Ελλάδα: Κοινωνία πολιτών καταγγέλλει δολοφονία ασυνόδευτου παιδιού στη Μόρια [δήλωση ΕΠΣΕ – OMCT – RRE]

GHM RRE OMCT

Κοινή Δήλωση


Ελλάδα: Κοινωνία πολιτών καταγγέλλει δολοφονία ασυνόδευτου παιδιού στη Μόρια

Αθήνα, Γενεύη και Λονδίνο, 27 Αυγούστου 2019

Η Παγκόσμια Οργάνωση κατά των Βασανιστηρίων (OMCT), το Refugee Rights Europe (RRE) και το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) είναι σοκαρισμένες από το θάνατο με μαχαίρωμα 15χρονου αγοριού από το Αφγανιστάν και τους σοβαρούς τραυματισμούς δύο άλλων εφήβων, μετά από καυγά στις 24 Αυγούστου 2019 στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στη Μόρια (KYT) στη Λέσβο.

Εκφράζοντας σοκ, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) περιέγραψε επίσης τις απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες “στην ασφαλή ζώνη του Κέντρου Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) όπου φιλοξενούνται σχεδόν 70 ασυνόδευτα παιδιά, αλλά με περισσότερα από 500 ακόμα αγόρια και κορίτσια να διαμένουν σε διάφορα σημεία της υπερπλήρους δομής, χωρίς επίτροπο και εκτεθειμένα σε εκμετάλλευση και κακομεταχείριση με κάποια από αυτά να στεγάζονται μαζί με άγνωστους προς αυτά ενήλικες.”

Τον Ιούνιο 2019, η OMCT, η RRE και το ΕΠΣΕ, μαζί με 9 άλλες ΜΚΟ, υπέβαλαν κοινή έκθεση στην Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων (CAT), εκφράζοντας σοβαρή ανησυχία για την κατάσταση των ασυνόδευτων παιδιών στο hotspot της Μόριας, όπου διαμένουν κατά μέσο όρο πέντε μήνες πριν μετακινηθούν στην ηπειρωτική χώρα. Υπάρχει έντονη έλλειψη διαθέσιμης μέριμνας, ιδιαίτερα της ψυχικής υγείας, σε συνδυασμό με διαδεδομένη κατάχρηση ουσιών από παιδιά, που συχνά αντιμετωπίζουν σοβαρό τραύμα. Οργάνωση που ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία της περιέγραψε τις συνθήκες για τα ασυνόδευτα παιδιά που ζητούν άσυλο (UASC) στη Μόρια: “Η γενική κατάσταση των ασυνόδευτων ανηλίκων είναι ανησυχητική. Οι συνθήκες διαβίωσης στα στέγαστρα είναι υποβαθμισμένες και η εποπτεία είναι ελάχιστη και σε 24ωρη βάση. Έχει αναφερθεί σοβαρή έλλειψη ειδικών στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης καθώς και τεράστια έλλειψη κοινωνικών λειτουργών και ικανών φροντιστών για παιδιά. Μόνο ένας ψυχολόγος, δύο συντονιστές και δύο νοσηλευτές είναι παρόντες για περισσότερα από 300 παιδιά και μόνο μέχρι τα μέσα του απογεύματος . Επιπλέον, η αστυνομία είναι το μόνο σημείο επαφής για τα παιδιά, αλλά οι αστυνομικοί δεν είναι εκπαιδευμένοι να ασχολούνται με παιδιά, ιδιαίτερα τραυματισμένα παιδιά, και δεν μιλούν τη γλώσσα τους.

Οι ελληνικές αρχές καλούνται να διεξαγάγουν ταχεία και αμερόληπτη διερεύνηση της υπόθεσης, συμπεριλαμβανομένης τυχόν αδράνειας από τη διεύθυνση της δομής ή από άλλους αρμόδιους, να εντοπίσουν τους υπεύθυνους, να τους οδηγήσουν σε δίκη και να εφαρμόσουν τις ποινικές, αστικές και/ή διοικητικές κυρώσεις που προβλέπει ο νόμος. Καλούνται επίσης να προσφέρουν αποζημίωση στα θύματα και/ή στις οικογένειές τους, καθώς ο καυγάς έγινε σε επίσημη “ασφαλή ζώνη”, η οποία ορίζεται ως επιτηρούμενος χώρος σε προσωρινή ανοιχτή τοποθεσία καταλύματος η οποία υποτίθεται ότι χρησιμοποιείται ως βραχυχρόνιος μέσο προκειμένου να φροντίσουν τα ασυνόδευτα παιδιά λόγω του ανεπαρκούς αριθμού διαθέσιμων καταλυμάτων, για μέγιστο διάστημα 3 μηνών.

Από την άποψη αυτή, η OMCT, η RRE και το ΕΠΣΕ καλούν τις ελληνικές αρχές να σεβαστούν τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και την Γενικό Σχόλιο της Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Παιδιού αριθ. 6 σχετικά με τη μεταχείριση των ασυνόδευτων και χωρισμένων παιδιών εκτός τη χώρα καταγωγής τους λαμβάνοντας τα κατάλληλα μέτρα “για να επιτρέψουν την άμεση απελευθέρωση ασυνόδευτων ή χωρισμένων παιδιών από την κράτηση”[1] και να εφαρμόσουν τις συστάσεις της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων (CAT) μετά την εξέταση της Ελλάδας τον Ιούλιο 2019 “να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά δεν κρατούνται μόνο λόγω του ότι είναι μετανάστες. Η κράτηση πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο ως έσχατη λύση και για το συντομότερο δυνατόν χρονικό διάστημα”[2].

Η OMCT, η RRE και το ΕΠΣΕ υιοθετούν τη δήλωση του Αντιπροσώπου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, Philippe Leclerc: “Η Μόρια δεν είναι μέρος για παιδιά που είναι μόνα τους και που έχουν υποστεί βαθιά τραύματα από όσα έχουν ζήσει στις πατρίδες τους και από τις κακουχίες του ταξιδιού τους. Χρειάζονται ειδική φροντίδα σε κατάλληλους ξενώνες. Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να λάβει επείγοντα μέτρα, ώστε τα παιδιά αυτά να μεταφερθούν σε ασφαλές περιβάλλον και να δοθεί ένα τέλος στον υπερσυνωστισμό που βλέπουμε στη Λέσβο και τα άλλα νησιά», προσθέτοντας ότι «η Ύπατη Αρμοστεία είναι έτοιμη να προσφέρει οποιαδήποτε στήριξη είναι απαραίτητη».”

[1]. Γενικό σχόλιο αριθ. 6 (2005) περί της μεταχείρισης των ασυνόδευτων και χωρισμένων παιδιών εκτός της χώρας καταγωγής τους, 1η Σεπτεμβρίου 2005 (CRC/GC/2005/6), §61.

[2]. Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων, Τελικές παρατηρήσεις για την Ελλάδα, Ιούλιος 2019 (CAT/C/GRC/CO/7) §23.

 

Η δήλωση στα αγγλικά εδώ

Greece: Civil society denounces killing of unaccompanied child in Moria [GHM – OMCT – RRE statement]

 

GHM RRE OMCT

Greece: Civil society denounces killing of unaccompanied child in Moria

 

Joint Statement:
Greece – Civil society denounces killing of unaccompanied child in Moria

Athens, Geneva and London, 27 August 2019

The World organization against torture (OMCT), Refugee Rights Europe (RRE) and the Greek Helsinki Monitor (GHM) are shocked by the stabbing to death of a 15-year-old Afghan boy and the serious injuries of two other teenage boys after a fight on 24 August 2019 at the Moria reception and identification centre (RIC) on the Greek island of Lesvos.

Expressing its shock, UNHCR also described the inhuman and degrading conditions in “the safe area at the Moria Reception and Identification Centre, RIC, hosting nearly 70 unaccompanied children, but with more than 500 other boys and girls staying in various parts of the overcrowded facility without a guardian and exposed to exploitation and abuse”; some of them are accommodated with unknown adults.

In June 2019, the OMCT, RRE and the GHM, together with 9 other NGOs, submitted a joint report to the UN Committee against Torture (CAT), expressing grave concern about the situation of unaccompanied children in the hotspot of Moria, where they spend on average five months before they can move to the mainland. There is an acute lack of available care, particularly mental healthcare, coupled with pervasive substance abuse amongst children, who are often experiencing severe trauma. An anonymous organization describes the conditions for unaccompanied asylum-seeking children (UASCs) in Moria: “The overall situation for unaccompanied minors is alarming. The living conditions in the shelters are substandards and supervision is minimal and not 24/7”. A serious lack of health care specialists has been reported, as well as a huge shortage of social workers and capable caregivers for children., Only one psychologist, two coordinators and two nurses are present for more than 300 children, and only until mid-afternoon. In addition, the police is the only point of contact for the children, but they are not trained to deal with children, especially traumatized children, and do not speak their language.

The Greek authorities are urged to conduct a swift and impartial investigation into the case, including any inaction by the facility management or those responsible, identify those responsible, bring them to trial and apply the penal, civil and/or administrative sanctions provided by law. They are further urged to offer compensation to the victims and/or their families as the fight occurred in an official “safe zone,” that is designated as a supervised space within a temporary open accommodation site which is supposed to be used as short-term measure to care for unaccompanied in light of the insufficient number of available shelter places, for a maximum of 3 months.

In this regard, the OMCT, RRE and the GHM call on the Greek authorities to respect the UN Convention on the Rights of the Child and the Committee on the Rights of the Child’s General Comment n°6 on the treatment of unaccompanied and separated children outside their country of origin in taking the appropriate steps “to allow for the immediate release of unaccompanied or separated children from detention”[1], and to implement the CAT’s recommendations following Greece’s review in July 2019, to “ensure that children are not detained solely because of their immigration status. Detention should be used only as a measure of last resort and for the shortest period possible”[2].

The OMCT, RRE and the GHM echo the statement of the UNHCR Representative in Greece, Philippe Leclerc: “Moria is not the place for children who are alone and have faced profound trauma from events at home and the hardship of their flight. They need special care in designated shelters. The Greek government must take urgent measures to ensure that these children are transferred to a safe place and to end the overcrowding we see on Lesvos and other islands,” he said, adding that “UNHCR stands ready to support by all means necessary”.

[1] General comment no. 6 (2005) treatment of unaccompanied and separated children outside their country of origin, 1 September 2005 (CRC/GC/2005/6), §61.

[2] Committee against Torture, Concluding observations on Greece, July 2019 (CAT/C/GRC/CO/7) §23.

Greek version available here

25/08/2019: Refucomm on unaccompanied child stabbed to death in Moria – UNHCR shocked

No photo description available.

25 August 2019

Στιγμιότυπο οθόνης (36)

It is small wonder that we are reading the very sad and unacceptable news that a child has died in Moria camp.

Greece has been condemned for years by human rights organisations and even the European Court of Human Rights for failing to protect these children and allowing them to live in an environment manifestly unsuitable for children.

Europe is also to blame, having found Greece legally responsible for their treatment of child refugees this year, and making a legal decision that Greece had breached Europe’s human rights convention forbidding inhuman or degrading treatment, their ‘consequence’ for the Greek authorities was a paltry 4000 euros to be paid to the kids.

https://www.infomigrants.net/en/post/15470/france-greece-comdemned-for-treatment-of-child-migrants

Human rights organisations continued to report the horrendous conditions for children in these so called ‘safe spaces’ and still, nothing is done.

In the most recent report, from just a few days ago, our friends at Refugee Rights Europe evidenced the terrible conditions for child refugees in Moria camp.

https://refugeerights.org.uk/wp-content/uploads/2019/08/RRE_NoEndInSight.pdf

“As of July 2019, the UNHCR reports a worrying 433 unaccompanied children living in the Moria RIC. A persistent issue reported by multiple rights groups is the practice of placing unaccompanied children in so-called ‘protective custody. ARSIS, a national child protection and advocacy organisation, reports on this issue as follows: In practice unaccompanied minors are put in protective custody in police stations and police detention facilities, spending up to two, and in some cases three months, in order to be placed in an appropriate shelter. For 2017, our professionals supported a total number of 353 minors in protective custody in the area of Thessaloniki only, while for 2018 this number reached 725 minors. Currently for this year we have supported 185 minors in those conditions. Hygiene conditions are extremely poor and the minors sleep in uncleaned beds and bedlinen, they are not provided with any non-food or clothing item, nor nutrition to live up to their development needs. There is no translator available by the police to explain to them basic procedures, and access to medical services is also periodic.”

These conditions were recently found by the European Court of Human Rights to be against Article 3 of the European Convention on Human Rights.”

https://www.gcr.gr/en/news/press-releases-announcements/item/1069-the-european-court-of-human-

“During 2018, HumanRights360 observed that detention of UASCs was systematically imposed and was prolonged for periods ranging from a few days to more than two months, pending their transfer to an accommodation facility. UASCs and other vulnerable persons were detained in both police stations and the RIC of Fylakio in so-called “protective custody” in unacceptable detention conditions.63 In a large number of cases, including UASCs and other vulnerable persons, there are allegations of informal forcible removals (push-backs) from Greece to Turkey at the Evros river border.”

“The situation is particularly serious in Moria on Lesvos where children spend on average five months in the hotspot before they can move to the mainland. There is an acute lack of available care, particularly mental healthcare, coupled with pervasive substance abuse amongst children, who are often experiencing severe trauma. As reported by multiple organisations, the police do not appear to have sufficient (if any) safeguarding training for the care of vulnerable children and young people, nor is there availability of translators. One organisation reported an alarming incident in which a child reported to the police that he had been sexually assaulted. In response, the police apparently went to the section where the children are housed and shouted “who raped this boy”, whilst pointing to the individual who had reported the crime.”

“An anonymous organisation describes the conditions for UASCs in Moria as such: “The overall situation for unaccompanied minors is alarming. The living conditions in the shelters are substandard and supervision is minimal and not 24/7 (supervision even differs for the two children sections as they are coordinated by different organisations; a child in the one section may for example take a guardian to see a doctor until 11pm, whereas a child in the other section depends on the time a guardian works or decides to show up). There is a huge shortage of capable caregivers (supervisors) for children. Up to mid- afternoon only two coordinators and two nurses (although this is on paper, the nurses of the sections often do not work on the times they should be working) are present for more than 300 children. Furthermore, only one psychologist is available. After the public officials leave, the police are the only point of contact for the children. Their presence causes fear among the traumatized youth. Many officers deal tactlessly and with disinterest with the youngsters. They do not speak their language and have no experience in dealing with trauma. We even see abuse of power.“

Amnesty called Moria “A scar on the Conscience of Europe’ in this report.

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/11/a-scar-on-the-conscience-of-europe-letter-to-greek-prime-minister-on-conditions-facing-refugees-in-greece/

Small wonder then that this has now resulted in the death of one, the serious condition of another and a child who will live with the consequences, for the rest of his life. Consequences, which undoubtably arise from the conditions these children live in and the lack of care they receive. Especially mental healthcare.

We call on Greece to act. To immediately ensure that the death of this child is a catalyst to improve conditions for child refugees.

The Greek government must end the detention of children in all circumstances. Children must be provided with adequate accommodation, separate from adults, care and support at all stages of the asylum process in line with the best interests of the child, national and international law, including the immediate application of an effective guardianship system of unaccompanied children.

We call on Europe to act and recognise their responsibility in ensuring. We insist that the EU and the EC, as architects of this terrible containment policy on the Greek Islands, take responsibility and put pressure on Greece to ensure that the human rights of children are respected and upheld.

This child must not be allowed to have died in vain.

HOW YOU CAN HELP

If you would like to help to persuade Europe and Greece to make a change. Please copy and paste the text in this post and email it to;

The Prime Minister for Greece – Kyriakos Mitsotakis
mail@primeminister.gr

Dimitris Avramopoulos
Migration, Home Affairs and Citizenship
dimitris.avramopoulos@ec.europa.eu

Simon Mordue – Deputy Director General of the European Commission
Simon.MORDUE@ec.europa.eu

The Greek Ombudsman
ombudsman@synigoros.gr

Council of Europe
Office of the Commissioner for Human Rights
commissioner@coe.int

Melissa Fleming – Chief Spokesperson for the UN High Commissioner for Refugees
fleming@unhcr.org

Amnesty International
https://www.amnesty.org/en/



UNHCR shocked at death of Afghan boy on Lesvos; urges transfer of unaccompanied children to safe shelters

25 August 2019

UNHCR, the UN Refugee Agency, is deeply saddened by news that a 15-year-old Afghan boy was killed and two other teenage boys injured after a fight broke out last night at the Moria reception centre on the Greek island of Lesvos. Despite the prompt actions by authorities and medical personnel, the boy was pronounced dead at Vostaneio Hospital in Mytilene, the main port town on Lesvos. The two other boys were admitted at the hospital where one required life-saving surgery. A fourth teenager, also from Afghanistan, was arrested by police in connection with the violence.

The safe area at the Moria Reception and Identification Centre, RIC, hosts nearly 70 unaccompanied children, but more than 500 other boys and girls are staying in various parts of the overcrowded facility without a guardian and exposed to exploitation and abuse. Some of them are accommodated with unknown adults.

“I was shocked to hear about the boy’s death,” said UNHCR Representative in Greece, Philippe Leclerc. “Moria is not the place for children who are alone and have faced profound trauma from events at home and the hardship of their flight. They need special care in designated shelters. The Greek government must take urgent measures to ensure that these children are transferred to a safe place and to end the overcrowding we see on Lesvos and other islands,” he said, adding that “UNHCR stands ready to support by all means necessary”.

Frustration and tensions can easily boil over in Moria RIC which now hosts over 8,500 refugees and migrants – four times its capacity. Access to services such as health and psychological support are limited while security is woefully insufficient for the number of people. Unaccompanied children especially can face unsafe conditions for months while waiting for an authorized transfer to appropriate shelter. Their prolonged stay in such difficult conditions further affects their psychology and well-being.

Nearly 2,000 refugees and migrants arrived by sea to Greece between 12 and 18 August, bringing the number of entries this year to 21,947. Some 22,700 people, including nearly 1,000 unaccompanied and separated children, are now staying on the Greek Aegean islands, the highest number in three years.

For further information, please contact:

Boris Cheshirkov, Associate Comm/Public Information Officer, +306951854661, e-mail: cheshirk@unhcr.org

Stella Nanou, Assistant Comm/Public Information Officer, +306944586037, e-mail: nanou@unhcr.org

Websites:   http://www.unhcr.gr | http://www.withrefugees.org | estia.unhcr.gr/en/home/   



Σοκαρισμένη η Ύπατη Αρμοστεία από το θάνατο ενός αγοριού από το Αφγανιστάν στη Λέσβο: καλεί για την επείγουσα μεταφορά των ασυνόδευτων παιδιών σε ασφαλή καταλύματα

25 Αυγούστου 2019


Στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στη Μόρια της Λέσβου στεγάζονται περισσότεροι από 8.500 πρόσφυγες και μετανάστες – τέσσερις φορές πάνω από τη χωρητικότητα του κέντρου.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για την είδηση ότι ένα 15χρονο αγόρι σκοτώθηκε και άλλοι δύο έφηβοι τραυματίστηκαν έπειτα από καυγά που ξέσπασε χτες το βράδυ στο κέντρο υποδοχής στη Μόρια της Λέσβου. Παρά τις άμεσες ενέργειες των αρχών και του ιατρικού προσωπικού, ο θάνατος του αγοριού ανακοινώθηκε στο Βοστάνειο Νοσοκομείο της Μυτιλήνης, όπου εισήχθησαν και τα άλλα δύο αγόρια. Το ένα υποβλήθηκε σε εγχείρηση λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής του. Ένας τέταρτος έφηβος, επίσης από το Αφγανιστάν, συνελήφθη από την αστυνομία για το βίαιο περιστατικό.

Στην ασφαλή ζώνη του Κέντρου Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) στη Μόρια φιλοξενούνται σχεδόν 70 ασυνόδευτα παιδιά, αλλά περισσότερα από 500 ακόμα αγόρια και κορίτσια διαμένουν σε διάφορα σημεία της υπερπλήρους δομής, χωρίς επίτροπο και εκτεθειμένα σε εκμετάλλευση και κακομεταχείριση. Κάποια από αυτά στεγάζονται μαζί με άγνωστους προς αυτά ενήλικες.

«Με σοκ άκουσα την είδηση του θανάτου του αγοριού», δήλωσε ο Αντιπρόσωπος της Υ.Α. στην Ελλάδα, Philippe Leclerc. «Η Μόρια δεν είναι μέρος για παιδιά που είναι μόνα τους και που έχουν υποστεί βαθιά τραύματα από όσα έχουν ζήσει στις πατρίδες τους και από τις κακουχίες του ταξιδιού τους. Χρειάζονται ειδική φροντίδα σε κατάλληλους ξενώνες. Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να λάβει επείγοντα μέτρα, ώστε τα παιδιά αυτά να μεταφερθούν σε ασφαλές περιβάλλον και να δοθεί ένα τέλος στον υπερσυνωστισμό που βλέπουμε στη Λέσβο και τα άλλα νησιά», δήλωσε ενώ πρόσθεσε ότι «η Ύπατη Αρμοστεία είναι έτοιμη να προσφέρει οποιαδήποτε στήριξη είναι απαραίτητη».

Η αγανάκτηση και οι εντάσεις μπορούν εύκολα να ξεσπάσουν στο ΚΥΤ της Μόριας, όπου αυτή τη σιτγμή στεγάζονται περισσότεροι από 8.500 πρόσφυγες και μετανάστες – τέσσερις φορές πάνω από τη χωρητικότητα του κέντρου. Η πρόσβαση σε υπηρεσίες, όπως η ιατρική και ψυχολογική υποστήριξη, είναι περιορισμένη ενώ η παροχή ασφάλειας είναι άκρως ανεπαρκής για τέτοιον αριθμό ανθρώπων. Ιδιαίτερα οι ασυνόδευτοι ανήλικοι μπορεί να είναι αντιμέτωποι με επισφαλείς συνθήκες για μήνες καθώς περιμένουν να εγκριθεί η μεταφορά τους σε κατάλληλο κατάλυμα. Η παρατεταμένη παραμονή τους σε τέτοιες δυσχερείς συνθήκες επηρεάζει περαιτέρω την ψυχολογία και την ευημερία τους.

Σχεδόν 2.000 πρόσφυγες και μετανάστες έφτασαν μέσω θαλάσσης στην Ελλάδα από τις 12 έως τις 18 Αυγούστου, ανεβάζοντας τον αριθμό των θαλάσσιων αφίξεων φέτος στις 21.947. Περίπου 22.700 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων σχεδόν 1.000 ασυνόδευτα και χωρισμένα από τις οικογένειές τους παιδιά, βρίσκονται αυτή τη στιγμή στα νησιά του Αιγαίου, ο υψηλότερος αριθμός των τελευταίων τριών ετών.


OHE καταδικάζει Ελλάδα μετά νέα στοιχεία για κακομεταχείριση αιτούντων άσυλο – έκθεση που συνοψίζει στοιχεία από την πρώτη γραμμή δημοσιοποιείται σήμερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

21 Αυγούστου 2019

 OHE καταδικάζει Ελλάδα μετά νέα στοιχεία για κακομεταχείριση αιτούντων άσυλο – έκθεση που συνοψίζει στοιχεία από την πρώτη γραμμή δημοσιοποιείται σήμερα

Μετά την ανακοίνωση της τουρκικής κυβέρνησης για την αναστολή της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας σχετικά με το μεταναστευτικό, κυκλοφόρησε σήμερα συλλογική έκθεση από τοπικές, εθνικές και διεθνείς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που τονίζει τις ανθρώπινες επιπτώσεις της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας και της σχετικής ελληνικής πολιτικής περιορισμού.

Η επίσημη κυκλοφορία της είναι σήμερα, αλλά οι μαρτυρίες της έκθεσης είχαν υποβληθεί τον Ιούνιο στην Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων από τις οργανώσεις Refugee Rights Europe, Greek Helsinki Monitor και World Organisation Against Torture (OMCT), πριν την εξέταση της Ελλάδας από την Επιτροπή, και στοιχειοθετούν την ανάγκη της αποκατάστασης των προσφύγων θυμάτων κακομεταχείρισης στην Ελλάδα.

Ως αποτέλεσμα της πολιτικής περιορισμού, οι συνθήκες για τους αιτούντες άσυλο που είναι εγκλωβισμένοι στα ελληνικά νησιά επιδεινώθηκαν πολύ γρήγορα. Οι συνθήκες στους καταυλισμούς των νησιών δεν πληρούν ανθρωπιστικά πρότυπα – με τον συνωστισμό, τις υπηρεσίες υγιεινής που υπολειτουργούν και την έλλειψη υποστήριξης για τα άτομα που υποφέρουν από σοβαρά ψυχικά και σωματικά προβλήματα υγείας. Το διάστημα που περνούν στα νησιά, ως αποτέλεσμα της πολιτικής περιορισμού, και η αργή διεκπεραίωση των αιτήσεων, σημαίνει πως τα άτομα αυτά υποχρεώνονται να παραμένουν σε βλαβερές συνθήκες διαβίωσης.

Η νέα έκθεση που κυκλοφορεί σήμερα από τη Refugee Rights Europe και εταίρους της είναι ένας απολογισμός που έχει ερευνηθεί σχολαστικά και βασίζεται σε μαρτυρίες από πρώτο χέρι, καταθέσεις και παρατηρήσεις που έχουν τεκμηριώσει 12 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στα ελληνικά νησιά και την ηπειρωτική χώρα το 2019, σε συνδυασμό με τη σε βάθος έρευνα που διενεργήθηκε από τη Refugee Rights Europe στη Χίο, στη Λέσβο και στην ελληνική ηπειρωτική χώρα κατά τη διετία 2016-2018. Τα θέματα που θίγονται στην έκθεση εξετάσθηκαν από την Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων, η οποία πρόσφατα διατύπωσε αρκετές αυστηρές συστάσεις με τις οποίες η Ελλάδα πρέπει να συμμορφωθεί (βλ. Παράρτημα).

Μεταξύ των σημαντικών θεμάτων είναι οι ανησυχητικά κακές συνθήκες κράτησης με ακατάλληλες εγκαταστάσεις υγιεινής και ελλείψεις στην πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και σε νομικές εγγυήσεις. Η έκθεση επίσης αναφέρει τη συχνότητα της κακομεταχείρισης από την αστυνομία στα κέντρα κράτησης, από ξυλοδαρμούς, έως πάτημα στην πλάτη και το κεφάλι και επιθετική συμπεριφορά.

Επιπρόσθετα, οι ενδείξεις μιλούν για ανησυχητικό  ποσοστό έμφυλης βίας κατά γυναικών και κοριτσιών που ζητούν άσυλο, που εκδηλώνεται στην Ελλάδα και ειδικότερα στα νησιά. Συχνά, υπάρχει έλλειψη ειδικής προστασίας και εγγυήσεων, ενώ η έλλειψη φροντίδας έκτακτης ανάγκης σε περιπτώσεις βιασμού είναι κρίσιμη σε πολλά από τα νησιά.

Γενικά, η Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων ζητά από την Ελλάδα να συμμορφωθεί με τις συγκεκριμένες προτάσεις περί: µη επαναπροώθησης, κράτησης ασυνόδευτων παιδιών μεταναστών ή αιτούντων άσυλο, σεξουαλικής βίας και έμφυλης βίας κατά γυναικών που ζητούν άσυλο, και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εργαζόμενων στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας και εθελοντών.

Η Άλις Λούκας (Alice Lucas), Διαχειρίστρια Υπεράσπισης Δικαιωμάτων και Πολιτικής της Refugee Rights Ευρώπης, είπε: «Η νέα ελληνική κυβέρνηση, που ανήλθε στην εξουσία τον Ιούλιο που πέρασε, έχει την ευκαιρία να αναζητήσει νέες λύσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην αλλαγή της πραγματικότητας την οποία βιώνουν τα χιλιάδες άτομα που ξεφεύγουν από τον πόλεμο, τον κατατρεγμό και τις παρατεταμένες κρίσεις. Μαζί με τους εταίρους μας, απευθύνουμε έκκληση για την άμεση διακοπή της πολιτικής περιορισμού στα νησιά και τη λήψη μέτρων για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των εγκλωβισμένων στα νησιά, μαζί με αυξημένους πόρους για την υποδοχή στην ηπειρωτική χώρα αιτούντων άσυλο.

Ο Παναγιώτης Δημητράς, Εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ), είπε: «Η έκθεσή μας ρίχνει φως στις ευρείες παραβιάσεις δικαιωμάτων και την κακομεταχείριση που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες στην Ελλάδα. Καλωσορίζουμε τις πρόσφατες παρατηρήσεις της Επιτροπής του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων όπου αντικατοπτρίζονται πολλοί από τους προβληματισμούς μας – που συμπεριλαμβάνουν τη χρήση υπερβολικής βίας, την έλλειψη δυνατότητας προσφυγής σε νομική βοήθεια κατά τη διάρκεια της κράτησης, την εκτεταμένη ύπαρξη σεξουαλικής βίας και έμφυλης βίας και την παράνομη κράτηση ανηλίκων.»

Ο Τζέραλντ Στάμπεροκ (Gerald Staberock), Γενικός Γραμματέας της Παγκόμσιας Οργάνωσης κατά των Βασανιστηρίων (OMCT), είπε: «Όταν οι αυθαίρετες κρατήσεις και οι ξυλοδαρμοί προσφύγων γίνονται μοτίβο συμπεριφοράς, όταν οικογένειες και ασυνόδευτα παιδιά κρατούνται υπό απαράδεκτες συνθήκες χωρίς πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, όταν ακόμα κι αυτοί που είναι έτοιμοι να επιστρέψουν στη χώρα από όπου προήλθαν παραμένουν υπό κράτηση για μήνες, πρέπει να υπάρξει ένα ορατό τέλος σε όλα αυτά. Προτρέπουμε την Ελλάδα να σταματήσει την αυθαίρετη κράτηση μεταναστών, να τοποθετεί παιδιά σε ικανοποιητικά καταλύματα, να λάβει μέτρα για ένα μακροπρόθεσμο και βιώσιμο σχέδιο υποδοχής, και για τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας βασικών υπηρεσιών, που συμπεριλαμβάνουν στέγη, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και μόρφωση.»

Υπόβαθρο: Η Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας

  • Στις18 Μαρτίου 2016, η ΕΕ και η Τουρκία υπέγραψαν τη Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, που ουσιαστικά επιτρέπει στην Ελλάδα να επιστρέφει στην Τουρκία νεοαφικνυόμενους ‘παράτυπους μετανάστες’ από τη Συρία με αντάλλαγμα Ευρωπαϊκή βοήθεια. Η ελληνική πολιτική περιορισμού τέθηκε σε ισχύ για την εκτέλεση της συμφωνίας, απαγορεύοντας τη μετακίνηση αυτών από τα νησιά προς την ηπειρωτική Ελλάδα μέχρι να τύχουν επεξεργασίας οι αιτήσεις χορήγησης ασύλου τους.
  • Η νομιμότητα αυτού του γεωγραφικού περιορισμού έχει αμφισβητηθεί ευρέως, και τον Απρίλιο 2018, ελληνικό δικαστήριο απεφάνθη κατά της πολιτικής αυτής. Ωστόσο, η εκτέλεση της απόφασης εμποδίστηκε άμεσα από την ελληνική κυβέρνηση, που μετέτρεψε την Οδηγία ΕΕ 2013/33 σε νόμο, συνεχίζοντας έτσι την πολιτική περιορισμού στα νησιά.

 Επαφές μέσων ενημέρωσης

Ο Παναγιώτης Δημητράς, Εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ)
E: panayotedimitras@gmail.com
Μ: +30 6932746619

Γιολάντα Ζακμέ (Iolanda Jaquemet), Διευθύντρια Επικοινωνίας, Παγκόσμια Οργάνωση κατά των βασανιστηρίων (OMCT)
E: ij@omct.org
Μ: +41 79 539 41 06

Μάρτα Βελάντερ (Marta Welander), Εκτελεστική Διευθύντρια, Refugee Rights Europe
Ε: Marta.Welander@RefugeeRights.org.uk
Μ: +447880230979

Δελτίο τύπου στα αγγλικά εδώ

Παράρτημα: Κύρια αποσπάσματα από τις «Συμπερασματικές παρατηρήσεις επί της έβδομης έκθεσης για την Ελλάδα», Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των βασανιστηρίων

Μη Επαναπροώθηση – το συμβαλλόμενο Κράτος πρέπει:

  1. Να διασφαλίζει ότι στην πράξη κανείς δεν μπορεί να απελαύνεται, επιστρέφεται ή εκδίδεται σε άλλο Κράτος για το οποίο ευλόγως πιστεύεται πως αυτός ή αυτή διατρέχει προσωπικό και προβλεπόμενο κίνδυνο να υποστεί βασανιστήρια και κακομεταχείριση.
  2. Να βελτιώνει τις προσπάθειες διασφάλισης της ποινικής λογοδοσίας για τους δράστες πράξεων που έθεσαν τη ζωή και την ασφάλεια μεταναστών και αιτούντων άσυλο σε κίνδυνο και να διασφαλίζει ότι τα θύματα, οι μάρτυρες και οι προσφεύγοντες προστατεύονται από κακομεταχείριση ή εκφοβισμό που μπορεί να προκύψει ως αποτέλεσμα των μηνύσεων ή καταγγελιών τους.
  3. Να εγγυάται πως όλοι αυτού που ζητούν άσυλο έχουν την ευκαιρία να περάσουν από ατομική εξέταση, με αυτόματη αναστολή αποφάσεων απέλασης, και ότι προστατεύονται από επαναπροώθηση και συλλογική επιστροφή.

Σύστημα ασύλου – το συμβαλλόμενο Κράτος πρέπει:

  1. Να ενισχύει τη δυνατότητα ουσιαστικής εκτίμησης από την Υπηρεσία Ασύλου όλων των ατομικών αιτήσεων για άσυλο ή διεθνή προστασία.
  2. Να εγγυάται πως οι ταχείες συνοριακές διαδικασίες σύμφωνα με τη Ανακοίνωση ΕΕ-Τουρκίας του Μαρτίου 2016 και άλλες συμφωνίες επανεισδοχής υπόκεινται σε διεξοδική εκτίμηση για κάθε περίπτωση ξεχωριστά των κινδύνων παραβίασης της αρχής της μη επαναπροώθησης, διασφαλίζοντας την τήρηση όλων των εγγυήσεων που σχετίζονται με τις διαδικασίες ασύλου και απέλασης.
  3. Να διασφαλίζει ότι τυχόν μέτρα που περιορίζουν την ελευθερία κινήσεων των αιτούντων άσυλο συνάδουν με τις υποχρεώσεις σύμφωνα με τη Σύμβαση και άλλες διεθνείς συνθήκες για τα δικαιώματα του ανθρώπου.
  4. Να διαμορφώνει ξεκάθαρες κατευθυντήριες οδηγίες και σχετική εκπαίδευση σε αυτές για την αναγνώριση θυμάτων βασανιστηρίων και άλλων που χρήζουν διεθνούς προστασίας μεταξύ αιτούντων άσυλο και μεταναστών.

Κράτηση μετανάστευσης – το συμβαλλόμενο Κράτος πρέπει:

  1. Να μη προβαίνει σε κράτηση ατόμων που αιτούνται άσυλο και παράτυπων μεταναστών ή μεταναστών χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα για παρατεταμένες περιόδους, να χρησιμοποιεί την κράτηση ως μέτρο έσχατης λύσης και για το βραχύτερο δυνατό διάστημα, και να συνεχίζει την εφαρμογή μη περιοριστικών της ελευθερίας μέτρων, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.
  2. Να εγγυάται πως οι κρατούμενοι που αιτούνται άσυλο έχουν πρόσβαση σε δικηγόρο, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος της νομικής βοήθειας.
  3. Να εγγυάται το δικαστικό έλεγχο ή άλλους ουσιαστικούς και αποτελεσματικούς ελέγχους προσφυγών κατά της νομιμότητας της διοικητικής κράτησης μεταναστών.
  4. Να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών υποδοχής για αιτούντες άσυλο και για μετανάστες.
  5. Να ενισχύει τις προσπάθειές του για τη διασφάλιση ικανοποιητικών συνθηκών διαβίωσης σε όλα τα μεταναστευτικά κέντρα.
  6. Να διασφαλίζει ότι οι αιτούντες άσυλο και οι μετανάστες που κρατούνται λαμβάνουν ικανοποιητική ιατροφαρμακευτική φροντίδα και φροντίδα ψυχικής υγείας, που συμπεριλαμβάνει ιατρική εξέταση κατά την εισαγωγή και τακτικές επανεξετάσεις.
  7. Να δημιουργήσει αποτελεσματικό και ανεξάρτητο μηχανισμό εποπτείας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, όπου τα άτομα που κρατούνται σε μεταναστευτικά κέντρα να μπορούν να υποβάλλουν καταγγελίες.
  8. Να διασφαλίζει πως όλοι οι ισχυρισμοί περί βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης από υπαλλήλους επιβολής του νόμου διερευνώνται αμέσως, πλήρως και αντικειμενικά, πως οι δράστες διώκονται, και αν κριθούν ένοχοι τιμωρούνται, και εξασφαλίζεται αποκατάσταση για τα θύματα.

Ασυνόδευτα παιδιά που είναι μετανάστες και ζητούν άσυλο – το συμβαλλόμενο Κράτος πρέπει:

  1. Να διασφαλίζει ότι τα παιδιά δεν κρατούνται μόνο λόγω της ιδιότητάς τους ως μετανάστες. Η κράτηση χρησιμοποιείται ως μέτρο έσχατης λύσης και για το βραχύτερο δυνατό διάστημα.
  2. Να σταματήσει την πρακτική της κράτησης μεταναστών και ατόμων που αιτούνται άσυλο, ειδικά τα ασυνόδευτα παιδιά, σε κρατητήρια της αστυνομίας και άλλες εγκαταστάσεις κράτησης που δεν είναι κατάλληλες για μακροχρόνια παραμονή.

Σεξουαλική βία και έμφυλη βία κατά μεταναστριών και γυναικών που ζητούν άσυλο – το συμβαλλόμενο Κράτος πρέπει:

  1. Να λαμβάνει αποτελεσματικά μέτρα για να διασφαλίζεται πως όλες οι υποθέσεις έμφυλης βίας – ειδικότερα κατά γυναικών και κοριτσιών μεταναστριών ή αιτουσών άσυλο, ειδικά αυτές στις οποίες εμπλέκονται πράξεις και παραλείψεις από κρατικές αρχές ή άλλους φορείς που δεσμεύουν τη διεθνή ευθύνη του συμβαλλόμενου Κράτους σύμφωνα με τη Σύμβαση – διερευνώνται πλήρως, πως οι φερόμενοι δράστες διώκονται, και, αν κριθούν ένοχοι, τιμωρούνται με τον κατάλληλο τρόπο, και εξασφαλίζεται αποκατάσταση για τα θύματα και τις οικογένειές τους, συμπεριλαμβανομένης της ικανοποιητικής αποζημίωσης.
  2. Να διασφαλίζει πως αστυνομικοί και εισαγγελείς δεν θα αποθαρρύνουν τα φερόμενα θύματα έμφυλης βίας όταν αυτά προβαίνουν σε καταγγελίες. Το συμβαλλόμενο Κράτος πρέπει επίσης να αναθεωρήσει τις πρακτικές της αστυνομίας που μπορεί να αποτρέπουν τις γυναίκες από το να αναζητούν την προστασία των αρχών σε περιπτώσεις που έχουν υποστεί ή κινδυνεύουν να υποστούν έμφυλη βία.
  3. Να παρέχει υποχρεωτική εκπαίδευση για τη δίωξη της έμφυλης βίας σε όλους τους υπαλλήλους του συστήματος απονομής δικαιοσύνης και του προσωπικού επιβολής του νόμου και να συνεχίζει τις εκστρατείες ευαισθητοποίησης για όλες της μορφές βίας κατά των γυναικών.
  4. Να υιοθετεί συγκεκριμένα προστατευτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας μηχανισμού για την αποτροπή και την ανταπόκριση σε σεξουαλική βία και έμφυλη βία κατά μεταναστριών και γυναικών και κοριτσιών που ζητούν άσυλο, ειδικά αυτών που κρατούνται σε κέντρα υποδοχής και άλλες εγκαταστάσεις κράτησης μεταναστών.
  5. Να διασφαλίζει πως οι επιζώντες έμφυλης βίας έχουν πρόσβαση σε καταφύγια και λαμβάνουν την απαραίτητη ιατρική φροντίδα, την ψυχολογική υποστήριξη και τη νομική βοήθεια που χρειάζονται.
  6. Να συλλέξει και να παράσχει στην Επιτροπή στατιστικά στοιχεία, διαχωρισμένα με βάση την ηλικία και την εθνότητα ή εθνικότητα του θύματος, τον αριθμό των καταγγελιών, διερευνήσεων, διώξεων και καταδικαστικών αποφάσεων σε περιπτώσεις έμφυλης βίας, καθώς και τα μέτρα που υιοθετήθηκαν για να διασφαλίζεται ότι τα θύματα έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέσα έννομης προστασίας και αποκατάστασης.

Εμπορία ανθρώπων – το συμβαλλόμενο Κράτος πρέπει:

  1. Να εντείνει τις προσπάθειές του για την αποτροπή και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης αποτελεσματικών διαδικασιών για την αναγνώριση και την παραπομπή θυμάτων μεταξύ ευαίσθητων ομάδων, όπως αιτούντες άσυλο και μετανάστες, που συμπεριλαμβάνουν ασυνόδευτους ανηλίκους.
  2. Να ενισχύει τις προσπάθειες διερεύνησης ισχυρισμών εμπορίας ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων παλαιών υποθέσεων εμπορίας για τους σκοπούς εργασιακής εκμετάλλευσης, να διώκει τους δράστες και να διασφαλίζει ότι τα θύματα εμπορίας λαμβάνουν αποζημίωση.
  3. Να διασφαλίζει σε όλα τα θύματα εμπορίας την ικανοποιητική πρόσβαση και υποστήριξη σε ειδικά ασφαλή καταφύγια και συμβουλευτικές υπηρεσίες.

UN reproaches Greece following new evidence of ill-treatment of asylum seekers – report summarising the evidence from the frontlines released today

report cover

PRESS RELEASE, 21 August 2019

UN reproaches Greece following new evidence of ill-treatment of asylum seekers – report summarising the evidence from the frontlines released today

In the wake of the announcement by the Turkish government that the EU-Turkey deal on migration would be suspended, a collective of local, national and international civil society organisations have released today a new report highlighting the human consequences of the EU-Turkey deal and the related Greek containment policy.

Officially released today, the evidence found in the report was previously submitted in June to the United Nations Committee Against Torture by Refugee Rights Europe, Greek Helsinki Monitor and the World Organisation Against Torture (OMCT), ahead of its review of Greece, making a strong case for the need for redress of ill-treatment of refugees in Greece.

As a result of the policy, the conditions for asylum seekers trapped on the Greek islands have rapidly deteriorated. Conditions in the camps on the islands fail to meet humane standards – with overcrowding, failing sanitation services and a lack of support for individuals suffering from severe mental and physical health problems. The length of time spent on the islands as a result of the containment policy, and slow processing of applications, means that individuals are forced to remain in harmful conditions.

The new report released today by Refugee Rights Europe and partners is a rigorously researched account based on first-hand evidence, testimonies and observations documented by 12 civil society organisations operating on the Greek islands and the mainland in 2019, combined with in-depth research conducted by Refugee Rights Europe in Chios, Lesvos and the Greek mainland in 2016-2018. The issues raised in the report have been taken up by the UN Committee Against Torture, that recently made a number of strong recommendations for Greece to address within a year’s time (see Annex).

Amongst the key issues are the alarmingly poor conditions in detention, with inadequate sanitation facilities and a lack of access to medical care and legal safeguards. The report also indicates the prevalence of ill-treatment by the police in detention centres, ranging from beatings, standing on people’s backs and heads and aggressive behavior.

In addition, evidence points to an alarming rate of gender-based violence against refugee and asylum-seeking women and girls occurring in Greece, and in particular on the islands. There is often a lack of special protections and safeguards in place, while post-rape emergency care is critically lacking on many of the islands.

Overall, the UN Committee Against Torture requests that Greece addresses the specific recommendations on: non-refoulement; detention of unaccompanied migrant and asylum-seeking children; sexual and gender-based violence against refugee and asylum-seeking women; and, human rights defenders and humanitarian workers and volunteers.

Alice Lucas, Advocacy and Policy Manager at Refugee Rights Europe, said: “The new Greek government, which ascended into power this July, is faced with an opportunity to seek new solutions which can help transform the lived realities of thousands fleeing war, persecution and protracted crises. Alongside our partners, we’re calling for an urgent end to the containment policy and immediate measures to improve the conditions for those trapped on the islands, accompanied by increased resources to receive asylum seekers on the mainland.”

Panayote Dimitras, Spokesperson at Greek Helsinki Monitor (GHM), said: “Our report shines a light on the wide-ranging rights violations and ill-treatment facing refugees in Greece. We welcome the recent observations of the UN Committee Against Torture in which many of our concerns are acknowledged – including the use of excessive force, the lack of recourse to legal aid whilst in detention, the high prevalence of sexual and gender-based violence and the unlawful detention of minors.”

Gerald Staberock, OMCT Secretary General, said: “When arbitrary detention and beatings of refugees become a pattern, when families and unaccompanied children are held in substandard conditions without access to healthcare, when even those ready to return to their country of origin remain detained for months, there must be an end in sight. We urge Greece to end the arbitrary detention of migrants, to place children in adequate accommodation, to take steps for a long term and sustainable reception plan, and to ensure the availability of essential services, including social housing, health care and education.”

Background: The EU-Turkey Statement

  • On 18th March 2016, the EU and Turkey signed the EU-Turkey Statement, essentially allowing Greece to return to Turkey any new so-called ‘irregular migrants’ from Syria in exchange for European aid. The Greek containment policy was put in to effect to implement the deal, prohibiting movement from the islands to mainland Greece until their asylum claims have been processed.
  • The legality of this geographical restriction has been widely questioned, and in April 2018 a Greek court ruled against the policy. However, the ruling was swiftly blocked by the Greek Government, which transposed EU Directive 2013/33 into Greek law, thus, in effect, continuing the containment policy on the islands.

Media contacts

Panayote Dimitras, Spokesperson, Greek Helsinki Monitor (GHM)
E: panayotedimitras@gmail.com
M: +30 6932746619

Iolanda Jaquemet, Director of Communications, World Organisation Against Torture (OMCT)
E: ij@omct.org
M: +41 79 539 41 06

Marta Welander, Executive Director, Refugee Rights Europe
E: Marta.Welander@RefugeeRights.org.uk
M: +447880230979

Press release in Greek here

Annex: Key excepts from the ‘Concluding observations on the seventh periodic report of Greece’, United Nations Committee Against Torture

Non-refoulement – the State party should:

  1. Ensure that in practice no one may be expelled, returned or extradited to another State where there are substantial grounds for believing that he or she would run a personal and foreseeable risk of being subjected to torture and ill-treatment;
  2. Enhance efforts to ensure the criminal accountability for perpetrators of acts that put the lives and safety of migrants and asylum seekers at risk, and ensure that victims, witnesses and claimants are protected against ill-treatment or intimidation that may arise as a consequence of their complaints;
  3. Guarantee that all asylum seekers have the opportunity for an individual review, with automatic suspensive effect against expulsion decisions, and are protected from refoulement and collective return.

Asylum system – The State party should:

  1. Reinforce the capacity of the Asylum Service to substantively assess all individual applications for asylum or international protection;
  2. Guarantee that the accelerated border procedures under the EU-Turkey Statement of March 2016 and other readmission agreements are subject to a thorough assessment on a case-by-case basis of the risks of violations of the principle of non-refoulement, ensuring respect for all safeguards with regard to asylum and deportation procedures;
  3. Ensure that any measures restricting the freedom of movement of asylum seekers are consistent with its obligations under the Convention and other international human rights treaties;
  4. Formulate clear guidelines and related training on the identification of torture victims and others in need of international protection among asylum seekers and migrants.

Immigration detention – The State party should:

  1. Refrain from detaining asylum seekers and irregular or undocumented migrants for prolonged periods, use detention as a measure of last resort and for the shortest period possible and continue the application of non-custodial measures, in conformity with international standards;
  2. Guarantee that detained asylum seekers and migrants have access to counsel, including legal aid services;
  3. Guarantee judicial review or other meaningful and effective avenues to challenge the legality of administrative immigration detention;
  4. Take the necessary measures to ensure appropriate reception conditions for asylum seekers and migrants;
  5. Strengthen its efforts to ensure adequate living conditions in all immigration centres;
  6. Ensure that asylum seekers and migrants held in detention are provided with adequate medical and mental health care, including a medical examination upon admission and routine assessments;
  7. Establish an effective and independent oversight mechanism of the Reception and Identification Service to which individuals held in immigration detention can bring complains;
  8. Ensure that all allegations of torture and ill-treatment by law-enforcement officials are promptly, thoroughly and impartially investigated by the authorities, that the perpetrators are prosecuted, and if found guilty, punished and that victims are provided with redress.

Unaccompanied migrant and asylum-seeking children – The State party should:

  1. Ensure that children are not detained solely because of their immigration status. Detention should be used only as a measure of last resort and for the shortest period possible;
  2. End the practice of detaining migrants and asylum seekers, especially unaccompanied children, in police holding cells and other detention facilities that are not suitable for long stays.

Sexual and gender-based violence against refugee and asylum-seeking women – The  State party should:

  1. Take effective measures to ensure that all cases of gender-based violence – in particular against refugee, asylum-seeking and migrant women and girls, and especially those involving actions or omissions by State authorities or other entities that engage the international responsibility of the State party under the Convention– are thoroughly investigated, that the alleged perpetrators are prosecuted and, if convicted, punished appropriately, and that the victims or their families receive redress, including adequate compensation;
  2. Ensure that police officers and prosecutors refrain from turning away alleged victims of gender-based violence. The State party should also consider revising police practices that may deter women from seeking protection from the authorities in cases where they have been subjected to or are at risk of gender-based violence;
  3. Provide mandatory training on prosecution of gender-based violence to all justice officials and law enforcement personnel and continue awareness-raising campaigns on all forms of violence against women;
  4. Adopt specific protective measures, including the establishment of a mechanism to prevent and respond to sexual and gender-based violence against refugee, asylum-seeking and migrant women and girls, especially those held in RICs- ‘hotspots’, reception centres and other immigration detention facilities;
  5. Ensure that survivors of gender based-violence are able to access shelters and receive the necessary medical care, psychological support and legal assistance they require;
  6. Compile and provide to the Committee statistical data, disaggregated by the age and the ethnicity or nationality of the victim, on the number of complaints, investigations, prosecutions, convictions and sentences recorded in cases of gender-based violence, as well as on the measures adopted to ensure that victims have access to effective remedies and reparation.

Human trafficking – The State party should:

  1. Intensify its efforts to prevent and combat trafficking in human beings, including by putting in place effective procedures for the identification and referral of victims among vulnerable groups, such as asylum seekers and migrants, including unaccompanied minors
  2. Enhance the efforts to investigate claims of human trafficking, including past cases of trafficking for purposes of labour exploitation, and prosecute perpetrators and ensure that victims of trafficking obtain compensation
  3. Ensure access to adequate protection and support for all victims of trafficking, especially secure shelters and counselling services.

Interview of UNHCR Representative to Greece following visit to Dodecanese – Δωδεκάνησα επισκέφθηκε αντιπρόσωπος Ύπατης Αρμοστείας ΟΗΕ – συνέντευξη

Interview of UNHCR Representative to Greece following his visit to the Dodecanese

Following his visit to the Dodecanese islands of Rhodes, Kos and Tilos last week, UNHCR Representative in Greece, Philippe Leclerc, gave an interview to Rodiaki regional newspaper. He noted that until recently, RICs on Kos and Leros were dealing with a manageable number of people. However, since May 2019, the situation has become very difficult as a result of more arrivals and low transfers to the mainland. The situation in the Pyli RIC on Kos has significantly worsened in the last few months; people there are left without proper shelter or access to basic facilities and services. The number of unaccompanied children has also increased. He also visited the pre-removal centre, which since May 2019 has been broadly used as a place for direct placement in detention, instead of reception, of asylum-seekers, including women and those with specific needs, some of whom without prior and sufficient medical or psychosocial screening, due to lack of enough personnel. On Rhodes, the situation in Sfageia, where some 75 people have found shelter, remains very difficult and dangerous and a long-overdue alternative must be found soon. There is a need to identify a space where those landing on the island are able to await until their transfer to an available reception centre on the Dodecanese, where basic standards can be met. The UNHCR Representative in Greece praised informal educational centres like LEDU on Leros or KEDU on Kos as they help refugee children regain a sense of normalcy and connect them again, or for the first time, with the educational process.

His visit to Tilos was highly symbolic as he met with Mayor Maria Kamma to formally thank her for her consistent help during the crisis of 2015 and 2016, but also discuss the new accommodation/integration scheme.

The UNHCR official noted that there has been an increase in arrivals this summer, notably on Lesvos but also in the Dodecanese area, including on smaller islands like Symi, Farmakonissi and Kastellorizo. As a result of higher arrivals, there are now more than 21,000 refugees and migrants on the Aegean islands, the vast majority of whom are in the five RICs, where capacity is for just 5,400. Conditions remain dire due to overcrowding, particularly on Samos, while the situation is particularly alarming for the 810 unaccompanied children in the RICs.

He then added that on the mainland, reception capacity has significantly grown since 2015 — from just 1,000 places to more than 50,000 at present — with refugees staying in sites, apartments and more temporarily in hotels, across the country. Despite this progress, Greece’s reception system is at its limits and the authorities must accelerate action to find accommodation, end overcrowding, scale up health and other services and improve living conditions. Under a programme funded by the European Commission, UNHCR is supporting Greece with hosting some of the most vulnerable asylum-seekers in 25,000 places in apartments in 20 towns across the country, mostly on the mainland and in Crete. The agency also provides monthly cash assistance for some 70,000 asylum-seekers and refugees to cover basic needs.

Asked what he thinks the new government should do with regard to the refugee/migrant issue in Greece, the UNHCR official said that he has already met with the Minister of Citizens’ Protection, Michalis Chryssochoidis, and the Alternate Minister of Citizens’ Protection for Migration Policy, Giorgos Koumoutsakos, briefing them on UNHCR’s role in Greece and putting forward those issues which should be prioritized for interventions. The most urgent humanitarian need is undoubtedly to decongest the RICs on the islands of Samos, Lesvos, and Kos, while not allowing Chios and Leros to be overcrowded. The agency agrees with the government on the need to take swift action in assisting unaccompanied children by placing them in appropriate shelter. The government should also invest in enhancing the registration and processing capacity of the asylum service in cooperation with EASO. Finally, it is crucial that Greece continues to manage its borders in a manner that secures safety of life of the people trying to cross and that those in need of international protection can have access to Greece’s territory.

 (Rodiaki, 18 August)



Τα Δωδεκάνησα επισκέφθηκε ο αντιπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ

Τι δήλωσε σε συνέντευξή του στη “Ροδιακή”

Τα Δωδεκάνησα επισκέφθηκε ο αντιπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ
Γράφει Ελευθερία Πελλού pelloue@rodiaki.gr

Τη Ρόδο, την Κω και την Τήλο, επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα, ο αντιπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, Philippe Leclerc,προκειμένου να διαπιστώσει και ο ίδιος από κοντά, τις συνθήκες διαβίωσης που επικρατούν και να καταγράψει τα προβλήματα που παρουσιάζονται.

Ο κ. Leclerc αρχικά  συναντήθηκε με εκπροσώπους τοπικών φορέων με τους οποίους και συζήτησε το θέμα της υποδοχής και φιλοξενίας των προσφύγων και μεταναστών, ενώ πριν να έρθει στα νησιά μας, πραγματοποίησε συνάντηση με τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τον Αναπληρωτή Υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιώργο Κουμουτσάκο τους οποίους ενημέρωσε  για τον ρόλο της Ύπατης Αρμοστείας στην Ελλάδα, θέτοντας τα θέματα που χρήζουν άμεσων παρεμβάσεων.

Στην συνέντευξή του στη “ΡΟΔΙΑΚΗ”, ο αντιπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕγια τους πρόσφυγες στην Ελλάδα, μίλησε για όλους και για όλα. Αποκαλύπτοντας έτσι ποια είναι η σημερινή κατάσταση που επικρατεί στα νησιά μας, αλλά και σε ολόκληρη τη χώρα αναφορικά με τους πρόσφυγες.

Ποιος ο σκοπός της επίσκεψής σας στην περιοχή μας;

Έχουν περάσει σχεδόν δυο χρόνια από την τελευταία φορά που επισκέφτηκα το κέντρο υποδοχής προσφύγων στην Κω, ενώ αντίθετα έχω βρεθεί αρκετές φορές στη Σάμο και τη Λέσβο. Μέχρι πρόσφατα, ο αριθμός των αιτούντων άσυλο στα κέντρα υποδοχής σε Κω και Λέρο ήταν διαχειρίσιμος, ενώ οι αρμόδιες αρχές (λιμενικό, αστυνομία, υπηρεσία υποδοχής και ταυτοποίησης, υπηρεσία ασύλου), με την υποστήριξη των τοπικών γραφείων της Ύπατης Αρμοστείας και τη συνεργασία μη κυβερνητικών οργανώσεων, όπως η Μετάδραση, η Άρσις και το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, είχαν ξεκινήσει σταδιακά να ομαλοποιούν τις διαδικασίες και τις συνθήκες για τους πρόσφυγες σε αυτά τα δύο νησιά.

Από τον Μάιο του 2019, ωστόσο, η κατάσταση έχει γίνει ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς έχουν αυξηθεί οι αφίξεις και έχουν μειωθεί οι μεταφορές στην ενδοχώρα, με αποτέλεσμα να υπάρχει υπερσυνωστισμός στο κέντρο στο Πυλί, το οποίο σήμερα φιλοξενεί σχεδόν τρεις φορές παραπάνω κόσμο από τη χωρητικότητά του. Συνεπώς, οι συνθήκες διαβίωσης για τους αιτούντες άσυλο έχουν επιδεινωθεί σημαντικά, με ακατάλληλες συνθήκες υγιεινής, έλλειψη τουαλετών, περιορισμένη ιατρική και ψυχολογική υποστήριξη και αργές διαδικασίες ασύλου.

Εδώ και αρκετό καιρό, επίσης, ήθελα να βρω την ευκαιρία να πραγματοποιήσω μια συμβολική επίσκεψη στην Τήλο και να συναντηθώ με τη Δήμαρχο του νησιού, Μαρία Καμμά, ώστε να την ευχαριστήσω για τη συνεπή της στάση απέναντι στους πρόσφυγες και τη φιλοξενία που τους προσέφερε κατά τη δύσκολη περίοδο των μεγάλων αφίξεων, το 2015 και το 2016.

Σκοπός μου επίσης ήταν να συζητήσουμε την εξέλιξη της συνεργασίας μας για την παροχή βοήθειας στους πρόσφυγες, όχι πλέον σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης, αλλά στο πλαίσιο αναζήτησης ευκαιριών συμμετοχής των αιτούντων άσυλο και των προσφύγων στην οικονομική και κοινωνική ζωή  του νησιού, μέσα από την απασχόλησή τους σε ένα μικρό τυροκομείο.  Η αυτονόμηση και η κοινωνική ένταξη των προσφύγων μπορεί να γίνει πραγματικότητα σε κάθε περιοχή της Ελλάδας, ακόμα και σε ένα νησί 700 κατοίκων, όπως είναι η Τήλος.

O Philippe Leclerc συνομιλεί με τη Μαρία Κρητικού, διοικήτρια του Κέντρου Υποδοχής και Ταυτοποίησης στο Πυλί της Κω

O Philippe Leclerc συνομιλεί με τη Μαρία Κρητικού, διοικήτρια του Κέντρου Υποδοχής και Ταυτοποίησης στο Πυλί της Κω

Τι αποκομίσατε από αυτή σας την περιοδεία σε Ρόδο, Κω και Τήλο;

Δυστυχώς, η κατάσταση στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) στην Κω έχει επιδεινωθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες, εξαιτίας των αυξημένων αφίξεων σε συνδυασμό με τις περιορισμένες μεταφορές στην ενδοχώρα. Είδα από πρώτο χέρι τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες που υφίστανται, για μήνες ολόκληρους, εκατοντάδες άντρες, γυναίκες, παιδιά, άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες, καθώς δεν υπάρχουν κατάλληλα καταλύματα για όλους ούτε πρόσβαση σε βασικές υποδομές και υπηρεσίες.

Ο αριθμός των ασυνόδευτων παιδιών έχει επίσης αυξηθεί: αυτή τη στιγμή στο ΚΥΤ στην Κω διαμένουν 88 ασυνόδευτα παιδιά σε ακατάλληλες συνθήκες και εκτεθειμένα σε αυξημένους κινδύνους. Στο ΚΥΤ είδα επίσης από κοντά τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αρχές της υπηρεσίας υποδοχής, η αστυνομία, το προσωπικό της Μετάδρασης και της Άρσις, καθώς και οι συνάδελφοί μου στην Ύπατη Αρμοστεία, που βρίσκονται καθημερινά στο πεδίο προσπαθώντας να βοηθήσουν.

Επισκέφτηκα επίσης το προαναχωρησιακό κέντρο της Κω, το οποίο από τον Μάιο του 2019, αν και χώρος κράτησης, χρησιμοποιείται και για την υποδοχή νέων αφίξεων. Ανάμεσά τους  γυναίκες και ευάλωτα άτομα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν πραγματοποιείται ο απαραίτητος ιατρικός έλεγχος, εξαιτίας ελλείψεων στο προσωπικό.

Είχα την ευκαιρία να συζητήσω με τις αρχές και τους φορείς που λειτουργούν στο πεδίο για τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και την υποστήριξη που χρειάζονται. Σκοπός μου είναι να συνεχίσω αυτές τις συζητήσεις με τις κεντρικές αρχές ενθαρρύνοντας την ανάληψη στοχευμένης και ταχείας δράσης για τα νησιά που αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα – και σε αυτά περιλαμβάνεται και η Κως.

Είναι σαφές ότι αυτό που πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν πιο άμεσα είναι η αποσυμφόρηση των ΚΥΤ στα νησιά αλλά και η ανακούφιση του πληθυσμού που είναι αναγκασμένος να διαμένει στα κέντρα αυτά. Χρειάζονται  μια σειρά άμεσων μέτρων, όπως περισσότερο προσωπικό για την ενίσχυση των υπηρεσιών, μικρές τεχνικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση των καταλυμάτων και των συνθηκών υγιεινής, παροχή υλικής βοήθειας.

Είναι επίσης επείγον και ουσιαστικό να αυξηθούν οι θέσεις για τη φιλοξενία προσφύγων στην ενδοχώρα και να ενισχυθεί η  δυνατότητα καταγραφής και διεκπεραίωσης των αιτημάτων ασύλου, έτσι ώστε να μπορούν οι αιτούντες να μεταφέρονται γρήγορα στην ενδοχώρα. Καθώς όμως δεν είναι εύκολο να δημιουργηθούν επαρκείς θέσεις υποδοχής στην ενδοχώρα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, θα επαναφέρω τις προτάσεις μας για εναλλακτικές λύσεις, όπως είναι η παροχή μετρητών για την εξεύρεση στέγης (cash for shelter).

Στη Ρόδο, η κατάσταση στα Σφαγεία, κοντά στο λιμάνι, όπου έχουν βρει καταφύγιο περίπου 75 άνθρωποι, συνεχίζει να είναι πολύ δύσκολη και επικίνδυνη. Η εξεύρεση εναλλακτικής λύσης παραμένει εδώ και καιρό βασική ανάγκη, έτσι ώστε οι πρόσφυγες να μπορέσουν να απομακρυνθούν από αυτόν τον τελείως ακατάλληλο χώρο. Το ζητούμενο είναι όσοι καταφθάνουν στο νησί (ας μην ξεχνάμε ότι η Ρόδος είχε περισσότερες από 110 αφίξεις από την αρχή του χρόνου) να φιλοξενούνται σε συνθήκες ανθρωπιάς και αξιοπρέπειας για όσο διάστημα χρειαστεί να περιμένουν τη μεταφορά τους σε κάποιο από τα κέντρα υποδοχής στα Δωδεκάνησα που να πληροί τις βασικές προδιαγραφές.

Κατά την επίσκεψή μου, είχα επίσης την ευκαιρία να συναντηθώ με έναν πρόσφατα αναγνωρισμένο πρόσφυγα, ο οποίος εργάζεται στην Κω και φροντίζει ταυτόχρονα τη γυναίκα του και το ενός έτους μωρό τους. Ήταν αισιόδοξος για το μέλλον της οικογένειάς του και ανυπόμονος να προσφέρει στην κοινότητα του νησιού και τους ανθρώπους που τον υποστήριξαν από την πρώτη στιγμή.

Στο νησί της Τήλου, η δήμαρχος και ο ντόπιος πληθυσμός ανυπομονούν με τη σειρά τους να καλωσορίσουν και πάλι πρόσφυγες στη μικρή κοινότητά τους και να τους δώσουν την ευκαιρία να βρουν δουλειά και να χτίσουν το σπιτικό και τη ζωή τους εκεί. Αυτοί οι άνθρωποι ενίσχυσαν την πεποίθησή μου ότι η κοινωνική ένταξη δεν είναι ουτοπία αλλά πραγματικότητα, ακόμα και σε μια χώρα όπως η Ελλάδα που υποφέρει ακόμα από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Φτάνει όλοι μαζί – κεντρικές και τοπικές αρχές, τοπικές κοινότητες, πρόσφυγες, κοινωνία των πολιτών, ιδιώτες – να δείξουμε τη θέληση και να δημιουργήσουμε τις συνθήκες εκείνες που θα επιτρέψουν στους πρόσφυγες όχι απλά να επιβιώσουν, αλλά να ευημερήσουν.

Ποια είναι η πραγματική κατάσταση για το προσφυγικό/μεταναστευτικό σήμερα (στα νησιά μας και γενικότερα στη χώρα); Πιστεύετε ότι βρίσκεται σε «έξαρση»; (Και αν ναι, που πιστεύετε ότι οφείλετε αυτό); 

Παρατηρούμε μια αύξηση των αφίξεων το φετινό καλοκαίρι, κυρίως στη Λέσβο αλλά και στην περιοχή των Δωδεκανήσων, συμπεριλαμβανομένων των μικρότερων νησιών όπως η Σύμη, το Φαρμακονήσι και το Καστελόριζο. Ο Ιούλιος ήταν ο μήνας με τον μεγαλύτερο αριθμό αφίξεων από την εφαρμογή της δήλωσης Ε.Ε. – Τουρκίας (Μάρτιος 2016),  κάτι που συνέπεσε με τις εκλογές και την ανάδειξη νέας κυβέρνησης.

O πληθυσμός των προσφύγων και μεταναστών στα νησιά του Αιγαίου ξεπερνά αυτή τη στιγμή τις 21.000. Η συντριπτική πλειοψηφία – τρεις στους τέσσερις – βρίσκονται στα πέντε ΚΥΤ, που έχουν συνολική χωρητικότητα μόνο 5.400 θέσεων. Οι συνθήκες, ιδίως στη Σάμο, παραμένουν δεινές λόγω του υπερσυνωστισμού και χιλιάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους οικογένειες με μικρά παιδιά, παραμένουν εκτεθειμένοι σε πολλούς κινδύνους. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι  η κατάσταση για τα 810 ασυνόδευτα παιδιά που μένουν στα κέντρα υποδοχής χωρίς πρόσβαση σε επαρκή φροντίδα και ασφάλεια.

Στη μεγάλη τους πλειοψηφία οι άνθρωποι που συνεχίζουν να φτάνουν στην Ελλάδα διαφεύγουν από πόλεμο, διώξεις και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν δηλαδή ένα προσφυγικό προφίλ. Προέρχονται κυρίως από το Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Συρία, την Παλαιστίνη και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, περιοχές όπου επικρατούν η ανασφάλεια και η βία. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται διεθνή προστασία και θα πρέπει να έχουν άμεση πρόσβαση στην επικράτεια και τις διαδικασίες ασύλου, και να εξετάζεται το αίτημά τους για άσυλο με τρόπο δίκαιο και αποτελεσματικό. Το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και για τις άλλες εθνικότητες που φτάνουν στην Ελλάδα, ώστε να κρίνεται αν μπορούν να μείνουν ή όχι στη χώρα.

Δυστυχώς, οι ανάγκες ξεπερνούν τη δυνατότητα ανταπόκρισης της Υπηρεσίας Ασύλου με αποτέλεσμα να υπάρχουν ακόμα σημαντικές καθυστερήσεις στη διαδικασία, όπως για παράδειγμα στο ΚΥΤ της Κω, όπου χρειάζονται τουλάχιστον 3-4 μήνες για την αρχική καταγραφή του αιτήματος ασύλου και ακόμα περισσότεροι για τη διεκπεραίωσή του. Σε συνδυασμό με την έλλειψη θέσεων φιλοξενίας στην ενδοχώρα, αυτό συμβάλει στον υπερπληθυσμό των ΚΥΤ στα νησιά, όπου βλέπουμε ανθρώπους, οι οποίοι έχουν βιώσει πολλές φορές τραυματικά περιστατικά, να περιμένουν για πολύ καιρό αντιμέτωποι με πολύ ακατάλληλες συνθήκες και κάθε είδους κίνδυνο.

Στην ενδοχώρα,  η δυνατότητα υποδοχής έχει αυξηθεί σημαντικά από το 2015 (από 1.000 θέσεις τότε σε πάνω από 50.000 σήμερα) με τους πρόσφυγες να μένουν σε όλη την επικράτεια σε κέντρα φιλοξενίας, διαμερίσματα και,  πιο προσωρινά,  σε ξενοδοχεία. Παρά την εν λόγω πρόοδο, το σύστημα υποδοχής της Ελλάδας είναι στα όριά του. Οι αρχές θα πρέπει να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για να βρεθούν καταλύματα, να αντιμετωπίσουν τον υπερσυνωστισμό, να ενισχύσουν τις υπηρεσίες σε τομείς, όπως η υγεία και να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης.

Στο πλαίσιο ενός προγράμματος που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ύπατη Αρμοστεία στηρίζει την Ελλάδα παρέχοντας 25.000 θέσεις στέγασης σε διαμερίσματα για τους πλέον ευάλωτους αιτούντες άσυλο. Αυτές βρίσκονται σε 20 πόλεις κυρίως της ηπειρωτικής Ελλάδας και στην Κρήτη.

Επίσης, πάνω από 350 θέσεις στέγασης σε διαμερίσματα για ευάλωτους αιτούντες άσυλο διατίθενται στη Ρόδο, την Κω, τη Λέρο και σύντομα στην Τήλο. Με το πρόγραμμα παροχής μηνιαίας οικονομικής βοήθειας με προπληρωμένες κάρτες, στηρίζονται περίπου 70.000 αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες σε όλη τη χώρα στην κάλυψη των βασικών τους αναγκών. Η Ύπατη Αρμοστεία εμπλέκεται ενεργά στην προετοιμασία των κρατικών αρχών με σκοπό να αναλάβουν σταδιακά αυτά προγράμματα στέγασης και οικονομικής στήριξης το 2020 και 2021.

Πέρα από την κάλυψη των πιο άμεσων ανθρωπιστικών αναγκών, βασικό στοιχείο της προσφυγικής ανταπόκρισης θα πρέπει να αποτελεί η υιοθέτηση μέτρων ένταξης. Ώστε οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες να γίνονται αυτόνομοι και ανεξάρτητοι και να μπορούν να αποχωρήσουν από το σύστημα υποδοχής, κάτι που θα δώσει  χώρο για στέγαση σε πληθυσμό που τόσο το έχει ανάγκη περιμένοντας σε συνθήκες υπερπληθυσμού.

Η εύρεση βιώσιμων λύσεων σημαίνει ότι, παράλληλα με τα μέτρα επείγουσας ανακούφισης, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα σε πολιτικές ένταξης για όσους τελικά μείνουν στη χώρα, καθώς και να διευκολύνονται οι διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης για όσους έχουν συγγενείς σε άλλες χώρες της Ε.Ε.

Η Ύπατη Αρμοστεία έχει επανειλημμένως τονίσει ότι χώρες, όπως η Ελλάδα, που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. και δέχονται το μεγαλύτερο αριθμό αφίξεων, χρειάζονται έμπρακτη αλληλεγγύη από τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Όχι μόνο μέσω χρηματοδότησης, αλλά και με ουσιαστικούς μηχανισμούς διαμοιρασμού της ευθύνης, όπως είναι η μετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο συμπεριλαμβανομένων των παιδιών που είναι ασυνόδευτα ή χωρισμένα από τις οικογένειές τους.

Πριν από περίπου δύο χρόνια που είχαμε κάνει την πρώτη μας κουβέντα, είχατε αναφερθεί στο κέντρο LEDU το οποίο τότε βρισκόταν στην αρχή της λειτουργίας του. Τι έχει αλλάξει στα προγράμματα εκπαίδευσης των παιδιών προσφύγων;

Τα κέντρα όπως το LEDU στη Λέρο και το KEDU– ένα αντίστοιχο σχολείο που άνοιξε στη συνέχεια στην Κω και είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ αυτές τις μέρες – είναι πολύ σημαντικά για τα παιδιά πρόσφυγες και τους έφηβους, καθώς τους βοηθούν να επανακτήσουν μια αίσθηση κανονικότητας και να έρθουν σε επαφή μετά από καιρό, ή ακόμα και για πρώτη φορά, με την εκπαιδευτική διαδικασία.

Σε αυτά τα άτυπα σχολεία τα περίπου 300 παιδιά που παρακολουθούν μαθήματα καθημερινά, έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν βασικές δεξιότητες ζωής, να μάθουν ελληνικά και αγγλικά, να αλληλεπιδράσουν με τους συνομήλικούς τους. Σε αντίθεση με την ενδοχώρα, όπου τα περισσότερα παιδιά πρόσφυγες παρακολουθούν το τυπικό σύστημα εκπαίδευσης, στα νησιά έχει σημειωθεί μικρή πρόοδος όσον αφορά στην εγγραφή στο σχολείο για τα χιλιάδες παιδιά που ζουν σε συνθήκες υπερπληθυσμού στα πέντε ΚΥΤ.

Πάνω από το 75% από τα περίπου 4.600 παιδιά αιτούντες άσυλο σχολικής ηλικίας που βρίσκονται στα κέντρα υποδοχής στα ελληνικά νησιά δεν πηγαίνουν σχολείο. Η εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και κάθε παιδί θα πρέπει να έχει πρόσβαση στο εθνικό σύστημα εκπαίδευσης όσο το δυνατό αμεσότερα.

Μέχρι αυτό να γίνει πραγματικότητα για όλα τα παιδιά πρόσφυγες στην Ελλάδα, τα σχολεία και τα προγράμματα μη τυπικής μάθησης, όπως το LEDU και το KEDU, θα συνεχίζουν να παίζουν σημαντικό ρόλο καλύπτοντας το κενό και προετοιμάζοντας τα παιδιά για την ένταξή τους εντέλει στο εθνικό σύστημα εκπαίδευσης.

Γι’ αυτό το λόγο, παράλληλα με τις προσπάθειες και τις πιέσεις μας στον τομέα των πολιτικών, που συνεχίζουμε με τον αδερφό οργανισμό μας, τη UNICEF, σκοπεύουμε να ενισχύσουμε τη δυναμικότητα αυτών των δύο κέντρων στην Κω και τη Λέρο και να αναλάβουμε αντίστοιχες πρωτοβουλίες και σε άλλα νησιά.

Από την επίσκεψη του κ. Leclerc στο σχολείο KEDU στην ΚωΑπό την επίσκεψη του κ. Leclerc στο σχολείο KEDU στην Κω


Τι πιστεύετε ότι είναι αναγκαιότητα να γίνει για το προσφυγικό/μεταναστευτικό από τη νέα κυβέρνηση;

Η νέα κυβέρνηση έχει ανακοινώσει κάποιους στόχους για τις πολιτικές που αφορούν τον τομέα των προσφύγων και είναι θετικό το ότι αναγνωρίζει την ανάγκη για δράση σε μια σειρά θεμάτων. Έχω ήδη συναντηθεί με τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τον Αναπληρωτή Υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιώργο Κουμουτσάκο και τους έχω ενημερώσει για το ρόλο της Ύπατης Αρμοστείας στην Ελλάδα, θέτοντας τα θέματα που χρήζουν άμεσων παρεμβάσεων.

Η πιο επείγουσα ανθρωπιστική ανάγκη είναι αναμφίβολα η αποσυμφόρηση των ΚΥΤ στη Σάμο, τη Λέσβο και την Κω, φροντίζοντας να μην υπάρξει αντίστοιχος υπερπληθυσμός στη Χίο και τη Λέρο. Συμφωνούμε με την κυβέρνηση για την ανάγκη ταχείας δράσης για την προστασία των ασυνόδευτων παιδιών και τη στέγασή τους σε κατάλληλες δομές και θα συνεχίσουμε να βοηθούμε το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων προς αυτή την κατεύθυνση.

Ταυτόχρονα, δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί η κατάσταση στην ενδοχώρα, όπου η δυνατότητα στέγασης υστερεί σε σχέση με τις ανάγκες, ενώ οι συνθήκες σε κάποια κέντρα φιλοξενίας είναι προβληματικές και σημειώνονται εντάσεις.

Η κυβέρνηση θα πρέπει επίσης να επενδύσει στην ενίσχυση της δυνατότητας καταγραφής και επεξεργασίας αιτημάτων ασύλου από την Υπηρεσία Ασύλου σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO), κάτι που σημαίνει περισσότερο προσωπικό.

Σκοπός είναι να προστατευθεί  η αποτελεσματικότητα και η αξιοπιστία του συστήματος ασύλου, ώστε να μην αναγκάζονται να περιμένουν οι άνθρωποι για μήνες, αν όχι για χρόνια. Να μπορεί να κινηθεί η διαδικασία τόσο για όσους αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες όσο και για όσους απορρίπτεται το αίτημά τους – για τους πρώτους προς την κατεύθυνση της ένταξης, για τους υπόλοιπους προς τη διαδικασία επιστροφής στη χώρα καταγωγής τους. Είναι κρίσιμο η διαδικασία ασύλου να παραμένει δίκαιη και ποιοτική σε όλη αυτή την πορεία.

Η κυβέρνηση θα πρέπει επίσης να δώσει έμφαση στην ένταξη των αναγνωρισμένων προσφύγων και να μεταφράσει την εθνική στρατηγική για την ένταξη σε απτές δράσεις. Με μέτρα, όπως μαθήματα γλώσσας, προγράμματα απασχόλησης, επαγγελματικής εκπαίδευσης και ουσιαστικής συμμετοχής στο εθνικό σύστημα κοινωνικής προστασίας και πρόνοιας. Είναι τέλος σημαντικό, να συνεχίσει η Ελλάδα να διαχειρίζεται τα σύνορά της με τρόπο που να διασφαλίζει την προστασία της ζωής όσων ανθρώπων επιχειρούν να τα διασχίσουν και την πρόσβαση στην επικράτεια για αυτούς που χρήζουν διεθνούς προστασίας.

Επαναλαμβάνουμε την έκκλησή μας στις ελληνικές αρχές να διερευνήσουν επαρκώς τις πολυάριθμες αξιόπιστες μαρτυρίες που έχει λάβει η Ύπατη Αρμοστεία για αναγκαστικές άτυπες επιστροφές στην περιοχή του Έβρου. Θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τέτοιες πρακτικές θα σταματήσουν άμεσα, καθώς παραβιάζουν απευθείας το διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο.

Παραμένουμε στη διάθεση των αρχών συνεχίζοντας να παρέχουμε τη στήριξή μας στο να βρεθούν και να υλοποιηθούν λύσεις για τις τρέχουσες προκλήσεις. Με στόχο να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η ευημερία τόσο των προσφύγων όσο και του τοπικού πληθυσμού – δύο σκοποί που δεν είναι αντιφατικοί αλλά αντίθετα συμπληρωματικοί.

Ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός αφίξεων προσφύγων και μεταναστών στα νησιά μας έχει καταστήσει την κατάσταση στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης στα νησιά μας, ασφυκτική. Ποιες πιστεύετε ότι είναι οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν για την ομαλοποίηση της;

Πράγματι, μια από τις πιο επείγουσες προτεραιότητες αυτή τη στιγμή για την κυβέρνηση και κάθε δημόσιο φορέα που εμπλέκεται στην προσφυγική ανταπόκριση, θα πρέπει να είναι η αποσυμφόρηση στα υπερπλήρη κέντρα υποδοχής – Σάμο, Λέσβο και Κω κυρίως.

Επείγοντα μέτρα χρειάζονται για τη μείωση του υπερπληθυσμού, τη βελτίωση των συνθηκών, την πρόσβαση σε υπηρεσίες, τη μετακίνηση σε καλύτερες δομές στέγασης, ιδιαίτερα για τους πιο ευάλωτους, και την επιτάχυνση των μεταφορών στην ενδοχώρα.

Ο ρυθμός των μεταφορών έχει μειωθεί κυρίως λόγω της ανεπαρκούς δυνατότητας υποδοχής στην ηπειρωτική Ελλάδα. Δεν περιμένουμε βέβαια μια συνεχή επέκταση του συστήματος υποδοχής προσφύγων της Ελλάδας, κάτι που δεν είναι βιώσιμο, αλλά είναι ζωτικής σημασίας να αναπτύξει η χώρα μια εξορθολογισμένη, ρεαλιστική και αποτελεσματική πολιτική υποδοχής, με τη στήριξη της Ε.Ε., ώστε να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες ανάγκες.

Η ευρωπαϊκή υποστήριξη θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει μέτρα αλληλεγγύης, όπως η μετεγκατάσταση από την Ελλάδα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες με έμφαση στους πιο ευάλωτους, δηλαδή τα ασυνόδευτα παιδιά και τα άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες. Δεν είναι φυσικά εύκολο το να οδηγήσεις μια «ασφυκτική» κατάσταση στην κανονικότητα, ούτε είναι αρμοδιότητα ενός μόνο φορέα ή οργάνου. Απαιτούνται επείγοντα μέτρα και ευέλικτες διαδικασίες, αλλιώς ο αγώνας για να «αναπνεύσει» το σύστημα και οι άνθρωποι που εμπλέκονται σε αυτό, θα γίνεται όλο και πιο δύσκολος.