνες.  Αντιπρόσωποι της Μακεδονικής κοινότητας έχουν εκφράσει ακόμη τα αισθήματα διάκρισης, μεταξύ άλλων, αναφορικά με τη χρήση των ονομάτων τους στη δική τους γλώσσα και την αδυναμία να παραπεμφθούν στο δικαστήριο υποθέσεις ομιλιών μίσους στα μέσα ενημέρωσης κατά των Μακεδόνων . Αντιπρόσωποι της τουρκικής κοινότητας της δυτικής Θράκης έχουν επίσης δηλώσει ότι η αναγνώριση της ταυτότητάς τους είναι ανάμεσα στα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν μαζί με την παιδεία και το δικαίωμα για θρησκευτική ελευθερία, ποτ έχουν συζητηθεί σε άλλα σημεία αυτής της έκθεσης .
  1. Η ECRI συνιστά έντονα στις ελληνικές αρχές να λάβουν μέτρα για την αναγνώριση των δικαιωμάτων των μελών διαφορετικών ομάδων που ζουν στην Ελλάδα, περιλαμβανομένης και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, σε πλήρη συμμόρφωση με τις σχετικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
  1. Η ECRI συνιστά ξανά στις ελληνικές αρχές να κάνουν ενέργειες για την εφαρμογή, με τρόπο που δεν θα προωθεί τις διακρίσεις, των συμβιβαστικών μέτρων που λαμβάνονται για όλους εκείνους που διέφυγαν στον εμφύλιο πόλεμο.
  2. Η ECRI συνιστά στις ελληνικές αρχές να ερευνήσουν τους ισχυρισμούς για διακρίσεις κατά μελών της μακεδονικής και της τουρκικής κοινότητας και να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για να τις αντιμετωπίσουν, περιλαμβανομένης και της διασφάλισης της εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας όπου είναι απαραίτητο. Η ECRI συνιστά επίσης έντονα στις ελληνικές αρχές να κάνουν ενέργειες για την αναγνώριση του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού των ομάδων αυτών.
  1. Στην τρίτη της έκθεση, η ECRI συνέστησε έντονα στις ελληνικές αρχές να ανοίξουν διάλογο με τους εκπροσώπους των Μακεδόνων, προκειμένου να εξευρεθεί λύση στις εντάσεις που σημειώνονται μεταξύ αυτής της ομάδας και των αρχών, καθώς και μεταξύ της ομάδας και του γενικότερου πληθυσμού, ώστε να μπορέσει να επιτευχθεί η συνύπαρξη με αμοιβαίο σεβασμό προς το συμφέρον όλων.
  2. Αντιπρόσωποι της μακεδονικής κοινότητας έχουν αναφέρει ότι οι προσπάθειές τους για συμμετοχή σε διάλογο με τις ελληνικές αρχές, για ζητήματα όπως η γλώσσα και η χρήση της μακεδονικής γλώσσας στην τηλεόραση δεν έχουν αποδώσει. Η ECRI ελπίζει έτσι ότι οι αρχές θα συμμετέχουν σε έναν ανοιχτό και εποικοδομητικό διάλογο με τους αντιπροσώπους της μακεδονικής κοινότητας για ζητήματα που απασχολούν τα μέλη αυτής της ομάδας.
  3. Η ECRI συνιστά ξανά στις ελληνικές αρχές να ορίσουν ένα διάλογο με τους αντιπροσώπους των Μακεδόνων για να βρεθεί μια λύση στα ζητήματα που επηρεάζουν τα μέλη αυτής της ομάδας.


22/01/2019: Sharia, the Cairo Declaration and the European Convention on Human Rights – PACE Resolution

“In this context, the Assembly regrets that despite the recommendation it made in its Resolution 1704 (2010) on freedom of religion and other human rights for non-Muslim minorities in Turkey and for the Muslim minority in Thrace (eastern Greece), asking the Greek authorities to abolish the application of Sharia law in Thrace, this is still not the case. Muftis continue to act in a judicial capacity without proper procedural safeguards. The Assembly denounces in particular the fact that in divorce and inheritance proceedings – two key areas over which muftis have jurisdiction – women are at a distinct disadvantage.

The Assembly, while noting the legislative change in Greece which made the practice of Islamic sharia law in civil and inheritance matters optional for the Muslim minority, calls on the Greek authorities to rapidly and fully implement the Grand Chamber judgment of the European Court of Human Rights in the case of Molla Sali v. Greece and in particular, to monitor whether the above-mentioned legislative change will be sufficient to satisfy the requirements of the Convention; allow the Muslim minority to choose freely its muftis as purely religious leaders (that is, without judicial powers), through election, thereby abolishing the application of Sharia law, as already recommended in Resolution 1704 (2010)

The Assembly calls on the countries (member States and observer States) who are members of the OIC, on Greece and on the United Kingdom to report back to the Assembly by June 2020 on the actions they have taken as a follow-up to this resolution.”

The full text of the Resolution is available here.