Να αρθεί η παραβίαση δικαιωμάτων των ΑμεΑ σε ισότιμη συμμετοχή στις εκλογές!

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) καταγγέλλει πως η εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών “Διευκολύνσεις για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από πολίτες με αναπηρία στις αυτοδιοικητικές εκλογές της 26ης Μαΐου 2019 και τις επαναληπτικές τους, καθώς και τις εκλογές για την ανάδειξη των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26ης Μαΐου 2019” που δημοσιεύθηκε στις 12 Απριλίου 2019 δεν είναι συμβατή με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και Προαιρετικό Πρωτόκολλο την οποία η Ελλάδα κύρωσε το 2012 και υποτίθεται πως εφαρμόζει πλήρως από το 2017 και η οποία προβλέπει:

Άρθρο 29 Συμμετοχή στην πολιτική και δημόσια ζωή

Τα Συμβαλλόμενα Κράτη εγγυώνται στα άτομα με αναπηρίες πολιτικά δικαιώματα και την ευκαιρία να τα απολαμβάνουν, σε ίση βάση με τους άλλους, και αναλαμβάνουν:

α. Να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να συμμετέχουν, αποτελεσματικά και πλήρως, στην πολιτική και δημόσια ζωή, σε ίση βάση με τους άλλους, άμεσα ή μέσω ελεύθερα εκλεγμένων αντιπροσώπων τους, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος και της ευκαιρίας, για τα άτομα με αναπηρίες, να ψηφίζουν και να εκλέγονται, μεταξύ άλλων:

i. Διασφαλίζοντας ότι οι διαδικασίες ψηφοφορίας, οι εγκαταστάσεις και τα υλικά είναι κατάλληλες, προσβάσιμες και εύκολες στην κατανόηση και χρήση,

ii. Προστατεύοντας το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες να ψηφίζουν με μυστική ψηφοφορία σε εκλογές και δημόσια δημοψηφίσματα, χωρίς εκφοβισμό, και να θέτουν υποψηφιότητα στις εκλογές, να κατέχουν αποτελεσματικά αξιώματα και να ασκούν όλα τα δημόσια λειτουργήματα, σε όλα τα επίπεδα της κυβέρνησης, διευκολύνοντας τη χρήση των υποβοηθητικών και νέων τεχνολογιών, όπου αυτό απαιτείται,

iii. Εγγυώμενα την ελεύθερη έκφραση της βούλησης των ατόμων με αναπηρίες, ως ψηφοφόρων και, για το σκοπό αυτό, όπου είναι απαραίτητο, μετά από αίτημά τους, να επιτρέπουν τη βοήθεια κατά την ψηφοφορία, από ένα πρόσωπο της επιλογής τους.

Το βασικό δικαίωμα που προβλέπεται από τη Σύμβαση και δεν προβλέπεται από την εγκύκλιο είναι η βοήθεια κατά την ψηφοφορία από πρόσωπο επιλογής του ΑμεΑ κρίσιμη ιδιαίτερα για τα άτομα με προβλήματα όρασης. Η εγκύκλιος δεν προβλέπει τίποτα συγκεκριμένο για αυτά αλλά η πρακτική είναι να προσφέρουν βοήθεια δικαστικοί αντιπρόσωποι γεγονός που παραβιάζει τη μυστικότητα της ψήφου και δεν κατοχυρώνουν με τίποτε την έκφραση της πραγματικής βούλησης αυτών των ψηφοφόρων.

Αλλά και η πρόβλεψη να παραδίδει το ΑμεΑ φάκελο με το ψηφοδέλτιο της επιλογής του στο δικαστικό αντιπρόσωπο για να το βάλει ο τελευταίος στην κάλπη του μη προσβάσιμου εκλογικού τμήματος, αντί να υπάρχουν προσβάσιμα εκλογικά τμήματα παραβιάζει τόσο τη μυστικότητα όσο και την ελεύθερη βούληση των ψηφοφόρων.

Τέλος, δεν υπάρχει καμιά πρόνοια για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου των ατόμων που δεν διαθέτουν δικαιοπρακτική ικανότητα που ενδεχόμενα απαιτεί και νομοθετική ρύθμιση.

Το ΕΠΣΕ ανέφερε όλα αυτά τα προβλήματα σε ειδική αντιπροσωπεία του ΟΑΣΕ που επισκέφθηκε την Ελλάδα την περασμένη εβδομάδα για να εξετάσει τι είδους παρεμβάσεις θα χρειαστεί να κάνει.

Καλούνται οι αρμόδιες αρχές και κυρίως ο Υπουργός Επικρατείας Χριστόφορος Βερναρδάκης υπεύθυνος του Συντονιστικού Μηχανισμού για την Αναπηρία, η Γενική Γραμματέας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων Μαρία Γιαννακάκη ως Κεντρικό Σημείο Αναφοράς για θέματα σχετιζόμενα με την εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και ο Συνήγορος του Πολίτη ως Πλαίσιο για την προαγωγή εφαρμογής της Σύμβασης να παρέμβουν αμέσως για να αλλάξει η εγκύκλιος ώστε να γίνει συμβατή με τη Σύμβαση την εφαρμογή της οποίας στην Ελλάδα άλλωστε εξετάζει φέτος η αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Επίσης, καλούνται η Εισαγγελία Αρείου Πάγου και ο Άρειος Πάγος που έχουν την τελική ευθύνη για τη νομιμότητα των εκλογών να παρέμβουν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί πως οι πολλαπλές εκλογικές διαδικασίες του 2019 στην Ελλάδα να είναι για πρώτη φορά συμβατές με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Χρήσιμοι γενικοί οδηγοί είναι το Handbook on Observing and Promoting the Electoral Participation of Persons with Disabilities του ΟΑΣΕ και ο οδηγός για Το δικαίωμα πολιτικής συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA).

Υπενθυμίζεται τέλος πως ήδη από το 2012 ο ΟΑΣΕ είχε ζητήσει από την Ελλάδα, η οποία φυσικά αγνόησε τη σύσταση αυτή:

Υπό το πρίσμα της πρόσφατης κύρωσης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες από την Ελλάδα και προκειμένου να διασφαλιστεί το απόρρητο της ψηφοφορίας, θα πρέπει να εισαχθούν τροποποιήσεις στην ισχύουσα νομοθεσία ώστε να επιβάλλεται η πρόσβαση των εκλογέων με αναπηρίες στα εκλογικά τμήματα και να επιτρέπεται σε αυτούς τους ψηφοφόρους να επιλέγουν παρόχους βοήθειας της επιλογής τους.