Mandatory declaration of religion breaches human rights says NSS in third-party intervention to ECHR on Papanikolaou v Greece



Posted: Fri, 26 Jun 2020

European Court of Human Rights


The National Secular Society, a member of the European Humanist Federation,  has challenged a requirement that parents in Greece must declare their religion on children’s birth certificates in an intervention at the European Court of Human Rights.

In Papanikolaou v Greece, the ECHR is considering whether the obligation violates article nine of the European Convention on Human Rights, which protects the right to freedom of religion and belief.

In a submission to the court, the NSS has argued that the obligation goes against both article nine and article eight, which protects the right to private and family life.

NSS submission

The NSS said the obligation is “blatantly contrary to the convention” and is “clearly unnecessary processing of sensitive personal data contrary to the fundamental rights of parent and child”.

It added that the obligation depends on treating those of a particular faith “as a cohesive group”, defying the need to treat freedom of religion or belief primarily as an individual right.

The society argued that the requirement goes against both the plain words of the relevant articles of the ECHR and relevant case law.

In previous cases the ECHR has ruled that requiring individuals to reveal their personal beliefs violates article nine.

It has also established that disclosure of information about personal religious and philosophical convictions may engage article eight, as such convictions concern some of the most intimate aspects of private life.

NSS comment

NSS chief executive Stephen Evans said: “We’ve intervened in this case to uphold the principle that nobody should be required to reveal their personal beliefs, which can often be a very sensitive issue, without very good reason.

“There’s no good reason why the Greek state should need to know the religion of a newborn child’s parents, so the court should ensure it upholds the right to freedom of belief and the right to privacy.”

NSS intervention welcomed

Panayote Dimitras of Greek Helsinki Monitor (GHM) – which monitors, lobbies and litigates on human and minority rights and anti-discrimination issues in Greece – and Secretary General of the European Humanist Federation, said the NSS’s intervention was “greatly appreciated”.

He added that it would “add crucial arguments” to the points raised in GHM’s own submission, as was the case in previous similar cases before the court.

See here also:

Greece on trial before ECtHR for registration of religion in birth certificates

22/06/2020: EHF at OSCE calls on 21+ European states to abolish blasphemy laws

Panayote Dimitras (right) at the OSCE meeting
on Freedom of Expression on 22 June 2020 (left)

Statement submitted by the European Humanist Federation at the OSCE Supplementary Human Dimension Meeting (SHDM) II on Freedom of Expression, Media and Information
(Online event 22-23 June 2020)

“Prohibitions of displays of lack of respect for a religion or other belief system, including blasphemy laws, are incompatible with the International Covenant on Civil and Political Rightsas stated in the 2011 UN Human Rights Committee’s General Comment No. 34 on Article 19: Freedoms of opinion and expression.

Yet, in many countries around the world, “blasphemy” and “religious insult” are still crimes that can lead to prison or death. After the Charlie Hebdo attacks in France in January 2015 the European Humanist Federation (EHF) and the International Humanist and Ethical Union (IHEU) -now called Humanists International– launched the campaign “End Blasphemy Laws” aiming at repealing blasphemy and related laws worldwide. The campaign is run by the International Coalition Against Blasphemy Laws which gather many international and national organizations. With this campaign, the EHF has also focused on the persistent blasphemy laws existing in European countries and has been campaigning for their removal at European level.

EHF therefore welcomes the abolition of anti-blasphemy laws in Greece and in Ireland in 2019.

However, there are still 21 European states (Andorra, Austria, Cyprus, Finland, Germany, Italy, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Lichtenstein, Moldova, Montenegro, Poland, San Marino, Russia, Spain, Switzerland, Tajikistan, Turkey, Turkmenistan, Ukraine, and Uzbekistan) as well as Scotland and Northern Ireland with anti-blasphemy laws in their legal arsenal, almost one-third of the world total of 69 states with such laws. In several of them, such laws have in recent years led to convictions and sometimes prison sentences for persons who have criticized in the media established religions (but, characteristically, never minority religions).

Moreover, however light the sentences maybe in most such European countries, the existence of such laws makes it difficult for them and for the international community more generally to advocate for the abolition of anti-blasphemy laws in non-European countries, where in fact sentences are much harsher.

It is therefore high time that these European countries, starting with those which are also EU member states, promptly abolish all legislation criminalizing blasphemy and defamation of religion that violate freedom of expression which is a fundamental right that must be upheld by any state that wants to be respected when it calls itself democratic.

Εκλογή Παναγιώτη Δημητρά ως Γενικού Γραμματέα της Ευρωπαϊκής Ουμανιστικής Ομοσπονδίας

Ο Γενικός Γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ουμανιστικής Ομοσπονδίας Παναγιώτης Δημητράς

Στις 23 Μαΐου 2020, το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ουμανιστικής Ομοσπονδίας (EHF) εξέλεξε ως Πρόεδρό του το Michael Bauer, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της γερμανικής Ουμανιστικής Ένωσης (Humanistische Vereinigung) και Αντιπρόεδρο της EHF από το 2015. Ο Michael Bauer αντικαθιστά τον Giulio Ercolessi, ο οποίος παραιτήθηκε τη θέση του.

Το Διοικητικό Συμβούλιο εξέλεξε ως Αντιπρόεδρο τη Lone Ree Milkaer, Πρόεδρο της δανέζικης Ουμανιστικής Ένωσης (Humanistisk Samfund) και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της EHF από το 2017. Η Kaja Bryx, Πρόεδρος της Πολωνικής Ορθολογικής Ένωσης (Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów), συνεχίζει ως Αντιπρόεδρος της EHF, θέση στην οποία εξελέγη το 2017.

Το Διοικητικό Συμβούλιο εξέλεξε επίσης ως Γενικό Γραμματέα τον Παναγιώτη Δημητρά, Εκπρόσωπο της Ένωσης Ουμανιστών Ελλάδας και μέλος του Δ.Σ. της EHF από το 2014, και ως Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέα τη Raluca Ciocian Ardeleanu, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ρουμανικής Κοσμικής-Ουμανιστικής Ένωσης (Asociajtia Secular-Umanista din Romania) και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της EHF από το 2017.

Ο Michael Bauer ευχαρίστησε τον προηγούμενο πρόεδρο Giulio Ercolessi για την πολυετή αφοσίωσή του στην ηγεσία της EHF: «Ο Giulio ήξερε πώς να εκπροσωπεί τον ευρωπαϊκό ουμανισμό εύγλωττα και με πνευματικό βάθος στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης και σε πολλές άλλες περιπτώσεις».

Η EHF έχει εξελιχθεί σε μια σημαντική φωνή της κοινωνίας των πολιτών τα τελευταία χρόνια για πολλά θέματα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεων στα διάφορα ευρωπαϊκά όργανα. Η EHF θα συνεχίσει να βασίζεται σε αυτό το επιτυχημένο έργο υπέρ των ανησυχιών για το ανθρώπινο και αστικό δίκαιο και για τα συμφέροντα των άθρησκων πολιτών της Ευρώπης, προκειμένου να συμπεριληφθούν αποτελεσματικά οι ουμανιστικές θέσεις και αιτήματα στις συζητήσεις και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Μετάφραση από το αγγλικό πρωτότυπο

Mubarak Bala, President of Nigerian humanists, arrested for “blasphemy”: “if the charge is confirmed and he is found guilty, he could face the death penalty”


Mubarak Bala, the President of the Humanist Association of Nigeria, was arrested yesterday in Kaduna, Northern Nigeria, reportedly on a charge of “blasphemy”.

Mubarak Bala was arrested on 28 April by two police officers who took him from his home. According to local sources his arrest could be in connection with a charge of blasphemy for his activities on social networking sites. There is international concern that if the charge is confirmed and he is found guilty, Mubarak could face the death penalty.

Mubarak Bala is well-known within the global humanist community after he was detained in a psychiatric ward on the grounds that he was an atheist. With the the support of Humanists International, Mubarak was  freed on 3 July 2014.

Leo Igwe, founder of the Humanist Association of Nigeria, said:

“All of us at the Humanist Association of Nigeria are deeply worried by the arrest and detention of our president, Mubarak Bala.

Mubarak will likely be handed over to the Kano state police command, that will prosecute him for blasphemy, a crime that carries a death sentence under Sharia law. We urge the Inspector General of Police, the governor of Kaduna, Mallam Elrufai to ensure his immediate release.”

Gary McLelland, CEO of Humanists International, commented:

“News of Mubarak’s arrest is of serious concern to the international humanist community. Mubarak is a well known and hugely respected activist.”

“We are working with our Members, Associates and Supporters to coordinate a global response to have Mubarak freed.”

Humanists express concerns about practices of religious groups amid COVID-19 crisis


Posted on the 07/04/20

Exceptional measures deployed to slow down the spread of COVID-19 show the need for a collective response to an issue that affects all sectors in society, with no exceptions. In this context, the European Humanist Federation expresses concerns about the practices of certain religious groups that are putting public health in jeopardy.

Since the coronavirus outbreak started, we have witnessed how some Catholic groups continue to open doors, hold services and perform rituals. Even worse, some Neocatechumenal and Evangelical denominations continue using the same chalice for all worshipers during religious services, and most Orthodox churches persisted in the rite of kissing religious images, or even administering communion using shared spoons, before religious service with public was banned. Currently, there are voices inside the Orthodox churches calling for a lift of the ban on public religious ceremonies for the Easter service.

The EHF exhorts religious leaders to call for the respect of laws and administrative authorities not to make any exceptions. Sponsored by high-ranking religious leaders, these practices do not only put at risk the lives of worshippers who attend services, but also the lives of their fellow citizens.

Freedom of religion or belief is a fundamental right of paramount importance. However, it cannot be a ground for standing in the way of law and for justifying ongoing religious gatherings in times of confinement, when all other public or private gatherings are forbidden.

Therefore, the EHF urges all religious authorities to show respect and solidarity to all citizens, regardless their religion or lack thereof. We also call on all public authorities to prevent and inhibit further illegal gatherings and dangerous practices.

Religious groups must refrain from maintaining any religious practice that contravenes health measures. Public/State authorities should prosecute any person or institution that incites others to breach the law or to behave in a way that puts citizen’s health in danger.

We also regret the statements by some religious leaders about the nature of the pandemic. The position of the Orthodox Church in Greece and Serbia is that the Coronavirus infection cannot be spread by the Holy Communion, a claim that is factually false and dangerous to public health. Claims that Jesus does not carry the virus, that the pandemic is a punishment from God or that it is a Jewish conspiracy are other examples.

The EHF stresses the importance of resorting to scientific evidence and listening to scientific experts when addressing the issue. We all have a collective responsibility not to contribute to the spread of misinformation.


12/03/2020: Μηνυτήρια αναφορά για θέση Εκκλησίας της Ελλάδος για δήθεν μη μετάδοση κοροναϊού

Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Tηλ. 2103472259 Fax: 2106018760
email: ιστοσελίδα:

Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών

12 Μαρτίου 2020

Μηνυτήρια αναφορά για θέση Εκκλησίας της Ελλάδος
για δήθεν μη μετάδοση κοροναϊού


Σας θέτουμε υπόψη πως, στις 9 Μαρτίου 2020, ο πρώην Γενικός Γραμματέας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και πρώην Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου Κωστής Παπαϊωάννου έγραψε τα ακόλουθα στο λογαριασμό του στο Facebook, με τα οποία συμφωνούμε. Στη συνέχεια αναδημοσιεύουμε κείμενο με την «απάντηση» του αρμόδιου επιστημονικού οργάνου της πολιτείας, δυο κείμενα για ανάλογες θέσεις με εκείνες της Ιεράς Συνόδου των νυν ή πρώην Μητροπολιτών Σεραφείμ και Αμβρόσιου και, τέλος, την εντελώς αντίθετη θέση του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου:

kostis papaioannou 9-3-20

Η επιτροπή του υπουργείου Υγείας μάς επιστρέφει στον 21ο αιώνα –
«Μεταδίδεται ο κοροναϊός με τη Θεία Κοινωνία» 9-3-2020

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετές ημέρες και να ακουστούν διάφορες… παραφωνίες, όμως τελικά -έστω και ανεπίσημα- η Εθνική Επιτροπή Προστασίας Δημόσιας Υγείας πήρε θέση για το αν μεταδίδεται ο κοροναϊός μέσω της Θείας Κοινωνίας.

Η απάντηση ήταν η προφανής. «Ο ιός μεταδίδεται και με το σάλιο και μεταδίδεται και με το κουταλάκι» ήταν η ξεκάθαρη απάντηση της επιτροπής σε δημοσιογράφους που ρωτούσαν επίμονα σχετικά με τη θέση της Ιεράς Συνόδου, η οποία αψηφώντας προκλητικά την επιστήμη, ανακοίνωσε πως ο κοροναϊός δεν μεταδίδεται με τη θεία κοινωνία!

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί πως δεν θα υπάρξει επίσημη τοποθέτηση περί του θέματος, αφού σύμφωνα με τις πληροφορίες δεν θέλουν να «θίξουν το θέμα πίστης».

Ωστόσο, το σημαντικό που θέλει να περάσει στην κοινωνία η εν λόγω επιτροπή, στην οποία συμμετέχει -μεταξύ άλλων- και ο επικεφαλής λοιμωξιολόγος καθηγητής, Σωτήρης Τσιόδρας, είναι πως οι ευπαθείς ομάδες πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγουν χώρους με πολύ κόσμο, όπως είναι οι εκκλησίες.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Βασίλης Κικίλιας, ο οποίος ζήτησε από τις ευπαθείς ομάδες να μένουν στο σπίτι τους και να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους. Επιπλέον έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, λέγοντας πως οι επόμενοι δύο μήνες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι και γι΄ αυτό θα πρέπει όλοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας.

Αυτός είναι και ο λόγος, που μιλώντας σε αυστηρό ύφος ο υπουργός Υγείας τόνισε πως είναι υποχρέωση και καθήκον όλων να προστατεύσουμε τις ευπαθείς ομάδες. Όπως είπε χαρακτηριστικά, δεν χωράει ανευθυνότητα, και ζήτησε όσοι έχουν συμπτώματα γρίπης να παραμείνουν στο σπίτι τους και υπευθυνότητα από όλους για τον περιορισμό της διασποράς, η οποία θα πλήξει περισσότερο τις ευπαθείς ομάδες.

«Δε μεταδίδεται καμία ασθένεια μέσω της Θείας Κοινωνίας» λέει η Ιερά Σύνοδος

Αξίζει να σημειωθεί πως η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος συνεδρίασε σήμερα για τον κοροναϊό υποστηρίζοντας ότι δεν μεταδίδεται με τη Θεία Κοινωνία.

Με σημερινή της ανακοίνωση η Διαρκής Ιερά Σύνοδος αφού καλεί όλους τους πιστούς καθώς και τους ιερείς να εντείνουν τις προσευχές τους υπέρ της αποτροπής εξάπλωσης του κοροναϊού και αφού κάνει συστάσεις προς ευπαθείς ομάδες να αποφύγουν προσωρινώς την έξοδο από την οικίας τους, εάν δεν είναι απολύτως απαραίτητο, ξεκαθαρίζει πως η Θεία Κοινωνία δεν μπορεί να γίνει αιτία μετάδοσης ασθενειών.

«Για τα μέλη της Εκκλησίας, η προσέλευση στην Θεία Ευχαριστία και η κοινωνία από το Κοινό Ποτήριο της Ζωής, ασφαλώς και δεν μπορεί να γίνει αιτία μετάδοσης ασθενειών, γιατί οι πιστοί όλων των εποχών, γνωρίζουν ότι η προσέλευση στη Θεία Κοινωνία, ακόμη και εν μέσω πανδημίας, συνιστά αφ᾿ ενός μια έμπρακτη κατάφαση αυτοπαράδοσης στον Ζώντα Θεό, και αφ᾿ ετέρου τρανή φανέρωση αγάπης, η οποία κατανικά κάθε ανθρώπινο και ίσως δικαιολογημένο φόβο: «φόβος δεν υπάρχει στην αγάπη, αλλά η τέλεια αγάπη διώχνει τον φόβο» (Α΄ Ἰωάν. 4, 18). Τα μέλη της Εκκλησίας γνωρίζουν ότι η κοινωνία, δηλαδή η σχέση, είναι καρπός αγάπης και άθλημα ελευθερίας, ακριβώς γιατί αγνοεί την καχυποψία, τις επιφυλάξεις, τους φόβους» αναφέρεται στην ανακοίνωση.

«Φάρμακο αθανασίας»

Οι συζητήσεις και οι απόψεις, όπως αναφέρει η ΔΙΣ μετά τη σημερινή της συνεδρίαση,  που ακούγονται τις τελευταίες ημέρες για το όλο ζήτημα, ακόμη και για ενδεχόμενη απαγόρευση της Θείας Ευχαριστίας, ξεκινούν από διαφορετική αφετηρία και έχουν διαφορετική προσέγγιση.

«Όσοι προσέρχονται «μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης» και απολύτως ελεύθερα χωρίς κανένα δυναστικό καταναγκασμό, κοινωνούν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, που γίνεται «φάρμακο αθανασίας», «εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον».

Σεβασμός προς την πίστη                                              

Όλοι αυτοί οι πιστοί, αναφέρει η Ιερά Σύνοδος σε μία προσπάθεια να αποκρούσει τις  «φωνές» που καλούν τους πιστούς να μην πηγαίνουν στις εκκλησίες για τη Θεία Κοινωνία, «το ελάχιστο που δικαιούνται από τους συμμετέχοντες στον δημόσιο διάλογο είναι ο σεβασμός προς την πίστη τους και την επιλογή τους αυτή, να αγαπούν χωρίς φόβο και ανασφάλεια».

Χωρίς να καταδικάζουμε κανέναν για τον φόβο και την ανησυχία του, προσθέτουν, «ομολογούμε ότι όλοι οι πιστοί, επιτελώντας το χρέος της εν ελευθερία αγάπης μας, θα εξακολουθήσουμε στις Ορθόδοξες Εκκλησίες μας να λειτουργούμε και να κοινωνούμε, έχοντας την βεβαιότητα ότι κοινωνούμε στη Ζωή και στην αθανασία».

Συστάσεις προς τους πιστούς και ενημερωτικά φυλλάδια στις εκκλησίες

Την ίδια στιγμή, η Ιερά Σύνοδος καλεί τους πιστούς να λαμβάνουν  όλα τα απαραίτητα μέτρα, κατά τις συστάσεις των αρμοδίων κρατικών Αρχών, προς τον σκοπό της αποφυγής  διασποράς του ιού όπως:

α) Τακτικό και καλό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι.

β) Χρησιμοποίηση αντισηπτικών με οινόπνευμα.

γ) Τήρηση αποστάσεων από όποιον παρουσιάζει συμπτώματα.

δ) Να γίνεται επιμελής καθαριότητα των επιφανειών και σωστός αερισμός των Ιερών Ναών και των λοιπών εκκλησιαστικών χώρων.

ε) Προτρέπονται όσοι παρουσιάζουν συμπτώματα ασθενείας, αλλά και όσοι ανήκουν στις υγειονομικώς ευπαθείς ομάδες, πάσχοντες από αναπνευστικά προβλήματα ή σακχαρώδη διαβήτη ή καρδιαγγειακά νοσήματα, ως και οι ανοσοκατεσταλμένοι, να αποφύγουν προσωρινώς την έξοδο από την οικία τους, εάν δεν είναι απολύτως απαραίτητο, να είναι ακόμη πιο προσεκτικοί στην σχολαστική υγιεινή και καθαριότητα, να αποφύγουν τους χώρους μαζικής συναθροίσεως καθώς και τους ασπασμούς και εναγκαλισμούς, χάριν της προστασίας της υγείας των ιδίων αλλά και των αδελφών τους. στ) Όποιος παρουσιάζει συμπτώματα να επικοινωνεί με την τηλεφωνική γραμμή 1135, η οποία επί 24ώρου βάσεως θα παρέχει πληροφορίες σχετικά με τον νέο κορωνοϊό.

Προς τον σκοπό της ενημέρωσης του πιστού λαού, η Ιερά Σύνοδος απεφάσισε την εκτύπωση ειδικού ενημερωτικού φυλλαδίου με τις παραπάνω οδηγίες και την διανομή του στους Ιερούς Ναούς.

Αμβρόσιος για κοροναϊό:
Ο Μεγάλος Αγιασμός είναι το αιώνιο και ακατανίκητο φάρμακο 9-3-2020

Στο μείζον θέμα της μετάδοσης του κοροναϊού μέσα από τη Θεία Κοινωνία, αλλά και τη φυσική παρουσία κάποιου στην εκκλησία αναφέρθηκε ο πρώην Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιος.

Στο μείζον θέμα της μετάδοσης του κοροναϊού μέσα από τη Θεία Κοινωνία, αλλά και τη φυσική παρουσία κάποιου στην εκκλησία αναφέρθηκε ο πρώην Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιος.

Σύμφωνα με τα λεγόμενά του ο Πρώην Μητροπολίτη Καλαβρύτων ο Μεγάλος Αγιασμός αποτελεί «το αιώνιο και ακατανίκητο φάρμακο».

«Ο αγιασμός είναι φάρμακο και μας σώζει από το κάθε τι. Όσοι τον παίρνουν με πίστη και τον γεύονται και τον μεταλαμβάνουν, γίνεται καθαρή η ψυχή και το σώμα τους. Ο κοροναϊός είναι μολυσμός του σώματος. Έχω λοιπόν φάρμακο και για τον κοροναϊό. Τον Μεγάλο Αγιασμό» λέει αρχικά ο Πρώην Μητροπολίτης Καλαβρύτων (στο 15:47′ του βίντεο).

«Θα φροντίσετε να βρείτε ένα μπουκάλι, θα το γεμίσετε αγιασμό και όταν τελειώνει μη φοβηθείτε. Αν έχει λίγο, βάζετε νεράκι και γίνεται πάλι αγιασμός. Θα το χρησιμοποιείται ψεκάζοντας τον εαυτό σας, βάζοντας στο στόμα σας και στα χέρια σας, αν φοβηθείτε ότι πιάσατε άρρωστο και κολλήσατε και θα λέτε «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησέ με». Αυτό είναι το αιώνιο και ακατανίκητο φάρμακο. Ο Μεγάλος Αγιασμός» φαίνεται να λέει στο βίντεο από την Ακολουθία των Α’ Χαιρετισμών στην Ιερά Μονή Αγ. Ιωάννου Θεολόγου Αιγιαλείας.

Ιστοσελίδες με δύο βίντεο:

Μητροπολίτης Σεραφείμ:
Κινδυνεύουν μόνο όσοι κοινωνούν χωρίς να πιστεύουν πραγματικά 6-3-2020

«Αυτό δεν μπορεί να είναι αιτία ασθένειας και να μεταδίδει κάποιο μικρόβιο», δήλωσε σχετικά με τη Θεία Κοινωνία και τη μετάδοση του κορονοϊού ο μητροπολίτης Σεραφείμ Πειραιώς

Κατηγορηματικά αρνητικός εμφανίστηκε ο μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ στο αν ο κορονοϊός μπορεί να μεταδοθεί μέσω της Θείας Κοινωνίας.

«Είναι καθαρά θέμα πίστης και μεταφυσικής αναγωγής. Είναι δυνατόν από τη μετοχή στη Θεία Κοινωνία να προκύψει ψυχοσωματική ασθένεια; Δεν είναι δυνατόν. Όποιος προσέρχεται στη Θεία Κοινωνία πιστεύει ότι προσέρχεται στον Θεό, που έχει τη δύναμη να θεραπεύει, να προλαμβάνει, να επεμβαίνει θαυματουργικά. Δεν χρειάζεται να κοινωνήσει κάποιος, αν δεν έχει αυτή την πίστη, ότι πρόκειται για το αίμα και το σώμα του Χριστού. Αυτό δεν μπορεί να είναι αιτία ασθένειας και να μεταδίδει κάποιο μικρόβιο!». είπε μιλώντας στην εκπομπή «Ραντάρ» στον Alpha, με τον Τάκη Χατζή και τον Δήμο Βερύκιο.

Ο Μητροπολίτης Πειραιώς έφερε παράδειγμα εκπροσώπους της Εκκλησίας που διακονούσαν στη Σπιναλόγκα και όπως είπε «δεν είχε προσβληθεί κανείς». «Δεν τίθεται θέμα […] Δεν κινδυνεύουμε από τη Θεία Κοινωνία» είπε.

Κοροναϊός: Εκτός «γραμμής» Ιεράς Συνόδου ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής

TVXS 9-3-2020

Εκτός «γραμμής» Ιεράς Συνόδου στο ζήτημα του κοροναϊού εμφανίζεται ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, Ελπιδοφόρος, ο οποίος μάλιστα εξέδωσε και αυστηρές οδηγίες προς τους κληρικούς για την προφύλαξη από τον ιό.

Αντίθετα από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία ανακοίνωσε ότι «θα εξακολουθήσουμε στις Ορθόδοξες Εκκλησίες μας να λειτουργούμε και να κοινωνούμε, έχοντας την βεβαιότητα ότι κοινωνούμε στη Ζωή και στην αθανασία», ο Ελπιδοφόρος αναγνωρίζει τη «γνήσια», όπως τονίζει ανησυχία των πιστών και επισημαίνει ότι «τα ίδια υλικά στοιχεία που μπορούν να μεταφέρουν τις ευλογίες του Θεού υπόκεινται επίσης στη θραυσμένη φύση του πεσμένου μας κόσμου.. Η επιστήμη και ο λόγος που μας έδωσε ο Θεός απαιτούν να χρησιμοποιούμε όλα τα διαθέσιμα μέσα για να προστατεύσουμε τους εαυτούς και τις οικογένειές μας από την εξάπλωση του Covid-19 και κάθε άλλης ασθένειας».

Στο μήνυμά του προς τους κληρικούς και τους πιστούς, ο  Αρχιεπίσκοπος Αμερικής συμβουλεύει μάλιστα «αυτούς που αισθάνονται σωματικά άσχημα να απέχουν από τις λειτουργικές συγκεντρώσεις μέχρι να είναι σίγουροι για τη διάγνωσή τους». Επίσης, υπογραμμίζει: «Επιπλέον, κανένας δεν πρέπει να επικριθεί γιατί επέλεξε να απέχει για λίγο από τη συμμετοχή τους στις παραδοσιακές λειτουργικές πρακτικές της Αγίας Εκκλησίας μας. Αυτά τα μέτρα δεν αλλάζουν τις παραδόσεις της Εκκλησίας, αλλά είναι μάλλον προσωρινές προφυλάξεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κρίσης».

Ολόκληρο το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αμερικής, Ελπιδοφόρου:

«Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές στον Χριστό, Η εμφάνιση της πανδημίας Covid-19 σε ολόκληρο τον κόσμο και στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησε φόβο, άγχος και γνήσια ανησυχία. Όλα αυτά πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και οι φόβοι κανενός δεν πρέπει να απορριφθούν από χέρι. Ήδη, θρησκευτικά σώματα ανταποκρίνονται με παρόμοιους τρόπους, αλλά τρόπους που δεν είναι απαραίτητα συνεπείς. Προκειμένου να βοηθήσουμε τους πιστούς στην δική τους απάντηση, αυτή η δήλωση έχει σκοπό να μας καθοδηγήσει και να μας ενημερώσει όλους.

Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί γνωρίζουμε ότι ο Θεός χρησιμοποιεί υλικά μέσα για να επικοινωνήσει μαζί μας τις ευλογίες και την παρουσία Του. Η γεμάτη χάρη παρουσία των εικόνων, των λειψάνων, του Αγιάσματος, των σταυρών, αντικειμένων (όπως τα λουλούδια) και ακόμη και ο ασπασμός του χεριού ενός ιερέα, μεταφέρουν στον πιστό τη χάρη και την ενέργεια του Θεού. Τα ίδια υλικά στοιχεία που μπορούν να μεταφέρουν τις ευλογίες του Θεού υπόκεινται επίσης στη θραυσμένη φύση του πεσμένου μας κόσμου. Η επιστήμη και ο λόγος που μας έδωσε ο Θεός απαιτούν να χρησιμοποιούμε όλα τα διαθέσιμα μέσα για να προστατεύσουμε τους εαυτούς και τις οικογένειές μας από την εξάπλωση του Covid-19 και κάθε άλλης ασθένειας. Σε μια τέτοια κρίση, πρέπει να ασκούμε επαγρύπνηση ως κοινότητα, μήπως οι εκκλησίες μας γίνουν σημεία μετάδοσης της νόσου.

Τα άχραντα μυστήρια, η Αγία Ευχαριστία, δεν είναι απλά ένα ουσιαστικό στοιχείο αλλά το ίδιο το σώμα και το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Ως εκ τούτου, συμβουλεύουμε αυτούς που αισθάνονται σωματικά άσχημα να απέχουν από τις λειτουργικές συγκεντρώσεις μέχρι να είναι σίγουροι για τη διάγνωσή τους. Η ακολούθηση των βασικών βημάτων της καλής υγείας, όπως συνιστάται από τις υγειονομικές αρχές, δεν είναι μόνο λογική, αλλά συνετή και κατανοητή από τους άλλους. Στην πραγματικότητα, είναι μια πράξη αγάπης.

Οι κληρικοί και οι λαϊκοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν βέλτιστες πρακτικές όπως σχολαστικό και λεπτομερές πλύσιμο των χεριών και συχνό καθαρισμό του λειτουργικού χώρου και των αντικειμένων (π.χ. σταυροί, εικόνες κ.λπ.). Εκείνοι που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες (οι ηλικιωμένοι σε κίνδυνο, αυτοί με κατασταλμένο αυτοάνοσο σύστημα και όσοι πάσχουν από χρόνιες ασθένειες) θα πρέπει να προστατεύονται με την αποφυγή της παρακολούθησης εκκλησιαστικών λειτουργιών κατά τη διάρκεια της κρίσης. Επίσης, όλοι όσοι ταξιδεύουν σε διεθνές επίπεδο, να αποφύγουν να έρθουν σε εκκλησιαστικές λειτουργίες για περίοδο δεκατεσσάρων ημερών (χρονικό διάστημα επώασης). Χάρη στα θαύματα της τεχνολογίας, ο καθένας μπορεί να επωφεληθεί πλήρως από τις ακόλουθες υπηρεσίες στην τηλεόραση ή στο διαδίκτυο και οι κληρικοί μπορούν να τους επισκεφθούν στο σπίτι για να τους προσφέρουν τα Μυστήρια. Επιπλέον, κανένας δεν πρέπει να επικριθεί γιατί επέλεξε να απέχει για λίγο από τη συμμετοχή τους στις παραδοσιακές λειτουργικές πρακτικές της Αγίας Εκκλησίας μας.

Αυτά τα μέτρα δεν αλλάζουν τις παραδόσεις της Εκκλησίας, αλλά είναι μάλλον προσωρινές προφυλάξεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κρίσης. Πρέπει να ενισχύσουμε ο ένας τον άλλον, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος: Διότι ο Θεός δεν μας έχει προκαλέσει για οργή, αλλά για να επιτύχουμε τη σωτηρία μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος πέθανε για μας, έτσι ώστε είτε ξυπνήσουμε είτε κοιμηθούμε, να μπορούμε να ζήσουμε μαζί Του. Συνεπώς, ενθαρρύνετε ο ένας τον άλλο και χτίζετε το ένα πάνω στο άλλο, ακριβώς όπως κάνετε. (Α Θεσσαλονικείς 5: 9-11) «… τοῦ διαφυλαχθῆναι τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν καὶ τὴν πόλιν ταύτην, καὶ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν άπὸ λοιμοῦ….»

Με πατρικές προσευχές και την ευλογία του Χριστού Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ

1) Όλες οι ενορίες θα παρέχουν σταθμούς στο νάρθηκα και / ή στον κυρίως ναό για τους πιστούς ώστε να απολυμαίνουν τα χέρια τους καθώς εισέρχονται στην Εκκλησία.

2) Ανακοινώσεις θα αναρτηθούν στην είσοδο, οι οποίες θα συνιστούν σε άρρωστα άτομα να μην παρευρίσκονται στις λειτουργίες, αλλά συμμετέχουν μέσω τηλεόρασης ή Διαδικτύου (η διεύθυνση URL πρέπει επίσης να αναρτηθεί).

3) Οι κληρικοί δεν θα προσφέρουν τα χέρια τους για ασπασμό και θα αποφεύγουν να αγγίζουν τους πιστούς είτε με χειραψία είτε με εναγκαλισμό.

4) Ανακοινώσεις θα αναρτηθούν συνιστώντας ο σεβασμός στις εικόνες και στον σταυρό να αποδίδεται μόνο με κλίση.

5) Κανένα βιβλίο – Λειτουργική ή Γραφή δεν θα φυλάσσεται στις θήκες. Οι ενορίτες θα λάβουν οδηγίες να φέρουν τα δικά τους βιβλία από το σπίτι τους.

6) Οι πιστοί δεν θα λάβουν το Αντίδωρον από τους Κληρικούς, αλλά από μόνοι τους όταν φεύγουν από την εκκλησία.

7) Την Τετάρτη (Άγιο Ευχέλαιο), κάθε ιερέας θα χρίσει τον κάθε πιστό χρησιμοποιώντας ξεχωριστά βαμβακάκια.

8) Η Ευχαριστία θα διανεμηθεί όπως συνήθως.

9) Στις τελετές, ο «ασπασμός ειρήνης των κληρικών (“Kiss of Peace”)  θα εγίνεται μέσω υπόκλισης τους ενός στον άλλο. Στις ενορίες όπου ο λαός ανταλλάσσει το “Kiss of Peace”, θα αποφύγουν την επαφή με το να υποκλίνονται ο ένας στον άλλο.

10) Μετά από κάθε λειτουργία όλα τα λειτουργικά αντικείμενα και επιφάνειες να καθαρίζονται προσεκτικά»

Με τιμή,

Παναγιώτης Δημητράς
Εκπρόσωπος ΕΠΣΕ

Freedom of religion in Greece at the ECtHR with Greek Helsinki Monitor involvement: the Papageorgiou, Dimitras and Papanikolaou cases

On 31 October 2019, the European Court of Human Rights (ECtHR) issued a judgment in the case Papageorgiou and others v. Greece concerning mainly the requirement by parents and/or children to state that they are not Orthodox Christian in order to be exempted from religious education in Greek schools. The ECtHR found that such practice was in violation of the European Convention of Human Rights (ECHR) and its Protocol No. 1, basing its conclusion on its case law:

88. Although the first two applicants in application no. 4762/18 and the first applicant in application no. 6140/18 were under no obligation to disclose their religious convictions, requiring them to submit a solemn declaration amounted to forcing them to adopt behaviour from which it might be inferred that they themselves and their children hold – or do not hold – any specific religious beliefs (see, mutatis mutandisAlexandridis, cited above, § 38, and Dimitras and Others v. Greece, nos. 42837/06, 3237/073269/0735793/07 et 6099/08, § 78, 3 June 2010).

89. In the above-mentioned cases the Court stated that the freedom to manifest one’s beliefs also contained a negative aspect, namely the individual’s right not to manifest his or her religion or religious beliefs and not to be obliged to act in such a way as to enable conclusions to be drawn as to whether he or she held – or did not hold – such beliefs. The State authorities did not have the right to intervene in the sphere of individual conscience and to ascertain individuals’ religious beliefs or oblige them to reveal their beliefs concerning spiritual matters.


90.  Having regard to the foregoing, the Court dismisses the Government’s objection of non-exhaustion as regards the applicants’ omission to use the exemption procedure and concludes that there has been a breach of their rights under the second sentence of Article 2 of Protocol No. 1, as interpreted in the light of Article 9 of the Convention.

The legal provisions invoked:

Article 2 of Protocol No. 1: No person shall be denied the right to education. In the exercise of any functions which it assumes in relation to education and to teaching, the State shall respect the right of parents to ensure such education and teaching in conformity with their own religious and philosophical convictions.

Article 9 of ECHR: 1. Everyone has the right to freedom of thought, conscience and religion; this right includes freedom to change his religion or belief and freedom, either alone or in community with others and in public or private, to manifest his religion or belief, in worship, teaching, practice and observance. 2. Freedom to manifest one’s religion or beliefs shall be subject only to such limitations as are prescribed by law and are necessary in a democratic society in the interests of public safety, for the protection of public order, health or morals, or for the protection of the rights and freedoms of others.

The case law invoked related to the oath taking procedure before Greek criminal courts which required all persons involved to declare their religion. The ECtHR had found that such practice was in violation of the European Convention of Human Rights (ECHR). The main reasoning of the ECtHR was detailed in the judgment Dimitras and others v. Greece published on 3 June 2010:

The applicants had been considered as Orthodox Christians as a matter of course, and had been obliged, sometimes in hearings, to point out that they did not subscribe to that faith and, in some cases, to specify that they were atheists or Jews in order to have the standard wording of the minutes amended. In some court records they were expressly described as “atheists” or “of the Jewish faith”.

This interference with their freedom of religion had been based on Articles 218 and 220 of the Code of Criminal Procedure and pursued the legitimate aim of the proper administration of justice. Article 218 regulated the taking of the oath in court, on the Bible. It was thus presumed in the Code of Criminal Procedure that all witnesses were Orthodox and willing to take the oath, as reflected in the standard wording of the records of court proceedings. Indeed, it is only exceptions to the rule that Article 220 provides for, allowing those who were not Orthodox Christians to take the oath in conformity with another religion or to make a solemn declaration if they had no religion or their religion did not permit oath taking.

The wording of Article 220 actually required people to give details of their religious beliefs if they did not want the presumption contained in Article 218 to apply to them. Some of the applicants had had to convince the court officials concerned that they did not subscribe to any religion, failing which they would have had to take a religious oath. The incompatibility of the impugned legal provisions with Article 9 of the Convention was even more evident in Article 217 of the Code of Criminal Procedure, which stipulated that in any event all witnesses were required, amongst other information, to state their religion before testifying in criminal proceedings. The Court further noted that, unlike the Code of Criminal Procedure, the Code of Civil Procedure provided for witnesses, if they so wished and without any other formality, to be able to choose between taking a religious oath and making a solemn declaration.

The Court found that requiring the applicants to reveal their religious convictions in order to be allowed to make a solemn declaration had interfered with their freedom of religion, and that the interference was neither justified nor proportionate to the aim pursued. There had therefore been a violation of Article 9.

Nine additional cases concerning the oath procedure were examined by the ECtHR. Four led to judgments finding violations of Article 9 while the subsequent five were concluded on after a friendly settlement procedure either with unilateral declarations by Greece (when there was disagreement on the compensation) or in one case with a mutually agreed upon friendly settlement:

Before the above case (in 2008):
Alexandridis v. Greece (judgment)

After the above case (in 2011-2018):
Dimitras and others v. Greece (No.2); Dimitras and others v. Greece (No.3); Dimitras and Gilbert v. Greece
Four ( 1234 ) Dimitras and others v. Greece (unilateral declarations) and one Dimitras v. Greece (friendly settlement).

Between the  publication of the judgments in Dimitras and others v. Greece (No.2) and Dimitras and others v. Greece (No.3) Greece implemented the judgments and, on 2 April 2012, amended the oath taking in the Code of Criminal Procedure to make it identical with the oath taking in the Code of Civil Procedure that the ECtHR had found in conformity with the ECHR.

It is noteworthy that, in mid-2008, after the publication of the very first judgment on oath taking (for lawyers so as to join the bar), Alexandridis v. GreeceGreece invoked that judgment to introduce a neutral procedure for parents and/or children who sought exemption from religious education for reasons of conscience. Had that not changed in 2015, Greece would have avoided the Papageorgiou judgment. In the latter, the Greek Helsinki Monitor (GHM)’s third party intervention is summarized as follows:

71. The Greek Helsinki Monitor emphasised that soon after the Court’s judgment on religious oath taking in Greece in Alexandridis v. Greece (no. 19516/06, 21 February 2008), the Ministry of Education had issued two circulars, in July and August 2008, confirming and solidifying the year-long practice that exemption from religious education would be granted when requested by students or their parents for reasons of consciousness without any declaration of religious beliefs being requested. However, not only had the change introduced by the circular of 23 January 2015 been unnecessary, it had also led to a disturbance in the democratic functioning of the education system. This disturbance had been caused by the imposition of institutional discrimination and a violation of the Convention for those who had to declare their (non-) religious beliefs in order to enjoy another right, that of the exemption from religious education. Moreover, both the Court (Folgerø and Others, cited above) and the UN Human Rights Committee (in its views on Leirvag v. Norway – Communication no. 1155/2003) had ruled that asking parents to provide reasons as to why they sought to exempt their children from religious education was contrary to the Convention and the International Covenant on Civil and Political Rights.

72. Referring to the above-mentioned Folgerø and Others judgment, the Greek Helsinki Monitor stated that a comparison between the Norwegian and Greek religious education curricula indicated that the Greek curriculum was much less objective, critical and pluralistic, and much more a form of indoctrination into the official State religion, as it admittedly had a “confessional” character. Whereas in Norway half of the items listed referred to Christianity alone, in Greece, according to an official report by the Church of Greece in June 2017, 82% of the items in primary religious education had a confessional character (of which only 10% had an inter-confessional character) and 18% had a non-confessional character. The respective percentages for middle religious education were 74% confessional (of which 20% were inter-confessional) against 26% non-confessional. Both in the legislation and the circulars, as well as in practice, there was a thorough teaching of Orthodox Christianity and usually a superficial teaching of other Christian and non-Christian religions or other beliefs. In that report, the Church of Greece expressed its satisfaction with the confessional character of religious education.

In the ten Alexandridis and several Dimitras applications, the applicants were all GHM-affiliated activists represented by GHM. One of them was subsequently the representative of the applicants in the two Papageorgiou and others applications that were submitted along with another one by the Union of Atheists that is still pending before the ECtHR (they have also filed applications before domestic courts). Finally, in early 2020, the ECtHR communicated to Greece another application submitted by GHM concerning the mandatory declaration of religion of the parents and of the children in the latter’s birth registration certificates, a declaration prescribed by law. The related and self-explanatory ECtHR summary:

Pelagia Papanikolaou against Greece
[lodged on 12 August 2019 and communicated on 28 January 2020 ]

SUBJECT MATTER OF THE CASE: The application concerns the registration of the applicant’s religion in her daughter’s birth registration act, pursuant to Article 22 par. e) of Law no. 344/1976.

QUESTION TO THE PARTIES: Has there been a violation of the applicant’s right to freedom of religion, as guaranteed by Article 9 of the Convention, as a result of the requirement to declare her religion in the birth registration act of her daughter?

The ECtHR decided to handle this application as a potentially leading case and to give it priority (as the ECtHR had also done for the Papageorgiou application). Its judgment is expected to be published in 2021.

ΕΔΔΑ δικάζει Ελλάδα για θρήσκευμα σε ληξιαρχικές πράξεις

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) ενημέρωσε σήμερα (βλπ. παρακάτω) το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) πως κοινοποίησε στην Ελλάδα την προσφυγή που υπέβαλε το ΕΠΣΕ ως εκπρόσωπος της Πωλίνας (Πελαγίας) Παπανικολάου κατά της προβλεπόμενης από το νόμο υποχρεωτικής καταγραφής του θρησκεύματος στις ληξιαρχικές πράξεις γέννησης (στην προκείμενη περίπτωση της κόρης της), την οποία η προσφεύγουσα και το ΕΠΣΕ θεωρούν παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας (Άρθρο 9 της ΕΣΔΑ). Το ΕΔΔΑ δέχθηκε το αίτημα στην προσφυγή να δοθεί άμεση προτεραιότητα, καθώς θα χρειαστεί κατά την ονοματοδοσία να εκδοθεί νέα ληξιαρχική πράξη με αναφορά στο θρήσκευμα της κόρης, κατά παράβαση πάλι της θρησκευτικής ελευθερίας. Επίσης, το ΕΔΔΑ θεώρησε την προσφυγή δυνητικά πιλοτική υπόθεση (leading case). Τέλος, για πρώτη φορά στην ιστορία του, το ΕΔΔΑ κάλεσε την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα να κάνει παρέμβαση ως τρίτη.

Το ΕΠΣΕ υπενθυμίζει πως μετά από μια σειρά προσφυγών του που οδήγησαν σε καταδίκες της Ελλάδας μεταξύ 2008 – 2013 (Αλεξανδρίδης κατά Ελλάδας και ομάδα τριών προσφυγών Δημητράς κτλ κατά Ελλάδας), το 2012 καταργήθηκε η καταγραφή του θρησκεύματος στα ποινικά δικαστήρια και υιοθετήθηκε στην αρχή η ισότιμη επιλογή θρησκευτικού ή πολιτικού όρκου και τελικά, το 2019, μόνο ο πολιτικός όρκος.

papanikolaou v. greece public

Greece on trial before ECtHR for registration of religion in birth certificates

The European Court of Human Rights (ECtHR) today (see below) informed the Greek Helsinki Monitor (GHM) that it communicated to Greece the application submitted by GHM as a representative of Polina (Pelagia) Papanikolaou against the compulsory registration of religion in birth registration acts (in the case of her daughter) prescribed by law, which the applicant and the GHM consider a violation of religious freedom (Article 9 of the ECHR). The ECtHR accepted the applicant’s request that the application should be given immediate priority, as a new registration act will have to be issued with the given name with a reference to the daughter’s religion again in violation of religious freedom. The ECtHR also considered the application to be potentially a leading case. Finally, for the first time in its history, the ECtHR invited the Data Protection Authority to intervene as a third party.

GHM recalls that after a series of applications that led to convictions of Greece between 2008 – 2013 (Alexandridis v Greece and a group of three appeals Dimitras etc. v. Greece), in 2012 the registration of religion in criminal courts was abolished, while a choice between a religious oath or a civil affirmation was adopted initially, to be replaced, in 2019, by only a civil affirmation.

papanikolaou v. greece public

European Humanists pay tribute to Charlie Hebdo victims



Five years ago today, on 7th January 2015, the team of Charlie Hebdo, a French satirical weekly newspaper, was slaughtered by terrorists acting in the name of radical Islamism.

The European Humanist Federation pays tribute to the 12 persons who fell on that tragic day: Charlie Hebdo cartoonists Cabu, Wolinski, Charb, Tignous, Honoré; the economist Bernard Maris, psychanalyst Elsa Cayat, proofreader Mustapha Ourrad, journalist Michel Renaud, maintenance worker Frédéric Boisseau, and police officers Frank Brinsolaro and Ahmed Merabet.

They were killed only because they made use of one of the most fundamental rights: freedom of expression. Continuing a long tradition of anticlerical satire, Charlie Hebdo published cartoons depicting Muhammad in order to criticise and mock religious fanaticism and obscurantism.

The European Humanist Federation asserts that freedom of expression is a fundamental principle of a free, open and democratic society. It includes the freedom to criticise or even make fun of religious dogmas and objects of worship, even when considered as blasphemous. This freedom has played a crucial role in the development of secular and liberal societies, free from religious coercion.

The attacks produced a chilling effect on free speech. The EHF deplores that in early 21st century Europe, religious fanaticism still kills, threatens life and forces people to live in hiding or under police protection simply for expressing their opinion.

The European Humanist Federation also pays homage to the victims of related radical Islamist murders on the following days: municipal police officer Clarissa Jean-Philippe and kosher supermarket hostages Philippe Braham, Yohan Cohen, Yoav Hattab and François-Michel Saada, killed in a vicious Anti-Semitic attack.