Απαράδεκτοι εισαγγελικοί λειτουργοί

Islamophobia in Greece – Central Figures

RACIST CRIMES WATCH - Παρατηρητηριο Ρατσιστικων Εγκληματων

We reproduce below excerpts from several English language reports published in 2017-2019, many funded by EU programs, that have recorded Islamophobia in Greece beyond Golden Dawn and the Church of Greece, including mainstream media and some “liberal” authors or politicians.

Opera Στιγμιότυπο_2020-02-20_105747_www.islamophobiaeurope.com
First Published in 2019


Main NGOs Combatting Islamophobia: Greek Helsinki Monitor, Racist Violence Recording Network. There is no single NGO in Greece founded for the purpose of fighting Islamophobia. All the NGOs stated here tackle physical and verbal Islamophobic attacks under the main principles of human rights such as equality and non-discrimination.

Far-Right Parties: Xryssi Avgi (Golden Dawn), Elliniki Lyssi (National Solution), Nea Dexia (New Right), Dynami Ellinismou (Power of Hellenism).

Far-Right Terrorist Organisations: Crypteia, Combat 18 Hellas, Aneksartitoi Meadrioi Ethnikistes (Independent Maeandrioi Nationalists), Group Epsilon-EY (Order of Greek Fighters), Blood and Honour.

(…) Apart from Golden Dawn…

View original post 3,652 more words

INACH Annual Report 2019 (with reference to Greek Helsinki Monitor)

Our Greek member, Greek Helsinki Monitor, mainly focused on launching criminal cases against extremists and other spreaders of cyber hate. Their biggest success is getting nine such cases to trial during 2019. These cases are the following:


· Against an extreme right newspaper for a front-page article with the title “Transvestite Parliament – Beat all ‘sissies’ – this abortion of a law [on civil unions] was voted by 148 ‘perverts.’”


· A former Foreign Minister who said in a television interview that “The only good Turk is a dead Turk. I believe it because I haven’t found a good Turk. They lack elementary knowledge. The Turk does not have a sense of the law.”


· At the time a member of the Political Committee of New Democracy who wrote in a post that “being gay, bi, and trans is a perversion and unnatural.”


· The leader of a marginal left party who wrote a conspiracy theory article stating inter alia that “[arriving] illegal immigrants are suspects for terrorist acts” calling for a “general rebellion.”


· An extreme right blog which published a hoax alleging that “Video shock: Pakistani fanatics declare jihad in Greece – small children are initiated in the use of weapons” – the video is from a school play in the celebration of a Pakistani national day.


· At the time, the Deputy Minister of Education who said in a speech before Parliament inter alia that “with patience and perseverance Jews secured the ownership of the Holocaust so as to claim their vindication.”


· An extreme right columnist and an extreme right blog who published in front pages an article with the title “Parliament a Jewish Synagogue!!!” when a commemorative plaque for inter-war Greek Jewish MPs victims of the Holocaust was inaugurated in Parliament.


· A notorious author and self-professed Nazi for the manifesto of a new movement he founded where he asked for “the deportation of all Muslim minority members who identify as Turks.”


· A front-page article in Golden Dawn’s youth publication with extreme anti-immigrant references and a call for violent action against them.


The GHM was also recognised for their work by the government’s top lawyer. On 25 October 2019, the Greek Government Agent for the ECtHR and President of the Legal Council of State, Ioannis-Constantinos Halkias, publicly praised our member: “Greek state agencies and services involved must cooperate closer with the Council of Europe monitoring bodies or with independent bodies dealing with human rights, such as the National Commission for Human Rights or the Greek Helsinki Monitor since many times their views are closer to the case law of the ECtHR.” (…)

THE OUTLIERS: Addendum to INACH’s joint monitoring report with the sCAN Project (it includes Greece)


International Network Against Cyber Hate – INACH

When we published the results of INACH and the sCAN Project’s silent monitoring exercise that took place last summer, the results of three countries were left out.

This was mostly due to the fact that the findings of these NGOs (from Greek Helsinki MonitorDigiQ and NEVER AGAIN Association – Stowarzyszenie NIGDY WIĘCEJ) were so interesting and troubling that we did not want them to be lost by mixing them with the rest.

Go check out what they found: https://www.inach.net/the-outliers-addendum-to-inachs-joint-monitoring-report-with-the-scan-project/



«Πολιτικοί και ΜΜΕ ευθύνονται για τη διάχυση ρατσιστικών απόψεων»: Συνέντευξη Παναγιώτη Δημητρά

Αποτέλεσμα εικόνας για ereportaz
«Πολιτικοί και ΜΜΕ ευθύνονται για τη διάχυση ρατσιστικών απόψεων»

«Πολιτικοί και ΜΜΕ ευθύνονται για τη διάχυση ρατσιστικών απόψεων»

Της Νατάσσας Βουδούρη

Σφοδρές αντιδράσεις και ερωτηματικά έχει προκαλέσει η μήνυση του Παναγιώτη Δημητρά, εκ μέρους του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, στην «Κιβωτό του Κόσμου», για ρατσιστική συμπεριφορά. Ο κ. Δημητράς, αγωνιστής με πλούσια δράση, μίλησε αποκλειστικά στο ereportaz για τις ρατσιστικές απόψεις της χώρας μας, την ξενοφοβία και την νομική οδό που ακολουθεί στα θέματα αυτά.

1.Τι ακριβώς είναι το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι; Που και πως δραστηριοποιείται εντός και εκτός Ελλάδας;

Η οργάνωση ιδρύθηκε το 1993 και δηλωμένος σκοπός της είναι «να παρακολουθεί, να δημοσιοποιεί, να ασκεί πίεση και να παρεμβαίνει για θέματα ανθρώπινων δικαιωμάτων και διακρίσεων στην Ελλάδα, και, περιστασιακά, στα Βαλκάνια». Επίσης, παρακολουθεί συντονισμένα τα ελληνικά και βαλκανικά μέσα μαζικής ενημέρωσης όσον αφορά ρατσιστικά, μισαλλόδοξα ή εθνικιστικά στερεότυπα μίσους. Το έργο της περιλαμβάνει, σε συνεργασία με άλλες ΜΚΟ, τη δημοσίευση δελτίων τύπου, αναλυτικών ετήσιων εκθέσεων, εναλλακτικών εκθέσεων προς τις Επιτροπές Εμπειρογνώμων για τις Συμβάσεις του ΟΗΕ, όπως επίσης εξειδικευμένες εκθέσεις αναφορικά με εθνοτικές ή εθνικές, εθνογλωσσικές, θρησκευτικές και μεταναστευτικές κοινότητες που υφίστανται στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια.

Το ΕΠΣΕ ασχολείται με θέματα ανθρώπινων και μειονοτικών δικαιωμάτων με:

* παρακολούθηση της εφαρμογής των διεθνών συνθηκών,
* σύνταξη εκθέσεων για εθνικές, εθνογλωσσικές και θρησκευτικές μειονοτικές κοινότητες, καθώς και εκθέσεων στα όργανα του ΟΗΕ για την κατάσταση στην Ελλάδα σχετικά με τα δικαιώματα των γυναικών, τα δικαιώματα των παιδιών, την καταπολέμηση του ρατσισμού, τα πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, τα βασανιστήρια,
* αναφορές και ένδικα μέσα σε ελληνικά και διεθνή δικαστικά όργανα,
* παρεμβάσεις στις κυβερνήσεις και στους διακυβερνητικούς φορείς,
* δημοσίευση άρθρων, βιβλίων και εντύπων, παραδοσιακών και ηλεκτρονικών.

Ειδικότερα, καταγράφει ρατσιστικά εγκλήματα (στο Παρατηρητήριο Ρατσιστικών Εγκλημάτων racistcrimeswatch.wordpress.com) και τα αναφέρει στις Εισαγγελίες για Ρατσιστικά Εγκλήματα. Σε λίγες περιπτώσεις παρέχεται και νομική συνδρομή σε σχετικές δίκες. Το έργο αυτό γίνεται αποκλειστικά με τη συνδρομή εθελοντών και εθελοντριών, στελεχών και δικηγόρων.

To ΕΠΣΕ υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα μέχρι τη διάλυσή της το 2007. Σήμερα είναι μέλος των διεθνών ΜΚΟ European Implementation Network, World Organization Against Torture, Justicia European Rights Network, the International Detention Coalition, the International Network Against Cyber Hate, και Justice and Environment.

2.Ποιες είναι οι σημαντικότερες «νίκες » που έχετε πετύχει ως τώρα;

Αναμφισβήτητα οι δεκάδες καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα καθώς και οι Συστάσεις των Επιτροπών Εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης επειδή η Ελλάδα παραβίασε δικαιώματα των Ρομά, των θρησκευτικών και εθνικών μειονοτήτων, των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, των θυμάτων αστυνομικής βίας, των θυμάτων ρατσιστικών εγκλημάτων λόγου και βίας, κτλ.

3.Οι πρόσφατες μηνύσεις εναντίον του πάτερ Αντώνιου και στην συνέχεια του Αντώνη Σαμαρά έγιναν επί προσωπικού ή από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι; Που αποσκοπούν;

Έγιναν από το ΕΠΣΕ και υποχρεωτικά υπογράφονται από το νόμιμο εκπρόσωπό του που είναι ο υποφαινόμενος. Όπως και άλλες 600 ανάλογες μηνυτήριες αναφορές στοχεύουν να βοηθήσουν τη δικαιοσύνη να εφαρμόσει τις συστάσεις ΟΗΕ και Συμβουλίου της Ευρώπης. Χαρακτηριστικότερες οι πιο πρόσφατες (2016) συστάσεις της Επιτροπής του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων:

«Η Επιτροπή καλεί το Συμβαλλόμενο Κράτος να λάβει μέτρα αποτελεσματικής πρόληψης, καταπολέμησης και τιμωρίας της ρατσιστικής ρητορικής μίσους και των ρατσιστικών εγκλημάτων μίσους. Υπενθυμίζοντας τις γενικές συστάσεις της Νο 35 (2013) για την καταπολέμηση της ρατσιστικής ρητορικής μίσους και Νο 31 (2005) σχετικά με την πρόληψη των φυλετικών διακρίσεων στη διοίκηση και λειτουργία του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβαλλόμενο Κράτος:

(α) Να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για τη δίωξη ατόμων, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών, για τις πράξεις που προβλέπονται από το άρθρο 4, και να παράσχει πληροφορίες στην επόμενη έκθεση της σχετικά με τις έρευνες της αστυνομίας, τις ποινικές διαδικασίες, και τις ποινές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με το πολιτικό κόμμα της Χρυσής Αυγής και των μελών της. Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι το θεμελιώδες δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης δεν πρέπει να υπονομεύει τις αρχές της αξιοπρέπειας, της ανεκτικότητας, της ισότητας και της μη διάκρισης, καθώς η άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης φέρει μαζί της ιδιαίτερες ευθύνες, μεταξύ των οποίων είναι η υποχρέωση της μη διάδοσης ιδεών βασισμένων στη φυλετική ανωτερότητα ή στο φυλετικό μίσος·

(β) Να ενισχύσει την εκπαίδευση για τον εντοπισμό, την καταγραφή, την πρόληψη και την καταπολέμηση των εγκλημάτων μίσους, της ρητορικής μίσους και των κινήτρων προκατάληψης, στοχεύοντας το δικαστικό σώμα, την αστυνομία, τις εισαγγελίες, και την επιθεώρηση εργασίας, και να βελτιώσει του συντονισμό μεταξύ αυτών των θεσμών·

(γ) Να διασφαλίσει ότι τα μέσα μαζικής επικοινωνίας δεν στιγματίζουν, δεν παράγουν στερεότυπα και δεν στοχεύουν αρνητικά μη-πολίτες και εθνοτικές μειονότητες, και με αυτό το σκοπό, να διασφαλίσει την εφαρμογή και την ενίσχυση της αρμοδιότητας του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που εποπτεύει και ρυθμίζει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ώστε να απαγορεύει τη μετάδοσης των ρατσιστικών, ξενοφοβικών ή μη-ανεκτικών δηλώσεων, και να διασφαλίσει ώστε οι ανάλογες κυρώσεις να επιβάλλονται σε αυτές τις περιπτώσεις·

(δ) Να διοργανώσει εντατικές εκστρατείες σε όλη τη χώρα, σε συνεργασία με τα εθνικά θεσμικά όργανα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο την προώθηση της ανοχής και την καταγγελία ρατσιστικών συμπεριφορών και να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τη νομική απαγόρευση των φυλετικών διακρίσεων και για τις διαθέσιμες οδούς για την κατάθεση μηνύσεων και να διευκολύνει την πρόσβαση των θυμάτων στη δικαιοσύνη μεταξύ άλλων με την ενίσχυση του συστήματος νομικής βοήθειας·

(ε) Να θεσπίσει συγκεκριμένα μέτρα, σε διαβούλευση με τις εμπλεκόμενες ομάδες, να αυξήσει τις αναφορές και καταγραφές ρατσιστικών εγκλημάτων μίσους, εξασφαλίζοντας ότι ο μηχανισμός υποβολής αναφορών είναι διαφανής και προσβάσιμος, και να βρει τρόπους ώστε τα θύματα να έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη στην αστυνομία και το δικαστικό σύστημα·

(στ) Να βελτιώσει το σύστημα συλλογής στατιστικών στοιχείων σχετικά με τις καταγγελίες εγκλημάτων μίσους, και να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες στην επόμενη περιοδική έκθεσή του για τέτοιες καταγγελίες και τα αποτελέσματά τους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συλλέγονται από το Παρατηρητήριο για την Πρόληψης της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού, καθώς και αναλυτικά στοιχεία για τις άδειες διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους που χορηγούνται σε υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι είναι θύματα ή μάρτυρες ρατσιστικών εγκλημάτων·

(ζ) Να επιταχύνει την υιοθέτηση του υπό διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης κατά του ρατσισμού και να του παράσχει τους απαραίτητους πόρους, μετρήσιμους δείκτες, και χρονοδιάγραμμα για την αποτελεσματική εφαρμογή του.»

4.Πώς βλέπετε η κοινωνία να αντιμετωπίζει τέτοιου είδους θέματα;

Ενώ σημαντικά τμήματα της κοινωνίας έχουν ενεργή αντιρατσιστική στάση και δράση μεγάλα τμήματα της κοινής γνώμης έχουν διαμορφωμένες ρατσιστικές θέσεις, όπως δείχνουν τα Ευρωβαρόμετρα, όπου τα μεγαλύτερα ποσοστά φορέων ρατσιστικών απόψεων εδώ και δεκαετίες υπάρχουν στην Ουγγαρία και στην Ελλάδα.

5.Θεωρείτε ότι το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι μπορεί να συμβάλει στην ευαισθητοποίηση και στην πάταξη φαινομένων ρατσισμού απέναντι στις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες;

Την ευθύνη της ευαισθητοποίησης, όπως λένε και οι συστάσεις του ΟΗΕ, έχει η κυβέρνηση και η δικαιοσύνη και βέβαια οι εκπαιδευτικοί φορείς και τα ΜΜΕ. Το ΕΠΣΕ συμβάλλει στην πάταξη μέσω των αναφορών στις αρχές και στους διεθνείς οργανισμούς, και είναι πάντα διαθέσιμο για κάθε άλλη δράση, αλλά διαχρονικά οι κυβερνήσεις το αποκλείουν από την Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το Εθνικό Συμβούλιο κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας και διάφορα παρόμοια όργανα.

6.Με αφορμή τη μήνυση στον Αντώνη Σαμαρά με ποιον τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζονται οι μετανάστες και οι πρόσφυγες;

Απλή η απάντηση: όπως προβλέπουν οι νόμοι και οι υπερνομοθετικής ισχύος διεθνείς συμβάσεις. Γενικότερα, με πολιτικές ένταξης όσων μείνουν στην Ελλάδα και με εφαρμογή των αποφάσεων νόμιμης απέλασης ή επαναπροώθησης με σεβασμό στην προσωπικότητα των εμπλεκόμενων.

7.Θεωρείτε ότι η κοινωνία και οι κοινωνικοπολιτικοί ιθύνοντες με τις αποφάσεις τους τρέφουν και δικαιώνουν φαινόμενα ξενοφοβίας;

Αναμφισβήτητα πολιτικοί και ΜΜΕ και άλλοι γνωμηγήτορες (πανεπιστημιακοί κτλ) επηρεάζουν την κοινή γνώμη και στην Ελλάδα έχουν τεράστια ευθύνη για τη διάχυση ρατσιστικών και μισαλλόδοξων απόψεων, οι μεν γιατί τις θρέφουν με δηλώσεις και πράξεις οι δε που διαφωνούν γιατί τις θρέφουν με την εγκληματική σιωπή τους.

8.Εάν ναι μπορεί το 2019 αυτό να εξαλειφθεί ή τουλάχιστον να μειωθεί;

Το 2019 σίγουρα όχι. Από το 2020 ίσως αν ποτέ αποφασίσουν οι γνωμηγήτορες να παίρνουν συστηματικά δημόσια θέση για τα φαινόμενα και να καταδικάζουν συστηματικά κάθε εκδήλωση ρατσιστισμού.

9.Σκοπεύετε να ακολουθήσετε τη νομική οδό και για κάποιους άλλους που ενδεχομένως θεωρείτε ότι έχουν δώσει λαβές με τα σχόλιά τους;

Το έχουμε ήδη κάνει και παραπέμφθηκαν σε δίκη μεταξύ άλλων οι πρώην Υπουργοί Θεοδόσης Πελεγρίνης για αντισημιτισμό και Θεόδωρος Πάγκαλος για αντιτουρκισμό και άλλοι.

10.Με αφορμή όλα αυτά θεωρείτε ότι ζούμε σε μια κοινωνία με φαινομενική Δημοκρατία;

Στα θέματα δικαιωμάτων των πάσης φύσης μειονοτήτων/ευάλωτων η Ελληνική Δημοκρατία βρίσκεται ακόμα σε αναζήτηση της Μεταπολίτευσής της…

Σώτη Τριανταφύλλου: “οπαδός ανοιχτής κοινωνίας” ή συγγραφέας “ρατσιστικού και μισαλλόδοξου κειμένου” και “κατά του πολυπολιτισμού”;

Σώτη Τριανταφύλλου: “οπαδός ανοιχτής κοινωνίας” ή συγγραφέας “ρατσιστικού και μισαλλόδοξου κειμένου” που “έχει μιλήσει κατά του Ισλάμ και του πολυπολιτιστικού μοντέλου [και] έγραψε άρθρο με επίθεση κατά του Ισλάμ;”


Νίκος Δήμου (22/9/2019): “Κι όμως η Σώτη δεν είναι «δεξιά». Ανήκει στους πραγματικούς φιλελεύθερους, τους οπαδούς της ανοιχτής κοινωνίας και του κοσμικού κράτους. Ένα είδος ανθρώπου που σπανίζει στη χώρα μας.”


Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (9/5/2017): “Χωρίς αμφιβολία το επίδικο κείμενο [της Σώτης Τριανταφύλλου] είναι ρατσιστικό και μισαλλόδοξο. Περιλαμβάνει σοβαρές ανακρίβειες, παραποιεί την αλήθεια και προσβάλλει βάναυσα τη λογική. Αποτελεί τυπικό και προβλέψιμο δείγμα λόγου που στρέφεται συλλήβδην κατά μίας ομάδας προσώπων, την οποία και θεωρεί -εντελώς αυθαίρετα και σχεδόν μεταφυσικά- απόλυτα ομοιογενή. Κυρίως δε αποδίδει σε αυτήν κάποιο εγγενές «κακό», από το οποίο η ομάδα και τα πρόσωπα που την αποτελούν αδυνατούν να ξεφύγουν, ακριβώς επειδή αυτό έχει αναχθεί σε συστατικό στοιχείο της ταυτότητάς τους.”


Alexandros Sakellariou (2016): Islamophobia in Greece: National Report 2015: “Mainstream newspapers host views of columnists who reproduce Islamophobic discourse. After the November attack in Paris a well-known author who has spoken against Islam and the multicultural model before, wrote a brief article in the newspaper Athens Voice attacking Islam. In this article she argued that Islam is not a religion like every other, that its nature is warlike and envious and that it is a political programme and an ideology of barbarisation. Furthermore, she argued that moderate Muslims are very rare if any and she added that she agrees with a saying of Marco Polo, that a fanatic Muslim is the one who cuts your head, while a moderate one holds your head for it to be cut. In her view, Islam is monolithic and has remained the same since the Middle Ages and the West should react against this threat. She expressed similar views in her interview in a mainstream newspaper, Kathimerini, about two weeks later, supporting the argument that violence is an endogenous problem of Islam and that it is Muslims’ fault that they were unable to be incorporated in Western societies.” 

25/4/2019: Facebook blocks sharing from Golden Dawn websites – Facebook μπλοκάρει κοινοποιήσεις από ιστολόγια Χρυσής Αυγής

RACIST CRIMES WATCH - Παρατηρητηριο Ρατσιστικων Εγκληματων

golden dawn block by Facebook 25-4-2019

Since 25 April 2019, Facebook blocks sharing from the official websites of the Greek neo-Nazi party Golden Dawn because they “violate community standards.”

Από τις 25 Απριλίου 2019, το Facebook μπλοκάρει κοινοποιήσεις από τα επίσημα ιστολόγια της Χρυσής Αυγής γιατί “παραβιάζουν τους όρους της κοινότητας.”

View original post

Δικαίωση ΕΠΣΕ: κυβερνητική δέσμευση για επαναφορά αντιρατσιστικών διατάξεων σε Ποινικό Κώδικα

Δική του πρόταση με αλλαγές για τους Κώδικες ετοιμάζει το Υπουργείο Δικαιοσύνης

Σχόλιο του ΕΠΣΕ για την ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Η κυβέρνηση σήμερα “αδειάζει” τους “καταξιωμένους εκπροσώπους του νομικού κόσμου (δικαστές, καθηγητές νομικής, δικηγόροι)” που αγνοούσαν εν μέρει την ισχύουσα νομοθεσία ώστε να καταστεί αναγκαία “η εισαγωγή στο σχέδιο κρίσιμων αντιρατσιστικών διατάξεων που είχε εισηγηθεί και ψηφίσει η Κυβέρνηση” (φωτογραφίζεται σχεδόν ρητά τουλάχιστον το 81Α ΠΚ για τα ρατσιστικά εγκλήματα που απουσιάζει εντελώς από την πρόταση της επιτροπής “καταξιωμένων κτλ” ακόμα και από τα υπό κατάργηση άρθρα ενώ υπάρχει το καταργημένο προηγούμενο 79.3 ΠΚ για ρατσιστικό κίνητρο, ενώ επίσης φωτογραφίζεται πιθανώς και η κατάργηση του 361Β που τουλάχιστον αναφέρεται και αφορά τη ρατσιστική διάθεση αγαθών). Το ΕΠΣΕ από την αρχή (7 Μαρτίου 2019) τα επισήμανε και μέχρι σήμερα κανένας άλλος δεν τα έχει επισημάνει στη διαβούλευση ή με άλλη δημόσια μορφή:


Ολόκληρη η ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης έχει ως εξής:

«Τα σχέδια νέου Ποινικού Κώδικα και νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας που έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση συνιστούν τις προτάσεις των ειδικών Νομοπαρασκευαστικών Επιτροπών, που συγκροτήθηκαν δυνάμει του άρθρου 76 παρ. 6 του Συντάγματος, προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η διαδικασία που ακολουθείται είναι αυτή της «διαδικασίας των κωδίκων» και αποσκοπεί στο να εξασφαλιστεί η συνοχή και η συστηματικότητα των προβλέψεών τους. Στην περίπτωση αυτή το σχέδιο κάθε νομοθετήματος ψηφίζεται στο σύνολό του, όπως διαμορφώνεται από τις εργασίες των ειδικών Επιτροπών, στις οποίες συμμετέχουν καταξιωμένοι εκπρόσωποι του νομικού κόσμου (δικαστές, καθηγητές νομικής, δικηγόροι). Στη διαδικασία της διαβούλευσης που έχει ξεκινήσει τα σχέδια των Επιτροπών λειτουργούν ως βάση συζήτησης, αλλά όχι ως τελικά κείμενα προς ψήφιση από το Υπουργείο, αφού αμέσως μετά τη διαβούλευση, οι επιτροπές θα συγκληθούν εκ νέου για να αξιοποιήσουν τα πορίσματα της διαβούλευσης.

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι η διαβούλευση είναι μια ουσιαστική διαδικασία συζήτησης για τις τυχόν αναγκαίες αλλαγές επί των σχεδίων, η οποία τηρείται και αφορά ακόμη και τις προτάσεις του ίδιου του Υπουργείου προς τις ειδικές επιτροπές.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ήδη έχει καταγράψει τα πρώτα ζητήματα που αναδείχθηκαν από τη διαβούλευση και ετοιμάζει την πρότασή του προς τις ειδικές Νομοπαρασκευαστικές Επιτροπές, η οποία αυτονόητα κινείται στην κατεύθυνση πάγιων πολιτικών που το ίδιο έχει αναπτύξει ήδη από το 2015 και μετά.

Ειδικότερα, σε αυτή θα περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η αντιμετώπιση του ζητήματος της αύξησης του απειλούμενου πλαισίου ποινής για τη διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, το ζήτημα της ευρύτερης οριοθέτησης της έννοιας της απειλής στο έγκλημα του βιασμού σε σχέση με την προτεινόμενη από τις Επιτροπές, η ανάγκη επανεξέτασης του καθορισμού ορισμένων εγκλημάτων ως πλημμελημάτων και η εισαγωγή στο σχέδιο κρίσιμων αντιρατσιστικών διατάξεων που είχε εισηγηθεί και ψηφίσει η Κυβέρνηση.

Άλλωστε, με πρωτοβουλία του Υπουργού Δικαιοσύνης κ. Μιχάλη Καλογήρου προγραμματίζεται συνάντηση με τους Τομεάρχες Δικαιοσύνης των κομμάτων της αντιπολίτευσης, πλην της Χρυσής Αυγής, για την Τρίτη 19/03/2019. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί με την παρουσία των Προέδρων των Ειδικών Νομοπαρασκευαστικών Επιτροπών για τα σχέδια Νέου Ποινικού Κώδικα και Νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Προσπάθειες να συσχετιστεί η επιστημονική και τεκμηριωμένη εργασία των Νομοπαρασκευαστικών Επιτροπών με ζητήματα της τρέχουσας πολιτικής συγκυρίας και αντιπαράθεσης είναι αυτονοήτως θλιβερές. Η επιστημονική αρτιότητα και η ηθική ποιότητα των συμμετεχόντων στις Επιτροπές αποτελεί εξάλλου την ύψιστη δυνατή εγγύηση σχετικά».

Σχέδιο ποινικού κώδικα: Καταργούν ρατσιστικά εγκλήματα & περιφρονούν συστάσεις ΟΗΕ-Συμβουλίου Ευρώπης για βασανιστήρια – βιασμό – σεξουαλικά εγκλήματα

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) υπέβαλε τα ακόλουθα σχόλια στη διαβούλευση για το νέο Ποινικό Κώδικα:

1ο σχόλιο από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι: [και εδώ]

Με το σχέδιο αυτό ουσιαστικά καταργούνται τα εγκλήματα με ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Καταργούνται συγκεκριμένα τα σχετικά άρθρα 81Α και 361Β.

Επαναφέρεται βέβαια το παλαιό άρθρο 79.3 με την παραπλήσια μορφή του άρθρου 79.5:

“5. Στοιχεία που λειτουργούν σε βάρος του υπαιτίου θεωρούνται ιδίως: (…) στ) το ότι τέλεσε έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή του οποίου έγινε λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου.”

Κατ’ αρχή στο παλαιό άρθρο 79.3 προβλεπόταν:

«Η τέλεση της πράξης από μίσος προκαλούμενο λόγω της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών, της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής ή του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου του παθόντος συνιστά επιβαρυντική περίσταση και η ποινή δεν αναστέλλεται.»

Σε σχέση με την εδώ πρόταση, το παλαιό 79.3 ήταν πιο επιβαρυντικό αφού προέβλεπε μη αναστολή της ποινής, κάτι που δεν προβλέπεται στο σχέδιο νόμου.

Κατά δεύτερο και κυριότερο, τα φερόμενα ρατσιστικά εγκλήματα σήμερα εισάγονται στο ακροατήριο με το άρθρο 81Α που ορίζει ρητά το ρατσιστικό έγκλημα. Αυτό επιτρέπει να διερευνηθεί το φερόμενο ρατσιστικό έγκλημα κατά την προανάκριση/προκαταρκτική εξέταση. Επίσης επιτρέπει στα θύματα που επιλέγουν να παρασταθούν ως πολιτικώς ενάγοντες να εξετάζουν το ρατσιστικό κίνητρο κατά την εξέταση των μαρτύρων και να αγορεύουν οι δικηγόροι τους επ’ αυτού. Τέλος, οι προβλεπόμενες ποινές σε σχετικές καταδίκες είναι ρητά αυξημένες με το 81Α και πάνω από το ανώτερο όριο που προβλέπουν τα αντίστοιχα με τα εγκλήματα άρθρα.

Αντίθετα, το άρθρο 79.5 αφορά την επιμέτρηση της ποινής. Άρα δεν διερευνάται το ρατσιστικό κίνητρο κατά την προανάκριση/προκαταρκτική εξέταση, αν υπάρξει ποινική δίωξη το έγκλημα δεν εισάγεται στο ακροατήριο ως ρατσιστικό, και άρα τα θύματα που επιλέγουν να παρασταθούν ως πολιτικώς ενάγοντες δεν μπορούν να εξετάζουν το ρατσιστικό κίνητρο κατά την εξέταση των μαρτύρων ούτε να αγορεύουν οι δικηγόροι τους επ’ αυτού. Εναπόκειται στο τέλος της δίκης, αν υπάρξει καταδίκη, εισαγγελέας και δικαστές να λάβουν υπόψη το 79.5 κατά την επιμέτρηση της ποινής η οποία όμως δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από την ανώτατη προβλεπόμενη.

Τέλος, με την κατάργηση του 361Β παύει να είναι έγκλημα η προμήθεια αγαθών ή η προσφορά υπηρεσιών ή η αναγγελία με δημόσια πρόσκληση παροχής ή προμήθειας αυτών αποκλείοντας από καταφρόνηση πρόσωπα λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου. Η Χρυσή Αυγή θα μπορεί πια ανενόχλητα να ξαναρχίσει τη σχετική μισαλλόδοξη δράση της…

Τα άρθρα 81Α και 361Β νομοθετήθηκαν το 2015 από την ίδια κυβέρνηση που σήμερα προτείνει να τα καταργήσει χωρίς καμιάν εξήγηση. Επίσης, δεν υπάρχει πρόβλεψη να συνεχίσουν να ισχύουν τα άρθρα αυτά για αδικήματα που θα έχουν τελεστεί πριν την ισχύ του νέου ποινικού δικαίου και εμπίπτουν στα άρθρα αυτά με αποτέλεσμα να παύσει η ποινική δίωξή τους.

Η πρόταση είναι απλή: διατηρείστε τα άρθρα 81Α και 361Β ΠΚ ως έχουν.

2ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι:

Η Ελλάδα έχει κληθεί κατ’ επανάληψη από ΟΗΕ και Συμβούλιο της Ευρώπης να εναρμονίσει τον ορισμό των βασανιστηρίων με τον διεθνώς καθιερωμένο που περιλαμβάνεται στη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων του ΟΗΕ:

“”Βασανιστήρια” σημαίνει κάθε πράξη με την οποία, σωματικός ή ψυχικός πόνος ή έντονη οδύνη επιβάλλονται με πρόθεση σ’ ένα πρόσωπο, με σκοπό ιδίως να αποκτηθούν απ’ αυτό ή από τρίτο πρόσωπο πληροφορίες ή ομολογίες, να τιμωρηθεί για μια πράξη που αυτό ή τρίτο πρόσωπο έχει διαπράξει ή είναι ύποπτο ότι την έχει διαπράξει, να εκφοβηθεί ή εξαναγκασθεί αυτός ή τρίτο πρόσωπο, ή για κάθε άλλο λόγο που βασίζεται σε διάκριση οποιασδήποτε μορφής, εφ’ όσον ένας τέτοιας πόνος ή οδύνη επιβάλλονται από δημόσιο λειτουργό ή κάθε πρόσωπο που ενεργεί με επίσημη ιδιότητα ή με την υποκίνηση ή τη συναίνεση ή την ανοχή του. Δεν περιλαμβάνονται ο πόνος ή η οδύνη που προέρχονται μόνον από πράξεις συμφυείς ή παρεμπίπτουσες προς νόμιμες κυρώσεις.”

Το 239Α.5 που προτείνεται δεν είναι σύμφωνο με το διεθνής ορισμό, άρα πρέπει να αντικατασταθεί με αυτόν.

3ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι: 

Υπενθυμίζεται επίσης πως στη διαδικασία της εκτέλεσης των αποφάσεων του ΕΔΔΑ για υποθέσεις βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης, η Επιτροπή Υπουργών (ΕΥ) του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει θέση από το Δεκέμβριο 2018 θέμα αναστολής ή επιμήκυνσης της παραγραφής των εγκλημάτων αυτών (μετάφραση του ΕΠΣΕ που είχε κάνει σχετική παρέμβαση στην ΕΥ):

“[Οι Αναπληρωτές Υπουργών] κάλεσαν τις αρχές να υποβάλουν έως την 1η Σεπτεμβρίου 2019 λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ακόλουθα θέματα:

α) την αναστολή της παραγραφής για αξιόποινες πράξεις που σχετίζονται με παραβάσεις παρόμοιες με εκείνες στις υπό κρίση υποθέσεις· (…)

δ) τον αντίκτυπο της νέας ενισχυμένης νομοθετικής προστασίας κατά του ρατσιστικού εγκλήματος και τα ενδεχόμενα νέα μέτρα που προβλέπονται για τη διασφάλιση της διερεύνησης πιθανών ρατσιστικών κινήτρων όταν παρουσιάζεται κακομεταχείριση στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου·

ε) το κατά πόσον οι αποφάσεις για την περάτωση ποινικών ανακρίσεων λόγω παραγραφής μπορούν να υποβληθούν σε δικαστική ή άλλη ανεξάρτητη επανεξέταση·

στ) τα μέτρα που ελήφθησαν ή σχεδιάστηκαν στο πλαίσιο της τρέχουσας αναθεώρησης του Ποινικού Κώδικα, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί πλήρως η διεξαγωγή των ποινικών ανακρίσεων σε περιπτώσεις κακομεταχείρισης και οι σχετικές κυρώσεις με τις απαιτήσεις της νομολογίας του Δικαστηρίου, ιδίως όσον αφορά τον ορισμό των βασανιστηρίων και τις δυνατότητες μετατροπής ποινών φυλάκισης που επιβάλλονται για βασανιστήρια και άλλες μορφές κακομεταχείρισης σε ποινές μη στερητικές της ελευθερίας.”

Το προτεινόμενο άρθρο 239Α και η κατάργηση του άρθρου 81Α δεν ανταποκρίνονται στις συστάσεις αυτές. Πρέπει να προβλεφθεί να μην υπάρχει δυνατότητα μετατροπής της ποινής σε χρηματική μη στερητική της ελευθερίας ποινή καθώς και να μην υπάρχει δυνατότητα αναγνώρισης ελαφρυντικών που επιτρέπουν τη μετατροπή της στερητικής της ελευθερίας ποινής κάθειρξης σε μη στερητική της ελευθερίας ποινή φυλάκισης.

4ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι: 

“Η Επιτροπή [του ΟΗΕ κατά των βασανιστηρίων] εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ο υφιστάμενος Ποινικός Κώδικας του κράτους μέλους δεν περιλαμβάνει ρητά στις αξιόποινες μορφές βασανιστηρίων το βιασμό και τις άλλες μορφές σεξουαλικής βίας (άρθρα 2, 12 και 16 [της Σύμβασης]).

Το κράτος μέλος πρέπει να λάβει άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα προστασίας για την πρόληψη και καταπολέμηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών, ιδίως δε της ενδοοικογενειακής και σεξουαλικής βίας, περιλαμβανομένης και της διερεύνησης και τιμωρίας των αδικημάτων αυτών. Στα μέτρα αυτά πρέπει να περιλαμβάνεται η τροποποίηση του άρθρου 137Α του Ποινικού Κώδικα του κράτους μέλους έτσι ώστε να περιλαμβάνεται ρητά ο βιασμός και οι άλλες μορφές σεξουαλικής βίας στις μορφές βασανιστηρίων και όχι στις «σοβαρές προσβολές της γενετήσιας αξιοπρέπειας».”

Άρα τα περισσότερα από τα άρθρα εδώ [για τα βασανιστήρια] δεν είναι σύμφωνα με τη σύσταση του ΟΗΕ με την οποία η Ελλάδα ισχυρίστηκε σε πρόσφατη έκθεσή της πως θα συμμορφωθεί μέσα από το νέο Ποινικό Κώδικα αφού το ζήτησε από τους συντάκτες του.

Κατά συνέπεια πρέπει να υπάρξει ριζική αναμόρφωση ώστε να συμμορφωθεί η Ελλάδα με τη σύσταση της Επιτροπής του ΟΗΕ η οποία μάλιστα θα εξετάσει πάλι τη συμμόρφωση αυτή τον Ιούλιο – Αύγουστο 2019.

5ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι: 

Στην παρούσα συγκυρία πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη και η αδήριτη ανάγκη περαιτέρω τροποποίησης του Αρ. 81Α ΠΚ προκειμένου αυτό να καταστεί αποτελεσματικότερο στην καταπολέμηση του ρατσιστικού εγκλήματος, καθώς και να εναρμονιστεί με τις σχετικές πρόνοιες του διεθνούς δικαίου και ιδιαίτερα την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Πιο συγκεκριμένα, κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί ότι η επιλογή του παθόντος μπορεί να έχει γίνει εν μέρει λόγω των προστατευόμενων χαρακτηριστικών, προκειμένου το άρθρο να μπορεί να τύχει εφαρμογής και σε περιπτώσεις πολλαπλών κινήτρων / μεικτού κινήτρου (βλ ΕΔΔΑ, Balasz κατά Ουγγαρίας, αρ. προσφυγής 15529/12, 20 Οκτωβρίου 2015). Η τροποποίηση αυτή είναι σημαντική και προκειμένου να εναρμονιστεί η εισαγγελική και δικαστική πρακτική στην αντιμετώπιση του ρατσιστικού εγκλήματος με την πρακτική της ΕΛ.ΑΣ η οποία ήδη με την 7100/4/3 από Μάιο 2006 εγκύκλιό της παρατηρούσε ότι το ρατσιστικό κίνητρο μπορούσε να είναι είτε αυτοτελές είτε «επιμέρους κίνητρο σε περίπτωση ύπαρξης πολλαπλών κινήτρων». Αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ. έχουν αναφέρει ότι αν και σε δικογραφίες που υποβάλλουν στον εισαγγελέα τονίζουν την πιθανή συνδρομή ρατσιστικού κινήτρου ως επιμέρους κινήτρου, αυτό συνήθως παραβλέπεται εκτός αν προκύπτει από τη δικογραφία ότι η παράνομη πράξη είχε αποκλειστικά ρατσιστικό κίνητρο. Πράγματι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομολογία, το δικαστήριο πρέπει να πειστεί ότι το ρατσιστικό ήταν και το αποκλειστικό κίνητρο που εξώθησε τον δράστη (βλ. Απόφαση 3054/2015, Γ’ Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών: « […] οι κατηγορούμενοι και λοιποί συναυτουργοί τους επέδειξαν σε βάρος των δύο μεσηλίκων γυναικών, τις οποίες δε γνώριζαν καν, ιδιαίτερη σκληρότητα, βιαιότητα και αναλγησία, παντελή έλλειψη συναισθημάτων, ηθικού ή ψυχικού φραγμού, υποκινούμενοι αποκλειστικά και μόνο από ρατσιστικό κίνητρο», πρόσθετη έμφαση). Επίσης, κρίνεται σημαντικό να τροποποιηθεί το Αρ. 81Α ΠΚ προκειμένου να τυγχάνει εφαρμογής και σε περιπτώσεις όπου κατά τη διερεύνηση ενός φερόμενου ως ρατσιστικού εγκλήματος προκύπτει ότι το θύμα είτε δεν έχει ένα από τα προστατευόμενα χαρακτηριστικά είτε απλά σχετίζεται με ένα άτομο που τα έχει (βλ. σχετικά ΕΔΔΑ, Škorjanec κατά Κροατίας, αρ. προσφυγής 25536/14, 28 Μαρτίου 2017). Πρόκειται ουσιαστικά για εφαρμογή των περιπτώσεων διάκρισης λόγω νομιζόμενων χαρακτηριστικών και λόγω σχέσης, έννοιες που εισήγαγε στην ελληνική έννομη τάξη ο Ν. 4443/2016 οι οποίες μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες στο αρ. 81Α ΠΚ.


Επικαιροποίηση 08/04/2019:



Ένα σχεδόν χρόνο μετά τη ρατσιστική επίθεση τύπου πογκρόμ που έλαβε χώρα την 22 Απριλίου 2018 εις βάρος 200 και πλέον προσφύγων που είχαν συγκεντρωθεί στην Πλατεία Σαπφούς, η εισαγγελία Μυτιλήνης προχώρησε στην ποινική δίωξη των δραστών, μεταξύ άλλων και με το άρθρο 81Α του Ποινικού Κώδικα που τιμωρεί εγκλήματα με ρατσιστικά χαρακτηριστικά.

Η HIAS Ελλάδος, η οποία έχει αναλάβει την εκπροσώπηση των θυμάτων της επίθεσης που έχουν δηλώσει παράσταση πολιτικής αγωγής, χαιρετίζει την συμπερίληψη του ρατσιστικού κινήτρου στη δίωξη. Ταυτόχρονα όμως προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία το σχέδιο του νέου ποινικού κώδικα [1], το οποίο τέθηκε στη δημόσια διαβούλευση στις 6/03/2019 και σημαντικά εξασθενίζει την ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με την τιμωρία εγκλημάτων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Το ανωτέρω σχέδιο αλλαγής του ΠΚ είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο, καθώς, σε περίπτωση νομοθέτησής του, ρατσιστικά εγκλήματα σαν και αυτό της Πλατείας Σαπφούς δεν θα είναι καταρχήν δυνατό να διωχθούν ως τέτοια. Επιπλέον, οι προτεινόμενες αλλαγές θα επηρεάσουν την έκβαση και άλλων υποθέσεων που εκκρεμούν στη δικαιοσύνη.

Οι παραπάνω ανησυχίες επιδεινώνονται ακόμα περισσότερο, υπό το φως των ρατσιστικών επιθέσεων που σημειώθηκαν την τελευταία περίοδο σε διάφορες περιοχές της Ελληνικής επικράτειας (Βίλια [2], Κόνιτσα [3], Αθήνα [4]). Αυτά τα περιστατικά αποδεικνύουν, για άλλη μια φορά, ότι ρατσιστικά εγκλήματα συνεχίζουν να διαπράττονται στην Ελλάδα και χρήζουν ιδιαίτερα αποφασιστικής αντιμετώπισης. Οι προτεινόμενες στο σχέδιο για το νέο Ποινικό Κώδικα αλλαγές καθώς και οι αλλεπάλληλες νομοθετικές παλινωδίες στο εν λόγω θέμα, δύναται να καταστήσουν αδύνατη τη δίωξη των παραπάνω επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης στην πλατεία Σαπφούς, ως ρατσιστικών. Το τελευταίο όχι μόνο θα θίξει τα θύματα των εν λόγω επιθέσεων, αλλά θα λειτουργήσει και ενάντια στην αναλογική απόδοση της δικαιοσύνης.

Συνεπώς, οι προτεινόμενες στο σχέδιο για το νέο ΠΚ αλλαγές, δυνάμενες να θέσουν εκποδών την ασκηθείσα ποινική δίωξη για την υπόθεση της Πλατείας Σαπφούς, δεν μπορεί παρά να αποτελέσουν οπισθοδρόμηση στην αντιμετώπιση εγκλημάτων μίσους στην Ελλάδα και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να νομοθετηθούν.

[1] http://www.opengov.gr/ministryofjustice/?p=9834
[2] https://www.efsyn.gr/…/187373_xenofobiki-ypodohi-se-eyaloto…
[3] https://www.efsyn.gr/…/187807_ratsistiki-epithesi-se-prosfy…
[4] https://www.efsyn.gr/node/188204


Επικαιροποίηση 08/04/2019:


Παρατηρήσεις επί του Σχεδίου του νέου Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

«Η βελτίωση της αντιμετώπισης του ρατσιστικού εγκλήματος από τις αρχές στην πράξη βάσει του άρθρου 81Α ΠΚ συνηγορούν υπέρ της διατήρησής του και κατά της κατάργησής του»

Αθήνα, 8.4.2019 – Το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας (Δίκτυο) έλαβε γνώση των σχεδίων του νέου Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και επεξεργάστηκε τις διατάξεις οι οποίες επιφέρουν τροποποιήσεις στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει το ρατσιστικό έγκλημα. Το Δίκτυο στάθηκε αρωγός κάθε προσπάθειας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην κατεύθυνση της βελτίωσης της αντιμετώπισης του ρατσιστικού εγκλήματος στην Ελλάδα. Η βελτίωση της αντιμετώπισης του ρατσιστικού εγκλήματος από τις αρχές στην πράξη βάσει του άρθρου 81Α ΠΚ συνηγορούν υπέρ της διατήρησής του προκειμένου να εδραιωθούν οι καλές πρακτικές και η κατανόηση του ρατσιστικού εγκλήματος από τις αρχές.

Το Δίκτυο υποστηρίζει ότι το ισχύον πλαίσιο καταπολέμησης του ρατσιστικού εγκλήματος πρέπει να διατηρηθεί για τους ακόλουθους λόγους:

  1. Το άρθρο 79 παρ. 5 ΠΚ: μια δοκιμασμένη και μη αποτελεσματική λύση

Η συμπερίληψη του ρατσιστικού κινήτρου στη διάταξη σχετικά με τη δικαστική επιμέτρηση της ποινής αποτέλεσε την επιλογή του νομοθέτη για την περίοδο από το 2008 έως και το 2014.  Κατά την περίοδο ισχύος του παλαιού άρθρου 79 παρ. 3 ΠΚ, το Δίκτυο διαπίστωσε ότι στην πράξη το ρατσιστικό κίνητρο δεν λαμβανόταν υπόψη στο αρχικό στάδιο διερεύνησης και δίωξης του αδικήματος από τις διωκτικές και εισαγγελικές αρχές, καθώς θεωρείτο ότι αφορούσε αποκλειστικά το στάδιο μετά την τυχόν κατάγνωση της ενοχής. Αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής ήταν η πολιτική αγωγή να στερείται σε αρκετές περιπτώσεις του δικαιώματος να θέσει ερωτήματα σχετικά με το ρατσιστικό κίνητρο, καθώς  η υπεράσπιση πρόβαλλε το επιχείρημα ότι το εν λόγω ζήτημα αφορούσε αποκλειστικά το στάδιο της επιμέτρησης της ποινής. Επιπλέον, το Δίκτυο διαπίστωσε στην πράξη ότι ο χαρακτηρισμός της πράξης κατά την άσκηση της ποινικής δίωξης δεν περιλάμβανε πάντα το άρθρο 79 παρ. 3 ΠΚ, καθώς υπήρχε διχογνωμία μεταξύ των εισαγγελέων ως προς την ορθότητα της συμπερίληψής του στο στάδιο αυτό.

  1. Η υποβάθμιση του ρατσιστικού κινήτρου σε στοιχείο που δύναται να λειτουργήσει σε βάρος του υπαιτίου

Το Δίκτυο θεωρεί ότι η εν λόγω τροποποίηση, η οποία καταργεί την αυτοτελή μορφή του ρατσιστικού εγκλήματος, συνιστά οπισθοδρόμηση και «υποβαθμίζει» το ρατσιστικό έγκλημα σε επίπεδο ουσιαστικό και όχι μόνο συμβολικό. Η υποβάθμιση αυτή δύναται να επαναφέρει τα προσχώματα της προηγούμενης περιόδου, για τα οποία η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το Δίκτυο υποστηρίζει ότι η ισχύουσα διάταξη του άρθρο 81Α ΠΚ συνιστά μια σαφέστερη και ασφαλέστερη διάταξη για την αντιμετώπιση του εγκλήματος με ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Το προτεινόμενο άρθρο 79 παρ. 5 αφήνει το περιθώριο να θεωρηθεί το ρατσιστικό κίνητρο ίσης σοβαρότητας και επομένως εναλλακτικής εφαρμογής με τα υπόλοιπα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 5 και δεν ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, ούτε ως προς τα δικαιώματα των θυμάτων ρατσιστικής βίας, ούτε ως προς τα δικαιώματα των κατηγορουμένων.

  1. Εκκρεμείς δίκες ρατσιστικών εγκλημάτων

Το Δίκτυο καλεί την Πολιτεία να μη προχωρήσει στην κατάργηση του άρθρου 81Α ΠΚ για το επιπρόσθετο λόγο ότι αυτό θα επιτείνει το κλίμα ανασφάλειας στις εκκρεμείς δίκες. Τα θύματα των ρατσιστικών εγκλημάτων αναμένουν την αναγνώριση του ρατσιστικού χαρακτήρα της βίας που υπέστησαν και την απονομή της δικαιοσύνης. Επιπλέον, η ελληνική κοινωνία αναμένει την αναλογική και δίκαιη τιμωρία των δραστών ρατσιστικών εγκλημάτων, τα οποία διέρρηξαν την κοινωνική συνοχή και την εμπιστοσύνη στις αρχές κατά την κρίσιμη περίοδο έξαρσης της ρατσιστικής βίας, δηλαδή έως και το 2013.

  1. Μετατροπή της ποινής φυλάκισης και αποκαταστατική δικαιοσύνη

Παρόλο που η μετατροπή της στερητικής της ελευθερίας  ποινής σε κοινωφελή εργασία υπό τις γενικές προϋποθέσεις τις οποίες ορίζει το προτεινόμενο άρθρου 104 Α συνιστά μια καλή εν γένει πρωτοβουλία, το  Δίκτυο υπογραμμίζει ότι το ρατσιστικό έγκλημα ενέχει κάποιες ιδιαιτερότητες, ιδίως όταν τελείται από μέλη εξτρεμιστικών ομάδων. Το δικαστήριο οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτές προκειμένου να καταλήξει εάν η μετατροπή της φυλάκισης σε κοινωφελή εργασία είναι κατάλληλη επί της αρχής και υπό ποιες προϋποθέσεις, δεδομένου ότι μέλη εξτρεμιστικών ρατσιστικών οργανώσεων δύνανται να παρέχουν κοινωφελή εργασία αποκλειστικά «υπέρ Ελλήνων» καταστρατηγώντας κατά αυτό τον τρόπο τον σκοπό της κοινωφελούς εργασίας εντός του Ποινικού Κώδικα.

  1. Η κατάργηση του άρθρου 361Β ΠΚ

Η κατάργηση της διάταξης από το σχέδιο του νέου Ποινικού Κώδικα, ιδίως ενόψει των εκλογικών διαδικασιών του έτους 2019, δημιουργεί ανησυχία στο Δίκτυο. Η κατάργηση του άρθρου 361Β ΠΚ δύναται να αποστείλει το μήνυμα ότι η διοργάνωση πρακτικών με καταφανώς ρατσιστικά χαρακτηριστικά, όπως η διανομή τροφίμων «μόνο για Έλληνες», είναι κοινωνικά αποδεκτή και συμβατή, ως ποινικά μη κολάσιμη, με τις αρχές μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

  1. Άρθρο 187 – Εγκληματική οργάνωση

Το Δίκτυο εκφράζει την ανησυχία του για τον αντίκτυπο που δύναται να έχει η προτεινόμενη διάταξη στην έκβαση των εκκρεμών δικών, καθώς και για το μήνυμα που αποστέλλεται στις ομάδες οι οποίες τελούν πράξεις οργανωμένης ρατσιστικής βίας. Από το 2011 έως και σήμερα, το Δίκτυο τεκμηριώνει με διεθνώς αναγνωρισμένη αξιόπιστη μεθοδολογία τις επιθέσεις που τελούνται από ομάδες 2-10 ατόμων κατά μέσο όρο. Η προτεινόμενη τροποποίηση σε συνδυασμό με την υποβάθμιση του ρατσιστικού εγκλήματος που προτείνεται με τη διάταξη του άρθρου 79 παρ. 5 του νέου Ποινικού Κώδικα, δύναται να πυροδοτήσει σημαντική έξαρση των οργανωμένων επιθέσεων.

  1. Σχέδιο νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

Το Δίκτυο σημειώνει ότι το σχέδιο του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας δεν ενσωματώνει τις ρυθμίσεις οι οποίες έχουν υιοθετηθεί προκειμένου να διευκολύνουν την υποστήριξη και την πρόσβαση θυμάτων ρατσιστικής βίας στη δικαιοσύνη. Προς ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου, το σχέδιο του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας θα έπρεπε να ενσωματώνει τις ρυθμίσεις του Ν. 4478/2017 σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας.

Πλήρες κείμενο παρατηρήσεων: RVRN_SxNCC