INACH Annual Report 2019 (with reference to Greek Helsinki Monitor)

Our Greek member, Greek Helsinki Monitor, mainly focused on launching criminal cases against extremists and other spreaders of cyber hate. Their biggest success is getting nine such cases to trial during 2019. These cases are the following:


· Against an extreme right newspaper for a front-page article with the title “Transvestite Parliament – Beat all ‘sissies’ – this abortion of a law [on civil unions] was voted by 148 ‘perverts.’”


· A former Foreign Minister who said in a television interview that “The only good Turk is a dead Turk. I believe it because I haven’t found a good Turk. They lack elementary knowledge. The Turk does not have a sense of the law.”


· At the time a member of the Political Committee of New Democracy who wrote in a post that “being gay, bi, and trans is a perversion and unnatural.”


· The leader of a marginal left party who wrote a conspiracy theory article stating inter alia that “[arriving] illegal immigrants are suspects for terrorist acts” calling for a “general rebellion.”


· An extreme right blog which published a hoax alleging that “Video shock: Pakistani fanatics declare jihad in Greece – small children are initiated in the use of weapons” – the video is from a school play in the celebration of a Pakistani national day.


· At the time, the Deputy Minister of Education who said in a speech before Parliament inter alia that “with patience and perseverance Jews secured the ownership of the Holocaust so as to claim their vindication.”


· An extreme right columnist and an extreme right blog who published in front pages an article with the title “Parliament a Jewish Synagogue!!!” when a commemorative plaque for inter-war Greek Jewish MPs victims of the Holocaust was inaugurated in Parliament.


· A notorious author and self-professed Nazi for the manifesto of a new movement he founded where he asked for “the deportation of all Muslim minority members who identify as Turks.”


· A front-page article in Golden Dawn’s youth publication with extreme anti-immigrant references and a call for violent action against them.


The GHM was also recognised for their work by the government’s top lawyer. On 25 October 2019, the Greek Government Agent for the ECtHR and President of the Legal Council of State, Ioannis-Constantinos Halkias, publicly praised our member: “Greek state agencies and services involved must cooperate closer with the Council of Europe monitoring bodies or with independent bodies dealing with human rights, such as the National Commission for Human Rights or the Greek Helsinki Monitor since many times their views are closer to the case law of the ECtHR.” (…)

«Πολιτικοί και ΜΜΕ ευθύνονται για τη διάχυση ρατσιστικών απόψεων»: Συνέντευξη Παναγιώτη Δημητρά

Αποτέλεσμα εικόνας για ereportaz
«Πολιτικοί και ΜΜΕ ευθύνονται για τη διάχυση ρατσιστικών απόψεων»

«Πολιτικοί και ΜΜΕ ευθύνονται για τη διάχυση ρατσιστικών απόψεων»

Της Νατάσσας Βουδούρη

Σφοδρές αντιδράσεις και ερωτηματικά έχει προκαλέσει η μήνυση του Παναγιώτη Δημητρά, εκ μέρους του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, στην «Κιβωτό του Κόσμου», για ρατσιστική συμπεριφορά. Ο κ. Δημητράς, αγωνιστής με πλούσια δράση, μίλησε αποκλειστικά στο ereportaz για τις ρατσιστικές απόψεις της χώρας μας, την ξενοφοβία και την νομική οδό που ακολουθεί στα θέματα αυτά.

1.Τι ακριβώς είναι το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι; Που και πως δραστηριοποιείται εντός και εκτός Ελλάδας;

Η οργάνωση ιδρύθηκε το 1993 και δηλωμένος σκοπός της είναι «να παρακολουθεί, να δημοσιοποιεί, να ασκεί πίεση και να παρεμβαίνει για θέματα ανθρώπινων δικαιωμάτων και διακρίσεων στην Ελλάδα, και, περιστασιακά, στα Βαλκάνια». Επίσης, παρακολουθεί συντονισμένα τα ελληνικά και βαλκανικά μέσα μαζικής ενημέρωσης όσον αφορά ρατσιστικά, μισαλλόδοξα ή εθνικιστικά στερεότυπα μίσους. Το έργο της περιλαμβάνει, σε συνεργασία με άλλες ΜΚΟ, τη δημοσίευση δελτίων τύπου, αναλυτικών ετήσιων εκθέσεων, εναλλακτικών εκθέσεων προς τις Επιτροπές Εμπειρογνώμων για τις Συμβάσεις του ΟΗΕ, όπως επίσης εξειδικευμένες εκθέσεις αναφορικά με εθνοτικές ή εθνικές, εθνογλωσσικές, θρησκευτικές και μεταναστευτικές κοινότητες που υφίστανται στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια.

Το ΕΠΣΕ ασχολείται με θέματα ανθρώπινων και μειονοτικών δικαιωμάτων με:

* παρακολούθηση της εφαρμογής των διεθνών συνθηκών,
* σύνταξη εκθέσεων για εθνικές, εθνογλωσσικές και θρησκευτικές μειονοτικές κοινότητες, καθώς και εκθέσεων στα όργανα του ΟΗΕ για την κατάσταση στην Ελλάδα σχετικά με τα δικαιώματα των γυναικών, τα δικαιώματα των παιδιών, την καταπολέμηση του ρατσισμού, τα πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, τα βασανιστήρια,
* αναφορές και ένδικα μέσα σε ελληνικά και διεθνή δικαστικά όργανα,
* παρεμβάσεις στις κυβερνήσεις και στους διακυβερνητικούς φορείς,
* δημοσίευση άρθρων, βιβλίων και εντύπων, παραδοσιακών και ηλεκτρονικών.

Ειδικότερα, καταγράφει ρατσιστικά εγκλήματα (στο Παρατηρητήριο Ρατσιστικών Εγκλημάτων και τα αναφέρει στις Εισαγγελίες για Ρατσιστικά Εγκλήματα. Σε λίγες περιπτώσεις παρέχεται και νομική συνδρομή σε σχετικές δίκες. Το έργο αυτό γίνεται αποκλειστικά με τη συνδρομή εθελοντών και εθελοντριών, στελεχών και δικηγόρων.

To ΕΠΣΕ υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα μέχρι τη διάλυσή της το 2007. Σήμερα είναι μέλος των διεθνών ΜΚΟ European Implementation Network, World Organization Against Torture, Justicia European Rights Network, the International Detention Coalition, the International Network Against Cyber Hate, και Justice and Environment.

2.Ποιες είναι οι σημαντικότερες «νίκες » που έχετε πετύχει ως τώρα;

Αναμφισβήτητα οι δεκάδες καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα καθώς και οι Συστάσεις των Επιτροπών Εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης επειδή η Ελλάδα παραβίασε δικαιώματα των Ρομά, των θρησκευτικών και εθνικών μειονοτήτων, των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, των θυμάτων αστυνομικής βίας, των θυμάτων ρατσιστικών εγκλημάτων λόγου και βίας, κτλ.

3.Οι πρόσφατες μηνύσεις εναντίον του πάτερ Αντώνιου και στην συνέχεια του Αντώνη Σαμαρά έγιναν επί προσωπικού ή από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι; Που αποσκοπούν;

Έγιναν από το ΕΠΣΕ και υποχρεωτικά υπογράφονται από το νόμιμο εκπρόσωπό του που είναι ο υποφαινόμενος. Όπως και άλλες 600 ανάλογες μηνυτήριες αναφορές στοχεύουν να βοηθήσουν τη δικαιοσύνη να εφαρμόσει τις συστάσεις ΟΗΕ και Συμβουλίου της Ευρώπης. Χαρακτηριστικότερες οι πιο πρόσφατες (2016) συστάσεις της Επιτροπής του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων:

«Η Επιτροπή καλεί το Συμβαλλόμενο Κράτος να λάβει μέτρα αποτελεσματικής πρόληψης, καταπολέμησης και τιμωρίας της ρατσιστικής ρητορικής μίσους και των ρατσιστικών εγκλημάτων μίσους. Υπενθυμίζοντας τις γενικές συστάσεις της Νο 35 (2013) για την καταπολέμηση της ρατσιστικής ρητορικής μίσους και Νο 31 (2005) σχετικά με την πρόληψη των φυλετικών διακρίσεων στη διοίκηση και λειτουργία του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβαλλόμενο Κράτος:

(α) Να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για τη δίωξη ατόμων, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών, για τις πράξεις που προβλέπονται από το άρθρο 4, και να παράσχει πληροφορίες στην επόμενη έκθεση της σχετικά με τις έρευνες της αστυνομίας, τις ποινικές διαδικασίες, και τις ποινές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με το πολιτικό κόμμα της Χρυσής Αυγής και των μελών της. Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι το θεμελιώδες δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης δεν πρέπει να υπονομεύει τις αρχές της αξιοπρέπειας, της ανεκτικότητας, της ισότητας και της μη διάκρισης, καθώς η άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης φέρει μαζί της ιδιαίτερες ευθύνες, μεταξύ των οποίων είναι η υποχρέωση της μη διάδοσης ιδεών βασισμένων στη φυλετική ανωτερότητα ή στο φυλετικό μίσος·

(β) Να ενισχύσει την εκπαίδευση για τον εντοπισμό, την καταγραφή, την πρόληψη και την καταπολέμηση των εγκλημάτων μίσους, της ρητορικής μίσους και των κινήτρων προκατάληψης, στοχεύοντας το δικαστικό σώμα, την αστυνομία, τις εισαγγελίες, και την επιθεώρηση εργασίας, και να βελτιώσει του συντονισμό μεταξύ αυτών των θεσμών·

(γ) Να διασφαλίσει ότι τα μέσα μαζικής επικοινωνίας δεν στιγματίζουν, δεν παράγουν στερεότυπα και δεν στοχεύουν αρνητικά μη-πολίτες και εθνοτικές μειονότητες, και με αυτό το σκοπό, να διασφαλίσει την εφαρμογή και την ενίσχυση της αρμοδιότητας του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που εποπτεύει και ρυθμίζει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ώστε να απαγορεύει τη μετάδοσης των ρατσιστικών, ξενοφοβικών ή μη-ανεκτικών δηλώσεων, και να διασφαλίσει ώστε οι ανάλογες κυρώσεις να επιβάλλονται σε αυτές τις περιπτώσεις·

(δ) Να διοργανώσει εντατικές εκστρατείες σε όλη τη χώρα, σε συνεργασία με τα εθνικά θεσμικά όργανα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο την προώθηση της ανοχής και την καταγγελία ρατσιστικών συμπεριφορών και να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τη νομική απαγόρευση των φυλετικών διακρίσεων και για τις διαθέσιμες οδούς για την κατάθεση μηνύσεων και να διευκολύνει την πρόσβαση των θυμάτων στη δικαιοσύνη μεταξύ άλλων με την ενίσχυση του συστήματος νομικής βοήθειας·

(ε) Να θεσπίσει συγκεκριμένα μέτρα, σε διαβούλευση με τις εμπλεκόμενες ομάδες, να αυξήσει τις αναφορές και καταγραφές ρατσιστικών εγκλημάτων μίσους, εξασφαλίζοντας ότι ο μηχανισμός υποβολής αναφορών είναι διαφανής και προσβάσιμος, και να βρει τρόπους ώστε τα θύματα να έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη στην αστυνομία και το δικαστικό σύστημα·

(στ) Να βελτιώσει το σύστημα συλλογής στατιστικών στοιχείων σχετικά με τις καταγγελίες εγκλημάτων μίσους, και να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες στην επόμενη περιοδική έκθεσή του για τέτοιες καταγγελίες και τα αποτελέσματά τους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συλλέγονται από το Παρατηρητήριο για την Πρόληψης της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού, καθώς και αναλυτικά στοιχεία για τις άδειες διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους που χορηγούνται σε υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι είναι θύματα ή μάρτυρες ρατσιστικών εγκλημάτων·

(ζ) Να επιταχύνει την υιοθέτηση του υπό διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης κατά του ρατσισμού και να του παράσχει τους απαραίτητους πόρους, μετρήσιμους δείκτες, και χρονοδιάγραμμα για την αποτελεσματική εφαρμογή του.»

4.Πώς βλέπετε η κοινωνία να αντιμετωπίζει τέτοιου είδους θέματα;

Ενώ σημαντικά τμήματα της κοινωνίας έχουν ενεργή αντιρατσιστική στάση και δράση μεγάλα τμήματα της κοινής γνώμης έχουν διαμορφωμένες ρατσιστικές θέσεις, όπως δείχνουν τα Ευρωβαρόμετρα, όπου τα μεγαλύτερα ποσοστά φορέων ρατσιστικών απόψεων εδώ και δεκαετίες υπάρχουν στην Ουγγαρία και στην Ελλάδα.

5.Θεωρείτε ότι το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι μπορεί να συμβάλει στην ευαισθητοποίηση και στην πάταξη φαινομένων ρατσισμού απέναντι στις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες;

Την ευθύνη της ευαισθητοποίησης, όπως λένε και οι συστάσεις του ΟΗΕ, έχει η κυβέρνηση και η δικαιοσύνη και βέβαια οι εκπαιδευτικοί φορείς και τα ΜΜΕ. Το ΕΠΣΕ συμβάλλει στην πάταξη μέσω των αναφορών στις αρχές και στους διεθνείς οργανισμούς, και είναι πάντα διαθέσιμο για κάθε άλλη δράση, αλλά διαχρονικά οι κυβερνήσεις το αποκλείουν από την Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το Εθνικό Συμβούλιο κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας και διάφορα παρόμοια όργανα.

6.Με αφορμή τη μήνυση στον Αντώνη Σαμαρά με ποιον τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζονται οι μετανάστες και οι πρόσφυγες;

Απλή η απάντηση: όπως προβλέπουν οι νόμοι και οι υπερνομοθετικής ισχύος διεθνείς συμβάσεις. Γενικότερα, με πολιτικές ένταξης όσων μείνουν στην Ελλάδα και με εφαρμογή των αποφάσεων νόμιμης απέλασης ή επαναπροώθησης με σεβασμό στην προσωπικότητα των εμπλεκόμενων.

7.Θεωρείτε ότι η κοινωνία και οι κοινωνικοπολιτικοί ιθύνοντες με τις αποφάσεις τους τρέφουν και δικαιώνουν φαινόμενα ξενοφοβίας;

Αναμφισβήτητα πολιτικοί και ΜΜΕ και άλλοι γνωμηγήτορες (πανεπιστημιακοί κτλ) επηρεάζουν την κοινή γνώμη και στην Ελλάδα έχουν τεράστια ευθύνη για τη διάχυση ρατσιστικών και μισαλλόδοξων απόψεων, οι μεν γιατί τις θρέφουν με δηλώσεις και πράξεις οι δε που διαφωνούν γιατί τις θρέφουν με την εγκληματική σιωπή τους.

8.Εάν ναι μπορεί το 2019 αυτό να εξαλειφθεί ή τουλάχιστον να μειωθεί;

Το 2019 σίγουρα όχι. Από το 2020 ίσως αν ποτέ αποφασίσουν οι γνωμηγήτορες να παίρνουν συστηματικά δημόσια θέση για τα φαινόμενα και να καταδικάζουν συστηματικά κάθε εκδήλωση ρατσιστισμού.

9.Σκοπεύετε να ακολουθήσετε τη νομική οδό και για κάποιους άλλους που ενδεχομένως θεωρείτε ότι έχουν δώσει λαβές με τα σχόλιά τους;

Το έχουμε ήδη κάνει και παραπέμφθηκαν σε δίκη μεταξύ άλλων οι πρώην Υπουργοί Θεοδόσης Πελεγρίνης για αντισημιτισμό και Θεόδωρος Πάγκαλος για αντιτουρκισμό και άλλοι.

10.Με αφορμή όλα αυτά θεωρείτε ότι ζούμε σε μια κοινωνία με φαινομενική Δημοκρατία;

Στα θέματα δικαιωμάτων των πάσης φύσης μειονοτήτων/ευάλωτων η Ελληνική Δημοκρατία βρίσκεται ακόμα σε αναζήτηση της Μεταπολίτευσής της…

Προσφυγές ΕΠΣΕ σε ιστότοπους ΕΔΔΑ – Συμβουλίου Ευρώπης και Επιτροπής ΟΗΕ για ΑΔ

Προσφυγές ΕΠΣΕ σε ΕΔΔΑ

Αναφορές ΕΠΣΕ σε Επιτροπή Υπουργών Συμβουλίου της Ευρώπης

Προσφυγές ΕΠΣΕ σε Επιτροπή ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα
– στο Keyword βάλετε “Greek Helsinki Monitor”

House of Macedonian civilization and others v. Greece (Committee of Ministers Decision and Notes)

MINISTERS’ DEPUTIES Decisions CM/Del/Dec(2019)1362/H46-9 5 December 2019
1362nd meeting, 3-5 December 2019 (DH)

H46-9 House of Macedonian civilization and others v. Greece (Application No. 1295/10)

Supervision of the execution of the European Court’s judgments

Reference document



The Deputies

  1. recalled that this case concerns a violation of the right to freedom of association due to the refusal of national courts to register an association on grounds of public order, which the Court considered disproportionate compared to the legitimate aims pursued by the national courts;
  2. recalled the obligation of a Contracting State, under Article 46 of the Convention, to comply promptly, fully and effectively with the judgments of the Court and that this obligation extends to the interpretation of national legislation by the courts;
  3. took note of the dissemination of the Court’s judgment in this case by the authorities in order to ensure that the case-law of national courts concerning the registration of associations is fully aligned with that of the European Court, and of the authorities’ commitment to examine ways in which they could further enhance the systematic dissemination of the Court’s judgments;
  4. noted that the applicant association has not so far obtained any fresh consideration by the Greek courts of the merits of its request for registration, taking due account of the findings of the Court;
  5. noted, in this respect, the authorities’ position that the question of individual measures should be closed, as the applicant association did not request, within the time-limit set, the reopening of its case under Article 758 of the Code of Civil Procedure, which was amended in 2017 in order to allow such reopening;
  6. noting, however, that some issues pertaining in particular to the interpretation of Article 758 of the Code of Civil Procedure are currently pending before the Court of Cassation, invited the authorities to keep the Committee informed of any developments in Greek case-law of relevance to the present case, in particular as regards the above-mentioned provision;
  7. decided to resume examination of this case at one of their forthcoming DH meetings.


MINISTERS’ DEPUTIES Notes on the Agenda CM/Notes/1362/H46-9 5 December 2019
1362nd meeting, 3-5 December 2019 (DH)

Human rights

H46-9 House of Macedonian civilization and others v. Greece (Application No. 1295/10)

Supervision of the execution of the European Court’s judgments

Reference document



Application Case Judgment of Final on Indicator for the classification
1295/10 HOUSE OF MACEDONIAN CIVILIZATION AND OTHERS 09/07/2015 09/10/2015 Complex problem

Case description

The case concerns the refusal of the Greek courts to register the association of the “House of Macedonian Civilization” on the grounds that the use of the term “Macedonian” by the applicant association and the purpose set out in its statutes was contrary to public order and jeopardized the harmonious coexistence of the population of the Florina region and public peace in Greece (§ 11) (violation of Article 11).

The European Court noted that the domestic courts rejected the applicant association’s application for registration on the basis of more or less the same line of reasoning as that adopted by them in the Sidiropoulos and Others case (§38), concerning the same association. The European Court also noted that “in order to assess the purposes and potential activity of the first applicant, the domestic courts relied on the fact that Articles 9-11 of the Convention included the concept of public order among the legitimate purposes likely to justify a restriction of the rights guaranteed… . However, in that case, they should also have taken into account the relevant case-law of the Court, which favours the registration of an association and not the prior review of its legality, when national law provides for clauses allowing for the monitoring of its activity a posteriori” (§ 42).

State of execution

On 4 October 2019, the authorities presented an action report. The main relevant information can be summarised as follows:

Individual measures

Law No. 4491/2017 was adopted on 10 October 2017, amending article 758, paragraph 1, of the Code of Civil Procedure. It provides for the reopening of non-contentious proceedings in cases where the European Court has found a violation of the right to a fair trial or any other substantive right enshrined in the Convention. A transitional provision has also been adopted allowing applicants, in cases such as this one, where the European Court’ s judgment predates the entry into force of the amendment, to request reopening within one year of the s publication of the law (i.e. before 13 October 2018).

The authorities have indicated that, to their knowledge, the applicants have not made use of this procedure. The authorities therefore consider that no further individual measure is necessary.

General measures

The judgment was published on the website of the State Legal Council (SLC). On 26 February 2016, the President of SLC, who is also the Government Agent, sent a letter to the Minister of Justice in which he highlighted the violation found by the Court and the need to execute the judgment. According to the authorities, these measures seem to have yielded positive results: more than 500 associations whose name includes a derivative of the adjective “Macedonian” are currently registered. It transpires from this that some of them conduct activities that are relevant to the preservation of the cultural heritage of their members.

The authorities indicated that domestic courts promote the registration of associations, in line with the judgment of the European Court, and do not engage in any preventive control of their aims.

Rule 9 submission

On 8 October 2019, the applicant association’ s representative – Greek Helsinki Monitor (GHM)[1] – indicated that the refusal to register the applicant association on the grounds of public order and national security had already been criticised  by the Court in the Sidiropoulos case in 1998, that the Greek courts had nevertheless not aligned their case law with that of the Court as was expected by the government (see Final Resolution DH(2000)99), and that thus the new registration procedure initiated in 2005 had again been rejected by the Court of Cassation in 2009 on the grounds of public order and national security already criticised, leading to the present Court judgment. The GHM also pointed out that the third attempt to obtain registration on the basis of the Court’s new judgment was rejected on 27 July 2017 by the Florina Court of Peace on the same grounds and with an explicit reference to the 2009 Court of Cassation judgment[2]. The  the new reopening Law No. 4491/2017 entered into force in October 2017  involving public order or national security issues. In view of this situation, the applicant association refrained from lodging both an appeal in cassation and an application for reopening as none of the remedies could be effective in its case.

To support this position, the GHM referred to a very recent judgment delivered in September 2019 by the Court of First Instance of Serres, which ordered the dissolution of the association “Brotherhood of the Serres Natives: Cyril and Methodius”, registered in 2017, following a request from the Prosecutor of Serres.[3] The court held that the aim of the association to preserve the “mother tongue” did not refer to Greek but to “Macedonian”, whereas, according to the court, the mother tongue of the “Serres natives” is Greek. Thus, the aim pursued by the association was neither defined nor clear and created confusion that could not guarantee the preservation of the peaceful coexistence of the population of the region and was therefore contrary to public order

Analysis by the Secretariat

Individual measures

First of all, it should be noted that this is the second judgment, following that of Sidiropoulos and Others in 1998, concerning the same association in which the European Court found a violation of Article 11. In 2000, when the supervision of execution of Sidiropoulos and Others was closed by the Committee by Final Resolution DH(2000)99, the Greek Government submitted that “considering the direct effect today given to judgments of the European Court of Human Rights in Greek law (see notably the case of Papageorgiou against Greece, Resolution DH(99)714), the Greek courts will not fail to prevent the kind of judicial error that was at the origin of the violation found in this case”. However, all subsequent efforts by the applicant association to achieve registration have been unsuccessful, the last one in 2017, when the domestic court declared the new application for registration inadmissible because it ran counter to the force of res judicata of the 243/2003 judgment of the Florina Court of First Instance (which was the judgment criticised by the European Court in the present case). Moreover, public order and national security-related considerations, which were regarded as unconvincing by the Court, were once again reiterated by the domestic court.

As Greek law currently stands, the examination of the registration of the applicant association depends on the consideration of the relevant case law of the Court by the national courts. It should be noted in this respect that the Convention, by virtue of Article 28 § 1 of the Greek Constitution, is an integral part of Greek domestic law and prevailsover any contrary provision of the law.

In this situation, the Committee may wish to reiterate that the obligation to comply fully and effectively with the judgments of the European Court under Article 46 of the Convention extends to the interpretation by national courts of national legislation. As the Grand Chamber of the Court stated in the case of Verein GegenTierfabriken Schweiz (VgT) v. Switzerland (No. 2) (§ 90), “it is for the Contracting States to organise their courts in such a way as to enable them to meet the requirements of the Convention[…] This principle also applies to the execution of the Court’s judgments” (§ 97).

The government’s request to close the examination of individual measures on the basis of the absence of a request for reopening under the new Law 4491/2017 seems premature.

Indeed, the new law itself does not guarantee that the Court’s considerations will be taken into account (questions of public order and national security are even explicitly included as preventing re-examination following a Court’s judgment) and there are as yet no positive indications from the case law of the Court of Cassation. In such a situation, it seems difficult to propose to the Committee that the absence of a request for reopening be considered as a fact in itself justifying the closure of the examination of individual measures. A possible closure can only be considered once the effectiveness of the new remedy has been proven.

Moreover, the path of reopening does not seem to be indispensable in this case. The applicant association may lodge a new application for registration. However, under the current conditions of the Greek case law described above, it seems unlikely to succeed. It seems reasonable to assume that this can only succeed once the Greek court’s case-law will have been brought into line with the Convention as interpreted by the Court.

In view of these various considerations, it seems premature to conclude the monitoring of the individual measures before confirming that the applicant association has a realistic and substantiated right to obtain, without further delay, a review of its application for registration in a procedure which meets the requirements of the Convention as they emerge from the relevant case law of the Court.

General measures

The information provided by the authorities on the dissemination of the Court’s judgment can be noted.

However, the lack of progress in adapting the case law of Greek courts to the requirements of the Convention, recently confirmed also by the dissolution by a national court in September 2019 of another association in Serres as detailed above, raises serious concerns.

On this note, the Committee could refer to the mission carried out in September 2019 by members of the Execution Department to Greece, and take note of the authorities commitment to examine ways in which they could further enhance the systematic dissemination of the Court’s judgments, in particular through existing websites used by legal professionals, and to improve judges’ training on the Convention.

Furthermore, it is recalled that some issues pertaining in particular to the interpretation of Article 758 of the Code of Civil Procedure are currently pending before the Court of Cassation; the Committee might therefore wish to invite the authorities to keep them informed of any developments in Greek case-law of relevance to the present case, in particular as regards the abovementioned provision.

 The Committee might wish to resume consideration of this case at one of their forthcoming DH meetings.

Financing assured: YES

[1] DH-DD(2019)1152.

[2] Judgment No. 16/2017, of 11 September 2017.

[3] Judgment No. 185/2019, of 10 September 2019.

ΕΠΣΕ απέτρεψε κλείσιμο επιτήρησης για μη εφαρμογή αποφάσεων ΕΔΔΑ για Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού και ρατσιστικά εγκλήματα που ζητούσε η ελληνική προεδρία

Η ενημέρωση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης
από τον εκπρόσωπο του ΕΠΣΕ Παναγιώτη Δημητρά στις 22 Νοεμβρίου 2019

5 Δεκεμβρίου 2019

Κατά την τακτική συνεδρίαση της 3-5 Δεκεμβρίου 2019 της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΕΥ) για την εξέταση της εφαρμογής των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στις χώρες-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης συζητήθηκαν μεταξύ άλλων τα μέτρα που πήρε η Ελλάδα για την εφαρμογή δύο καταδικαστικών αποφάσεων του ΕΔΔΑ για ρατσιστική βία (Sakir κατά Ελλάδας και Gjikondi κατά Ελλάδας) και μιας καταδικαστικής απόφασης του ΕΔΔΑ για συνεχιζόμενη άρνηση εγγραφής της Στέγης Μακεδονικού Πολιτισμού.

Η Ελλάδα, που προέδρευε στη συνεδρίαση, επιδίωξε επίμονα τόσο με γραπτές εκθέσεις της όσο και με έντονο και επιθετικό λόμπυ να κλείσουν οι υποθέσεις αυτές ως ικανοποιητικά εκτελεσθείσες. Η μόνη εναλλακτική πηγή πληροφόρησης της ΕΥ ήταν οι αναφορές που υπέβαλε το ΕΠΣΕ καθώς και η προφορική ενημέρωση της ΕΥ στις 22 Νοεμβρίου 2019. Η ΕΥ αποφάσισε τη συνέχιση της επιτήρησης για τις υποθέσεις αυτές με βάση τις αναλυτικές σημειώσεις της Διεύθυνσης για την Εκτέλεση των Αποφάσεων του ΕΔΔΑ του Συμβουλίου της Ευρώπης που ανέφεραν εκτενώς τις αναφορές του ΕΠΣΕ και υιοθέτησαν βασικές θέσεις τους. Οι σημειώσεις της Διεύθυνσης και οι αποφάσεις της ΕΥ αναδημοσιεύονται (στα αγγλικά) σε δύο χωριστές ιστοσελίδες μια για την ομάδα Sakir-Gjikondi και μια για τη Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού. Στις σημειώσεις της Διεύθυνσης υπάρχουν εκτενείς περιλήψεις των αναφορών του ΕΠΣΕ που ελήφθησαν υπόψη από αυτή.

Οι υποθέσεις Sakir-Gjikondi αφορούν αποτυχία αποτελεσματικής διερεύνησης επιθέσεων κατά μεταναστών περιλαμβανόμενης και της διερεύνησης πιθανού ρατσιστικού κινήτρου.  Η ΕΥ διαπίστωσε πως στην υπόθεση Gjikondi ο κατηγορούμενος αθωώθηκε και άρα δεν υπάρχει δυνατότητα να ξανανοίξει η υπόθεση. Αντίθετα, στην υπόθεση Sakir η ΕΥ διαπίστωσε πως η υπόθεση ξανάνοιξε αλλά επειδή δεν είναι πια στην Ελλάδα το θύμα η διερεύνηση δεν προχώρησε και κάλεσε τις αρχές να συνεχίσουν τη διερεύνηση καλώντας τους άλλους μάρτυρες ώστε να αποκατασταθούν τα κενά στην ανάκριση που διαπίστωσε το ΕΔΔΑ. Για τα γενικά μέτρα που αφορούν τη δίωξη των ρατσιστικών εγκλημάτων, η ΕΥ καλοδέχτηκε τις νομοθετικές και διοικητικές εξελίξεις. Ταυτόχρονα ζήτησε τη συνέχιση της επιμόρφωσης εισαγγελέων και δικαστών στα θέματα προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων και εφαρμογής της αντιρατσιστικής νομοθεσίας, προφανώς γιατί από τα στοιχεία που υπέβαλε το ΕΠΣΕ προκύπτει σημαντική μη ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας παράλληλα με ελάχιστες καταδίκες. Τέλος, ζήτησε την υποβολή επικαιροποιημένων και αναλυτικών στοιχείων για τις δικαστικές αποφάσεις για ρατσιστικά εγκλήματα, αφού η Ελλάδα δήλωσε πως υπάρχουν μόνο 19 καταδίκες από το 2015, χωρίς καν να ενημερώσει τι αφορούσαν αυτές, ώστε να αξιολογηθούν σωστά.

Η υπόθεση της Στέγης Μακεδονικού Πολιτισμού αφορά τη συνεχιζόμενη άρνηση των ελληνικών αρχών, παρά τις δύο καταδίκες από το ΕΔΔΑ, να εγγράψουν το σωματείο αυτό, επικαλούμενες πως το όνομά του και οι στόχοι του είναι αντίθετοι στη δημόσια τάξη. Η ΕΥ υπενθύμισε την υποχρέωση άμεσης και αποτελεσματικής συμμόρφωσης των ελληνικών δικαστικών αρχών με τις καταδικαστικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ. Σημείωσε πως η αίτηση του σωματείου αυτού δεν έχει εξετασθεί από την ελληνική δικαιοσύνη επί της ουσίας με βάση τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ, αφού τα δικαστήρια μέχρι και τον Άρειο Πάγο ισχυρίζονται πως οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ δεν έχουν καθεαυτή την ικανότητα να διεισδύουν στην εθνική έννομη τάξη και άρα εμμένουν στις προηγούμενες αποφάσεις τους που έχουν καταδικαστεί από το ΕΔΔΑ. Η ΕΥ απέρριψε το αίτημα της Ελλάδας να κλείσει η επιτήρηση με την αιτιολογία πως το σωματείο δεν έκανε χρήση του τροποποιημένου άρθρου 758 ΚΠολΔ για επανεξέταση αποφάσεων μετά από καταδίκες από το ΕΔΔΑ ακριβώς γιατί, όπως επίμονα τόνισε το ΕΠΣΕ στις αναφορές του προς την ΕΥ, υπάρχουν σοβαρά προβλήματα με το άρθρο αυτό, που δεν έχει εφαρμογή για σωματεία που θεωρείται πως απειλούν τη δημόσια τάξη και τις διεθνείς συνθήκες, όπως έχει αποφανθεί η ελληνική δικαιοσύνη για το μακεδονικό και τα τουρκικά μειονοτικά σωματεία, θέμα που εκκρεμεί πλέον ενώπιον του Αρείου Πάγου. Καταληκτικά, η ΕΥ αποφάσισε να επανεξετάσει την εκτέλεση της απόφασης για τη Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού μέσα στο 2020 υπό το φως αναμενόμενων αποφάσεων των ελληνικών δικαστηρίων για την επανεξέταση των αποφάσεων διάλυσης ή μη εγγραφής τριών τουρκικών μειονοτικών σωματείων. Στις συναφείς σημειώσεις έχει καταγραφεί ως ενισχυτική του προβληματισμού για τη μη προσαρμογή των ελληνικών δικαστηρίων στη νομολογία και η διάλυση άλλου συναφούς σωματείου των Σερρών (Αδελφότητα Ντόπιων Σερραίων Κύριλλος και Μεθόδιος) το Σεπτέμβριο 2019, που ανέφερε στην ΕΥ το ΕΠΣΕ. Η τελευταία αναφορά αποτελεί οιονεί γνωμάτευση της ΕΥ για την παραβίαση της ΕΣΔΑ από το δικαστήριο που αποφάσισε τη διάλυση του νέου αυτού σωματείου.


SAKIR GROUP v GREECE (48475/09), and

by Panayote Dimitras, Greek Helsinki Monitor and EIN Board member


On 22nd November 2019, EIN held its quarterly civil society briefing, ahead of the 1362nd CM-DH meeting. Over 40 participants attended the briefing, including participants from 29 Permanent Representations to the Council of Europe, the EU representation to the Council of Europe, the office of the Commissioner for Human Rights and other CoE staff members. The main recommendations on the cases are available here.


The first case concerns ineffective investigations into alleged hate crimes. Mr Dimitras called upon the CM to ask Greece to amend its anti-racism Law 927/79, so as to implement the recommendations of ECRI, UN HRCttee and UN CERD to criminalize racist insults and defamation, as well as the public dissemination, public distribution, production or storage of racist material.


The House of Macedonian Civilization case is about the non-registration by courts of an association, contrary to the Court’s 1998 judgment concerning the same association. On behalf of the House of Macedonian Civilization, Mr Dimitras urged the Committee of Ministers to join the House of Macedonian Civilization and the Bekir-Ousta group of cases.



Briefing text on the Sakir group, by Panayote Dimitras, Greek Helsinki Monitor (GHM)

Rule 9.1. and 9.2. on the Sakir group, by the Greek Helsinki Monitor (October 2019)

Briefing text on the House of Macedonian Civilization and others, by Panayote Dimitras

Rule 9.1 on the House of Macedonian Civilization and others, by the Greek Helsinki Monitor (October 2019)

05/11/2019: Elected Mufti Serif convicted for usurping the functions of mufti, in defiance of related ECtHR convictions of Greece

It is unfortunate that they do not add that Greece has been convicted several times by the ECtHR for such judgments against the elected muftis and hence this judgment against Mufti Serif like a previous one against Mufti Mete and Imam Azizoğlu are violating Greece’s obligation to conform with the ECtHR case law.