FEANTSA: A home for refugees – the need for housing throughout asylum procedures and beyond


European Federation of National Organisations Working with the Homeless

Working Together to End Homelessness in Europe

A home for refugees

The need for housing throughout asylum procedures and beyond


Having a place that can be called home is a universal need. Individuals fleeing violence and asking for asylum in the European Union strive to be safe and to rebuild their lives step-by-step in a country they do not know, often separated from the people they love and with little certainty about their future. Housing is therefore the gateway to integration and enjoying adequate living conditions is an essential factor of successful social inclusion.

At EU level, material reception conditions, including accommodation, are guaranteed to applicants for international protection[1]. However, throughout the process of application for asylum, there are several situations in which individuals are left homeless. This can happen before they are able to submit their asylum application[2], during the application process or at the end of it, not only because of a rejection of their demand but also in case of obtention of international protection. According to EU law, Member States must implement policies to prevent the discrimination of beneficiaries of international protection and ensure equal opportunities regarding access to accommodation[3]. However, nothing binds Member States to make sure that newly-recognised refugees do not become homeless. A maximum length of stay at the accommodation centres in which they were residing as asylum applicants often applies for beneficiaries of international protection. This implies that those who have not found a place to live, within the period allowed, become homeless. Moreover, since they do not have a factual residence, they might be excluded from accessing social assistance to which, according to EU law, they are entitled. Homeless and without resources, their chance to integrate is seriously jeopardised.

The case of Greece is of particular interest.  The national welfare system is not adequately equipped to host and support recognised refugees, with the lack of any social housing provision for both locals and newcomers being a fundamental gap. As of January 2019, there is no concrete framework for the accommodation and integration of recognised refugees, with the National Integration Strategy not having been officially voted in by the Greek parliament. As of this date, planned accommodation programmes for recognised refugees have not reached their implementation stage, meaning that there is no organic pathway from the emergency accommodation of asylum seekers and recognised refugees to programmes designed to facilitate the integration of newcomers and the desired subsequent self-sufficiency.

Until now, recognised refugees were given a perpetually extended grace period, in some cases for more than 18 months, and continued to be supported by the European Commission funded ESTIA programme (DGs ECHO & HOME)[4]. The programme is managed by the Greek Ministry of Migration Policy, along with UNHCR, and implemented by local authorities and national and international NGOs.

As of 31st March, it is expected that people hosted in the ESTIA programme for more than 18 months will begin “exiting” the programme, without provision of further accommodation. Exceptions are to be made for highly vulnerable cases.  We are concerned that the planned exits from the ESTIA programme, without appropriate accommodation provision in place, might result in a rising number of homeless families and individuals. This is particularly worrisome as it might cause an interruption in their integration process, interrupting their children’s school education and potentially denying access to social services due to the lack of a legal address.

FEANTSA urgently demands the European Commission ensure that housing continuity is provided to all individuals who go through an asylum application. People who arrive in the EU to ask for asylum must be immediately provided with adequate accommodation and must not be left without a housing solution at the end of the asylum process.

We urge the EC and the Greek Government not to put an end to the eligibility of recognised refugees for the ESTIA programme until an operational accommodation and integration pathway is in place, so as to ensure the continuity of integration efforts.


For more information at EU level, please contact Mauro Striano mauro.striano@feantsa.org

For specific information concerning the Greek case, please contact Panagiotis Tzannetakis pan@omnes.gr



[1]Directive 2013/33/EU laying down standards for the reception of applicants for international protection (recast) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013L0033&from=FR

[2] For instance, in December 2018, Belgium left people in the streets by imposing a daily quota of asylum applications that could be submitted

[3] Directive 2011/95/EU on standards for the qualification of third-country nationals or stateless persons as beneficiaries of international protection, for a uniform status for refugees or for persons eligible for subsidiary protection, and for the content of the protection granted (recast) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32011L0095&from=EN

[4] ESTIA is the European Commission funded accommodation programme for asylum seekers in Greece. Operating since March 2016, it offers accommodation, cash assistance, and social support to its beneficiaries. http://estia.unhcr.gr/en/home/



Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία: Άστεγοι στην Ελλάδα και Παγκόσμια Ημέρα Κατοικίας



Νέστου 5 ΑΘΗΝΑ 11527 τηλ. 210 3302182



Αθήνα , 1η Οκτωβρίου 2018


Θέμα: Άστεγοι στην Ελλάδα και Παγκόσμια Ημέρα Κατοικίας                                                                             

Με το βλέμμα στους ανθρώπους που είναι άστεγοι στο δρόμο, την πρόσφατη δολοφονία αστέγου σε σταθμό του ΗΣΑΠ και με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κατοικίας (1η Οκτωβρίου), το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:

Η Παγκόσμια Ημέρα για την Κατοικία καθιερώθηκε από το 1985 με πρωτοβουλία του ΟΗΕ, ακριβώς για να υπενθυμίσει στη διεθνή κοινότητα και σε όλους μας ότι η διαβίωση σε μία αξιοπρεπή κατοικία είναι ένα βασικό κοινωνικό δικαίωμα όλων.

Στην Ελλάδα του σήμερα υπάρχουν χιλιάδες άνθρωποι που ζουν άστεγοι στους δρόμους ή επιβιώνουν οριακά σε πολύ κακές συνθήκες στέγασης. Το πρόβλημα αφορά τόσο τον ελληνικό πληθυσμό όσο τους πρόσφυγες ή μετανάστες, τους πιο ευάλωτους και φτωχούς αλλά και τα νεότερα θύματα της κρίσης από μικρομεσαία στρώματα στις μεγάλες πόλεις αλλά και τις αγροτικές περιοχές. Οι κατηγορίες αστέγων είναι πολλές και όχι όλες ορατές: υπάρχουν συνάνθρωποί μας που κοιμούνται στο δρόμο με κίνδυνο της ζωής τους, σε πάρκα, πλατείες ή σε εγκαταλειμμένα σπίτια-ερείπια, σε επισφαλείς συνθήκες, σε υπόγεια, αποθήκες, εργοστάσια, γραφεία και σε άλλους ακατάλληλους χώρους χωρίς θέρμανση, νερό και ηλεκτρικό. Άλλοι στεγάζονται πρόχειρα και προσωρινά, ζουν υπό την απειλή βίας και κακοποίησης ή τελούν υπό προθεσμία λόγω εκκρεμών εξώσεων ή κατασχέσεων. Αυτή η εξελισσόμενη πραγματικότητα μας υποχρεώνει να αναλάβουμε επείγουσα δράση και όχι απλώς να «ευαισθητοποιούμαστε» για την έκταση του προβλήματος.

Το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία καλεί την Πολιτεία «να λάβει μέτρα πριν μας πάρουν μέτρα», ώστε να μην κινδυνεύουν οι άστεγοι στο δρόμο αυτόν τον χειμώνα και να διασφαλίσει έμπρακτα το δικαίωμα σε μόνιμη, ασφαλή και αξιοπρεπή κατοικία σε όλους όσοι ζουν στη χώρα, ανεξάρτητα από το νομικό, κοινωνικό και οικονομικό τους καθεστώς.


Τα αιτήματά μας είναι:

α)«Ούτε Ένας Άνθρωπος στο Δρόμο». Χρειάζεται να υιοθετηθούν επείγοντα μέτρα για όσους στερούνται κατοικίας. Δεν επαρκεί να λειτουργούν περιοδικά από τους Δήμους ορισμένες εγκαταστάσεις, που διαθέτουν υποδομές για να κοιμηθούν το βράδυ οι άστεγοι και κατόπιν να επιστρέφουν στην αθλιότητα. Χρειάζονται μονιμότερες δομές στέγασης που θα επιτρέψουν την επανένταξη των αστέγων μέσα από το αίσθημα της ασφάλειας ότι τουλάχιστον έχουν στέγη.

β) Η προώθηση του θεσμού της Κοινωνικής Κατοικίας για τους πιο ευάλωτους, για οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα, για τα θύματα των εξώσεων και για το ποσοστό του πληθυσμού που δεν μπορεί να έχει αξιοπρεπή κατοικία με όρους αγοράς. Η Κοινωνική Κατοικία αποτελεί τόσο μέτρο πρόληψης για όσους κινδυνεύουν να χάσουν ή έχουν χάσει την κατοικία τους όσο και εργαλείο επανένταξης.

γ) Λειτουργία μόνιμων δομών για τους αστέγους και νομοθέτηση των υπηρεσιών που υποχρεούται να προσφέρει η Πολιτεία χωρίς αποκλεισμούς. Απαιτούμε ειδικότερες και πιο εξειδικευμένες υπηρεσίες για όσους υποφέρουν εκτός από την έλλειψη στέγης και από ψυχικές νόσους και διαταραχές, μεικτά προβλήματα υγείας, αλκοολισμό-χρήση ουσιών, έχουν υποστεί βία, κακοποίηση και σεξουαλική ή άλλη εκμετάλλευση. Οι δομές αυτές θα πρέπει να στελεχώνονται με μόνιμο προσωπικό και να έχουν σταθερή κρατική χρηματοδότηση.

δ) Αναδιατύπωση του ορισμού των αστέγων, απαλοιφή όρων και γραφειοκρατικών διαδικασιών που αποκλείουν αστέγους από το status του αστέγου και την πρόσβαση στις υπηρεσίες.

ε) Σύνταξη Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την έλλειψη στέγης και την ποιότητα της κατοικίας. Αυτό δεν θα συμπεριλαμβάνει μόνον επείγοντα ή βραχυχρόνια μέτρα για τους αστέγους αλλά και την υιοθέτηση μακροχρόνιας στεγαστικής πολιτικής για όλες τις κοινωνικές ομάδες με πρόβλεψη συγκεκριμένων πηγών χρηματοδότησης. Για ένα τέτοιο Σχέδιο Δράσης χρειάζεται ο συντονισμός και η συνεργασία όλων των Υπουργείων που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση των θεμάτων στέγης, ήτοι Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, Εργασίας – Κοινωνικής Ασφάλισης –  Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Υγείας, Εσωτερικών, Περιβάλλοντος – Ενέργειας και Οικονομικών.

Το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία αναγνωρίζει ορισμένα θετικά βήματα που έχουν γίνει στην αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης όπως: Η θεσμοθέτηση των αστέγων ως διακριτής ευάλωτης ομάδας, η  δυνατότητα για πρόσβαση στο ΚΕΑ (Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης) και στο επίδομα στέγασης, η θεσμοθέτηση προδιαγραφών για τους χώρους που φιλοξενούν αστέγους, η λειτουργία των προγραμμάτων «Στέγαση και Επανένταξη» και «Στέγαση και Εργασία» για τους αστέγους καθώς και η πρόσφατη προσπάθεια για πιλοτική εθνική καταγραφή του αριθμού τους.

Ωστόσο η πολιτική της χώρας δεν μπορεί να εξαντλείται στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και την τήρηση των προδιαγραφών που τα συνοδεύουν, ούτε στην παροχή συμβολικών επιδομάτων και τροφίμων σε όσους επιζούν σε ακραία φτώχεια. Είναι αναγκαία μία τολμηρή νομοθετική  παρέμβαση, με θεσμικά μέτρα και διάθεση πόρων, για την ανάσχεση και την πρόληψη της έλλειψης στέγης και της εξελισσόμενης φτώχειας.

Για περισσότερες πληροφορίες:

Ιωάννα Περτσινίδου , τηλ. 6937452677

Σπύρος Ψύχας , τηλ. 6974510976

Παναγιώτα Φίτσιου, τηλ. 6974430954

Λάζαρος Πετρομελίδης, τηλ. 6938818441

Το Ελληνικό Δίκτυο συστήθηκε επίσημα το 2010 και σήμερα αποτελείται από 27 οργανώσεις. Εκπροσωπείται στην FEANTSA, την Ευρωπαϊκή Οργάνωση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που εργάζονται με Αστέγους.