Επιστολή ΕΠΣΕ σε Πρόεδρο και Εισαγγελέα Αρείου Πάγου για ρατσιστικές διακρίσεις εις βάρος ΑμεΑ στα πλαίσια της εκλογικής διαδικασίας

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ
Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Τηλ. 2103472259 Fax: 2106018760
email: panayotedimitras@gmail.com ιστοσελίδα: https://greekhelsinki.wordpress.com

Κύριο Βασίλειο Πέππα – Πρόεδρο Αρείου Πάγου (Fax: 2106433799 – email: president@areiospagos.gr)
Κυρία Ξένη Δημητρίου-Βασιλοπούλου – Εισαγγελέα Αρείου Πάγου (Fax: 2106411523)

Θέμα: Ρατσιστικές διακρίσεις εις βάρος ΑμεΑ στα πλαίσια της εκλογικής διαδικασίας

29 Μαΐου 2019

Κύριε Πρόεδρε
Κυρία Εισαγγελέα

Σας μεταφέρουμε εδώ (σε συνέχεια και της επιστολής μας της 14 Απριλίου 2019 προς εσάς που επισυνάπτεται και αφορούσε τις θεσμικές ελλείψεις και την ευρύτερη ασυμβατότητα της ελληνικής νομοθεσίας και, κυρίως, πρακτικής με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες τα σχετικά άρθρα της οποίας αναφέρονται παρακάτω), μερικές από τις σοβαρότατες καταγγελίες πολιτών με αναπηρίες ή συνοδών τους, όπως αυτές καταγράφηκαν στις 26 Μαΐου 2019 στη δημόσια ομάδα του Facebook «Συνήγορος των ΑμεΑ» (https://www.facebook.com/groups/sinigoros.amea/). Οι καταγγελίες αυτές αφορούν ρατσιστικές διακρίσεις σε βάρος των ΑμεΑ που παραβιάζουν το δικαίωμα τους στην ισότιμη συμμετοχή στις εκλογές. Επιπλέον, πέρα από την ποινική ευθύνη κάποιων εκ των συμμετεχόντων-ουσών στη διαδικασία, επιβεβαιώνουν και το μέγεθος των προβλήματος που σας είχαμε εκθέσει. Αφενός τη σχεδόν παντελή έλλειψη προσβασιμότητας (σε κτίρια που είναι μάλιστα κυρίως σχολεία, αρά η μη προσβασιμότητά τους έχει και άλλες προφανείς συνέπειες) και αφετέρου τα προβλήματα που προκύπτουν από την απουσία νομοθετικών πρωτοβουλιών ή εγκυκλίων στην κατεύθυνση της (αναφερόμενης στη Σύμβαση) δυνατότητας τα ΑμεΑ να έχουν «τη βοήθεια κατά την ψηφοφορία, από ένα πρόσωπο της επιλογής τους» σε αντίθεση με την υπάρχουσα διαδικασία (αρωγής από δικαστικούς αντιπροσώπους) που παραβιάζει τόσο τη μυστικότητα όσο και την ελεύθερη βούληση των ψηφοφόρων.

Με την παρούσα αιτούμεθα την ποινική δίωξη όσων καταγγέλλονται στη συνέχεια πως παρέβησαν τη νομοθεσία ή/και προσέβαλαν τα ΑμεΑ και κυρίως την έκδοση από τον Άρειο Πάγο αυστηρής εγκυκλίου για το σεβασμό της Σύμβασης και των ΑμεΑ εάν είναι δυνατό και στο δεύτερο γύρο των περιφερειακών και δημοτικών εκλογών την επόμενη Κυριακή και οπωσδήποτε στις βουλευτικές εκλογές που αναγγέλθηκαν για Ιούνιο – Ιούλιο 2019.

Το ΕΠΣΕ θα αναφέρει τις ακόλουθες καταγγελίες και στην ειδική αντιπροσωπεία του ΟΑΣΕ που προεκλογικά επισκέφθηκε την Ελλάδα, για να εξετάσει τι είδους παρεμβάσεις θα χρειαστεί να κάνει και έκανε ήδη συστάσεις στη γραμμή της Σύμβασης (https://www.osce.org/odihr/elections/greece/420839?download=true).
1) Μ. K.
https://www.facebook.com/groups/sinigoros.amea/permalink/2716325058382190/
“Στο εκλογικό τμήμα που ψήφιζε η μητέρα μου ΑΜΕΑ με ενενήντα πέντε τοις εκατό αναπηρία έγινε το εξής…
Το τμήμα που ψήφιζε ήταν σε όροφο σχολείου χωρίς πρόσβαση για ΑΜΕΑ…
Αφού κατέθεσα την απόφαση των ΚΕΠΑ στον δικαστικό επιμελητή τον εκπρόσωπο του ελληνικού κράτους κατέβηκε κάτω με τα ψηφοδέλτια για Περιφέρεια και Ευρωβουλή…
Μου ζήτησε να απομακρυνθώ από κοντά του και ρώτησε την μητέρα μου τι θα ψηφίσει η οποία είναι τυφλή…
Με την άκρη του ματιού μου βλέπω να βάζει στο φάκελο ψηφοδέλτιο αλλού συνδυασμού και μάλιστα με σταυρό και σε άτομα της επιλογής του…
Ενώ η μητέρα μου του είχε πει αλλά…
Κατευθείαν όρμηξα του πήρα το ψηφοδέλτιο και παρουσίας μαρτύρων του λέω θα σε καταγγείλω.. μου απαντά ότι όταν είναι τυφλός ο ψηφοφόρος ότι έχει δικαίωμα αυτός να βάλει όποιον θέλει…
Δεν κρατήθηκα, έσκισα τον φάκελο και ζήτησα παρέμβαση της αστυνομίας.. ο κόσμος τον γιουχάριζε…
Αμέσως έδωσε εντολή και έφεραν νέα ψηφοδέλτια και φακέλους όπου και ψήφισε όπως επιθυμούσε η μητέρα μου ..μετά από παρέμβαση μου και όταν τον απείλησα με καταγγελία…
Στη συνέχεια του λέω θα έρθω να δω τι θα βάλεις στην κάλπη… Τον ακολούθησα και με έβριζε… Μου λέει τώρα τι θες να τα πετάξω από το παράθυρο; Του λέω τώρα τι θες να καλέσω κανάλια και να σε καταγγείλω; Χάρη μου λέει σας έκανα που κατέβηκα…
Του λέω πληρώνεσαι για αυτό και έφυγα…
Στη συνέχεια με τον ίδιο τρόπο απευθύνθηκα στην ακριβώς δίπλα αίθουσα για να ζητήσω την βοήθεια της δικαστικής επιμελήτριας για τις δημοτικές εκλογές… όπου ευγενέστατα η κυρία κατέβηκε και μου λέει αφού εξέτασε τα χαρτιά των ΚΕΠΑ και της απόφασης ότι δεν έχω την δικαστική επιμέλεια της μητέρας μου. λέει παραμείνετε δίπλα μου για να επιβεβαιώσετε όπως ο νόμος ορίζει ότι όντως ψήφισε όπως επιθυμούσε η μητέρα σας… Η ίδια δε μου ζήτησε να την ακολουθήσω για να επιβεβαιώσω ότι όντως έκανε σωστή χρήση των φακέλων… Της ανέφερα το συμβάν με τον συνάδελφό της και μου λέει ότι δεν είναι καν δικηγόρος αλλά υπάλληλος του υπουργείου…. το γεγονός θα το καταγγείλω με μάρτυρες βέβαια … Αλλά η ξεφτίλα τους πια δεν έχει όρια… Κανένας σεβασμός σε μια γυναίκα που ήθελε όπως όλοι οι Έλληνες να ασκήσει το εκλογικό της δικαίωμα…
Το εκλογικό τμήμα ήταν το 2546Α στο δεύτερο γυμνάσιο Περιστερίου…”

2) E.M. (σχόλιο στην παραπάνω ανάρτηση)
“Εγώ πήγα με την κόρη μου με το χαρτί της συμπαράστασης και η δικαστικός πήρε τον έφορο και μπροστά σε όλους ανέφερε ότι το παιδί έχει νοητικό πρόβλημα και κάνει επιληπτικές κρίσεις και δεν έφτανε αυτό, όταν μπήκαμε για να ψηφίσει μου λέει άντε τελείωνε γιατί παρατράβηξε αφού εσύ ψηφίζεις το παιδί έχει νοητικό.”

3) Σ.Σ. (σχόλιο στην παραπάνω ανάρτηση)
“Καλησπέρα σας, κ εγώ πήγα στο περιστέρι το παιδί μου να ψηφίσει με Ν υστέρηση , Απευθύνθηκα στο δικαστικό επιμελητή να συνοδεύσω το παιδί μου στο παραβάν διότι έχω δικαστική συμπαράσταση για τις Ευρωεκλογές κ περιφερειακές κ μου απάντησε πως δεν επιτρέπετε κ ότι θα το συνοδέψει εκείνος όπως κ έγινε, του εξήγησα πως το παιδί δεν γνωρίζει κ μου είπε θα το βοηθήσω εγώ στην ουσία ψήφισε αυτό που ήθελε αυτός, ΕΛΕΟΣ!!!! Ενώ οι κύριες δίπλα για τις Δημοτικές κ κοινοτικές φέρθηκαν άψογα στο παιδί μου …Δυστυχώς τα ΑΜΕΑ δεν έχουν δικαιώματα πουθενά!!”

4) Γ.Μ.
https://www.facebook.com/groups/sinigoros.amea/permalink/2716713985009964/
“Δε γράφω συχνά, αλλά σήμερα έχω νεύρα και θέλω γράφοντας να ηρεμήσω. Πριν δυο ώρες περίπου που πήγα να ασκήσω το εκλογικό μου δικαίωμα ο δικαστικός λειτουργός κάπνιζε μέσα στην αίθουσα. Όταν του είπα ότι απαγορεύεται μου είπε με ύφος εάν σας ενοχλεί να φέρεται τον αστυνομικό που βρίσκεται σε υπηρεσία στο εκλογικό κέντρο να μου κάνει σύσταση. Το οποίο και έπραξα. Όταν όμως ανεβήκαμε στην αίθουσα με τον αστυνομικό είχε σβήσει το τσιγάρο. Εκείνος είπε στον αστυνομικό πως δε μπορώ να απαγορεύσω σε κανένα να καπνίζει μέσα στην αίθουσα μιας και είναι από το πρωί εδώ. Τα υπόλοιπα μέλη ήταν εξαγριωμένα μαζί μου και είπαν πως εκείνοι κάπνιζαν! Και γενικά υπήρξε ένα bullying απέναντι μου μόνο και μόνο επειδή του είπα να μην καπνίζει. Ύφος κι απαξίωση, σπουδές αλλά όχι παιδεία, προσωπικό συμφέρον έναντι του κοινωνικού. Αυτή η χώρα δε θα αλλάξει ποτέ. Πήγα στο τμήμα για αναφορά. Την πήρα πίσω έπειτα από παράκληση ενός αστυνομικού. Έκανα λάθος. Ήταν η τελευταία φορά.”

5) Α.Κ.
https://www.facebook.com/groups/sinigoros.amea/permalink/2716530558361640/
“Καλησπέρα ομάδα μου. Σήμερα ντράπηκα για άλλη μια φορά που είμαι ΑΜΕΑ με 75% αναπηρία, όχι λόγω κινητικών προβλημάτων, αλλά αιματολογικών. Πήγα να ψηφίσω στην Αθήνα, περιοχή FIX – Ν. Κόσμος στην οδό Πύρρου 15. Είχε πολύ κόσμο και μπροστά μου ήταν τουλάχιστον 20 άτομα… Επειδή δεν μπορώ να στέκομαι για πολλή ώρα όρθια λόγω ιλίγγων, σκέφτηκα για πρώτη φορά να παρακάμψω την ουρά κ να δείξω σχετικά έγγραφα στον δικαστικό αντιπρόσωπο που πιστοποιούν πως είμαι ΑΜΕΑ, και να μου δώσουν προτεραιότητα, όπως ορίζει ο νομός. Έγινε αμέσως αποδεκτό το αίτημα μου, εξυπηρετήθηκα ΑΜΕΣΑ, αλλά ο κόσμος που παρέκαμψα άρχισε να φωνάζει κ να διαμαρτύρεται…Η δικαστική αντιπρόσωπος τους εξήγησε πως είμαι ΑΜΕΑ κ προηγούμαι, αλλά ο κόσμος συνέχισε να φωνάζει, και έτσι αναγκάστηκα να πάρω η ίδια το λόγο… με ανάγκασαν να τους εξηγήσω λεπτομερώς για την “υγεία μου”, και ντράπηκα πραγματικά, να απολογηθώ και να γνωστοποιήσω τα προσωπικά δεδομένα μου… Έτσι το βούλωσαν, αλλά εγώ έφυγα με σκυμμένο το κεφάλι… Παντελής έλλειψη παιδείας, μηδενικός σεβασμός, κακία…”

6) N.Π.
https://www.facebook.com/groups/sinigoros.amea/permalink/2716518335029529/
“Σήμερα πήγα να ψηφίσω στο 174β εκλογικό τμήμα δήμου Κιλελέρ, Λάρισα … την ώρα που κάναν διάλειμμα ζήτησα δείχνοντας την κάρτα μετακίνησης αμεα που είχα μαζί μου και που αναγράφει το ποσοστό αναπηρίας 79% (κεπα 79% και ΑΣΥΕ 81%) να ψηφίσω γιατί δεν μπορώ να περιμένω και η απάντηση ήταν ότι τώρα κάνουμε διάλειμμα και μου έκλεισαν την πόρτα στα μούτρα!!! Έκανα και εγώ και η οικογένεια μου μια καλή φασαρία και έφυγα χωρείς να ψηφίσω!! Που μπορώ να κάνω επώνυμη καταγγελία εναντίον της δικαστικής αντιπροσώπου που ήταν στο συγκεκριμένο τμήμα?”

7) Γ.Ν. (σχόλιο στην ανάρτηση της N.Π.) Ακριβώς το ίδιο έπαθα κι εγώ. Οταν φτάσαμε ήταν 2 άτομα που μόλις ψήφισαν κ βγήκε έξω ένα παιδί της εφορευτικής επιτροπής κ με κοίταξε, εγώ το γνώρισα, αυτός όμως δεν με γνώρισε, γιατί όταν έφυγα απ’ το χωριό ήταν πολύ μικρός.Να μην τα πολλυλογώ με διώξανε λέγοντας ότι κάνουν διάλειμμα, τους είπαμε ότι διανύσαμε 200χμ για να πάμε κ ότι είμαι κ ΑΜΕΑ, αλλά τίποτα.Πήρα τηλέφωνο στην αστυνομία της πόλης που ανήκουμε και μου είπαν:οτι έχουν δίκιο 😡😠😵

8) Γ.Μ. (σχόλιο στην ανάρτηση της Ν.Π.) Εκλογικό τμήμα Πειραιά Αφεντούλη ανέβηκα τρεις ορόφους με ΧΑΠ και πνευμονεκτομη λόγω χαλασμένου ασανσέρ έμεινα μισή ώρα στα σκαλιά να συνέλθω

9) Β.Π. (σχόλιο στην ανάρτηση της N.Π.) Εγώ σήμερα πήγα να ψηφίσω και δεν κατέβηκε η δικαστική λειτουργός την Τρίτη καταγγελία στη εισαγγελία Θεσσαλονίκης

Με τιμή
Παναγιώτης Δημητράς
Εκπρόσωπος ΕΠΣΕ

 

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ
Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Τηλ. 2103472259 Fax: 2106018760
email: panayotedimitras@gmail.com ιστοσελίδα: https://greekhelsinki.wordpress.com

Κύριο Βασίλειο Πέππα – Πρόεδρο Αρείου Πάγου
Κυρία Ξένη Δημητρίου-Βασιλοπούλου – Εισαγγελέα Αρείου Πάγου

Θέμα: Να αρθεί η παραβίαση δικαιωμάτων των ΑμεΑ σε ισότιμη συμμετοχή στις εκλογές!

(αρ. πρωτ. ΑΠ 1144/16-4-2019 και ΕισΑΠ 4500/15-4-2019) 14 Απριλίου 2019

Κύριε Πρόεδρε
Κυρία Εισαγγελέα

Σας αποστέλλουμε τη σημερινή δημόσια έκκληση για την άρση της παραβίασης δικαιωμάτων των ΑμεΑ σε ισότιμη συμμετοχή στις εκλογές στην οποία μεταξύ άλλων καθώς έχετε την τελική ευθύνη για τη νομιμότητα των εκλογών καλείσθε να παρέμβετε με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί πως οι πολλαπλές εκλογικές διαδικασίες του 2019 στην Ελλάδα να είναι για πρώτη φορά συμβατές με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Με τιμή

Παναγιώτης Δημητράς
Εκπρόσωπος ΕΠΣΕ
Να αρθεί η παραβίαση δικαιωμάτων των ΑμεΑ σε ισότιμη συμμετοχή στις εκλογές!

14 Απριλίου 2019

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) καταγγέλλει πως η εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών “Διευκολύνσεις για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από πολίτες με αναπηρία στις αυτοδιοικητικές εκλογές της 26ης Μαΐου 2019 και τις επαναληπτικές τους, καθώς και τις εκλογές για την ανάδειξη των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26ης Μαΐου 2019” που δημοσιεύθηκε στις 12 Απριλίου 2019 δεν είναι συμβατή με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και Προαιρετικό Πρωτόκολλο την οποία η Ελλάδα κύρωσε το 2012 και υποτίθεται πως εφαρμόζει πλήρως από το 2017 και η οποία προβλέπει:

Άρθρο 29 Συμμετοχή στην πολιτική και δημόσια ζωή

Τα Συμβαλλόμενα Κράτη εγγυώνται στα άτομα με αναπηρίες πολιτικά δικαιώματα και την ευκαιρία να τα απολαμβάνουν, σε ίση βάση με τους άλλους, και αναλαμβάνουν:
α. Να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να συμμετέχουν, αποτελεσματικά και πλήρως, στην πολιτική και δημόσια ζωή, σε ίση βάση με τους άλλους, άμεσα ή μέσω ελεύθερα εκλεγμένων αντιπροσώπων τους, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος και της ευκαιρίας, για τα άτομα με αναπηρίες, να ψηφίζουν και να εκλέγονται, μεταξύ άλλων:
i. Διασφαλίζοντας ότι οι διαδικασίες ψηφοφορίας, οι εγκαταστάσεις και τα υλικά είναι κατάλληλες, προσβάσιμες και εύκολες στην κατανόηση και χρήση,
ii. Προστατεύοντας το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες να ψηφίζουν με μυστική ψηφοφορία σε εκλογές και δημόσια δημοψηφίσματα, χωρίς εκφοβισμό, και να θέτουν υποψηφιότητα στις εκλογές, να κατέχουν αποτελεσματικά αξιώματα και να ασκούν όλα τα δημόσια λειτουργήματα, σε όλα τα επίπεδα της κυβέρνησης, διευκολύνοντας τη χρήση των υποβοηθητικών και νέων τεχνολογιών, όπου αυτό απαιτείται,
iii. Εγγυώμενα την ελεύθερη έκφραση της βούλησης των ατόμων με αναπηρίες, ως ψηφοφόρων και, για το σκοπό αυτό, όπου είναι απαραίτητο, μετά από αίτημά τους, να επιτρέπουν τη βοήθεια κατά την ψηφοφορία, από ένα πρόσωπο της επιλογής τους.

Το βασικό δικαίωμα που προβλέπεται από τη Σύμβαση και δεν προβλέπεται από την εγκύκλιο είναι η βοήθεια κατά την ψηφοφορία από πρόσωπο επιλογής του ΑμεΑ κρίσιμη ιδιαίτερα για τα άτομα με προβλήματα όρασης. Η εγκύκλιος δεν προβλέπει τίποτα συγκεκριμένο για αυτά αλλά η πρακτική είναι να προσφέρουν βοήθεια δικαστικοί αντιπρόσωποι γεγονός που παραβιάζει τη μυστικότητα της ψήφου και δεν κατοχυρώνουν με τίποτε την έκφραση της πραγματικής βούλησης αυτών των ψηφοφόρων.

Αλλά και η πρόβλεψη να παραδίδει το ΑμεΑ φάκελο με το ψηφοδέλτιο της επιλογής του στο δικαστικό αντιπρόσωπο για να το βάλει ο τελευταίος στην κάλπη του μη προσβάσιμου εκλογικού τμήματος, αντί να υπάρχουν προσβάσιμα εκλογικά τμήματα παραβιάζει τόσο τη μυστικότητα όσο και την ελεύθερη βούληση των ψηφοφόρων.

Τέλος, δεν υπάρχει καμιά πρόνοια για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου των ατόμων που δεν διαθέτουν δικαιοπρακτική ικανότητα που ενδεχόμενα απαιτεί και νομοθετική ρύθμιση.

Το ΕΠΣΕ ανέφερε όλα αυτά τα προβλήματα σε ειδική αντιπροσωπεία του ΟΑΣΕ που επισκέφθηκε την Ελλάδα την περασμένη εβδομάδα για να εξετάσει τι είδους παρεμβάσεις θα χρειαστεί να κάνει.

Καλούνται οι αρμόδιες αρχές και κυρίως ο Υπουργός Επικρατείας Χριστόφορος Βερναρδάκης υπεύθυνος του Συντονιστικού Μηχανισμού για την Αναπηρία, η Γενική Γραμματέας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων Μαρία Γιαννακάκη ως Κεντρικό Σημείο Αναφοράς για θέματα σχετιζόμενα με την εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και ο Συνήγορος του Πολίτη ως Πλαίσιο για την προαγωγή εφαρμογής της Σύμβασης να παρέμβουν αμέσως για να αλλάξει η εγκύκλιος ώστε να γίνει συμβατή με τη Σύμβαση την εφαρμογή της οποίας στην Ελλάδα άλλωστε εξετάζει φέτος η αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Επίσης, καλούνται η Εισαγγελία Αρείου Πάγου και ο Άρειος Πάγος που έχουν την τελική ευθύνη για τη νομιμότητα των εκλογών να παρέμβουν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί πως οι πολλαπλές εκλογικές διαδικασίες του 2019 στην Ελλάδα να είναι για πρώτη φορά συμβατές με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Χρήσιμοι γενικοί οδηγοί είναι το Handbook on Observing and Promoting the Electoral Participation of Persons with Disabilities του ΟΑΣΕ και ο οδηγός για Το δικαίωμα πολιτικής συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA).

Υπενθυμίζεται τέλος πως ήδη από το 2012 ο ΟΑΣΕ είχε ζητήσει από την Ελλάδα, η οποία φυσικά αγνόησε τη σύσταση αυτή:

Υπό το πρίσμα της πρόσφατης κύρωσης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες από την Ελλάδα και προκειμένου να διασφαλιστεί το απόρρητο της ψηφοφορίας, θα πρέπει να εισαχθούν τροποποιήσεις στην ισχύουσα νομοθεσία ώστε να επιβάλλεται η πρόσβαση των εκλογέων με αναπηρίες στα εκλογικά τμήματα και να επιτρέπεται σε αυτούς τους ψηφοφόρους να επιλέγουν παρόχους βοήθειας της επιλογής τους.

Να αρθεί η παραβίαση δικαιωμάτων των ΑμεΑ σε ισότιμη συμμετοχή στις εκλογές!

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) καταγγέλλει πως η εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών “Διευκολύνσεις για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από πολίτες με αναπηρία στις αυτοδιοικητικές εκλογές της 26ης Μαΐου 2019 και τις επαναληπτικές τους, καθώς και τις εκλογές για την ανάδειξη των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26ης Μαΐου 2019” που δημοσιεύθηκε στις 12 Απριλίου 2019 δεν είναι συμβατή με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και Προαιρετικό Πρωτόκολλο την οποία η Ελλάδα κύρωσε το 2012 και υποτίθεται πως εφαρμόζει πλήρως από το 2017 και η οποία προβλέπει:

Άρθρο 29 Συμμετοχή στην πολιτική και δημόσια ζωή

Τα Συμβαλλόμενα Κράτη εγγυώνται στα άτομα με αναπηρίες πολιτικά δικαιώματα και την ευκαιρία να τα απολαμβάνουν, σε ίση βάση με τους άλλους, και αναλαμβάνουν:

α. Να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να συμμετέχουν, αποτελεσματικά και πλήρως, στην πολιτική και δημόσια ζωή, σε ίση βάση με τους άλλους, άμεσα ή μέσω ελεύθερα εκλεγμένων αντιπροσώπων τους, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος και της ευκαιρίας, για τα άτομα με αναπηρίες, να ψηφίζουν και να εκλέγονται, μεταξύ άλλων:

i. Διασφαλίζοντας ότι οι διαδικασίες ψηφοφορίας, οι εγκαταστάσεις και τα υλικά είναι κατάλληλες, προσβάσιμες και εύκολες στην κατανόηση και χρήση,

ii. Προστατεύοντας το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες να ψηφίζουν με μυστική ψηφοφορία σε εκλογές και δημόσια δημοψηφίσματα, χωρίς εκφοβισμό, και να θέτουν υποψηφιότητα στις εκλογές, να κατέχουν αποτελεσματικά αξιώματα και να ασκούν όλα τα δημόσια λειτουργήματα, σε όλα τα επίπεδα της κυβέρνησης, διευκολύνοντας τη χρήση των υποβοηθητικών και νέων τεχνολογιών, όπου αυτό απαιτείται,

iii. Εγγυώμενα την ελεύθερη έκφραση της βούλησης των ατόμων με αναπηρίες, ως ψηφοφόρων και, για το σκοπό αυτό, όπου είναι απαραίτητο, μετά από αίτημά τους, να επιτρέπουν τη βοήθεια κατά την ψηφοφορία, από ένα πρόσωπο της επιλογής τους.

Το βασικό δικαίωμα που προβλέπεται από τη Σύμβαση και δεν προβλέπεται από την εγκύκλιο είναι η βοήθεια κατά την ψηφοφορία από πρόσωπο επιλογής του ΑμεΑ κρίσιμη ιδιαίτερα για τα άτομα με προβλήματα όρασης. Η εγκύκλιος δεν προβλέπει τίποτα συγκεκριμένο για αυτά αλλά η πρακτική είναι να προσφέρουν βοήθεια δικαστικοί αντιπρόσωποι γεγονός που παραβιάζει τη μυστικότητα της ψήφου και δεν κατοχυρώνουν με τίποτε την έκφραση της πραγματικής βούλησης αυτών των ψηφοφόρων.

Αλλά και η πρόβλεψη να παραδίδει το ΑμεΑ φάκελο με το ψηφοδέλτιο της επιλογής του στο δικαστικό αντιπρόσωπο για να το βάλει ο τελευταίος στην κάλπη του μη προσβάσιμου εκλογικού τμήματος, αντί να υπάρχουν προσβάσιμα εκλογικά τμήματα παραβιάζει τόσο τη μυστικότητα όσο και την ελεύθερη βούληση των ψηφοφόρων.

Τέλος, δεν υπάρχει καμιά πρόνοια για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου των ατόμων που δεν διαθέτουν δικαιοπρακτική ικανότητα που ενδεχόμενα απαιτεί και νομοθετική ρύθμιση.

Το ΕΠΣΕ ανέφερε όλα αυτά τα προβλήματα σε ειδική αντιπροσωπεία του ΟΑΣΕ που επισκέφθηκε την Ελλάδα την περασμένη εβδομάδα για να εξετάσει τι είδους παρεμβάσεις θα χρειαστεί να κάνει.

Καλούνται οι αρμόδιες αρχές και κυρίως ο Υπουργός Επικρατείας Χριστόφορος Βερναρδάκης υπεύθυνος του Συντονιστικού Μηχανισμού για την Αναπηρία, η Γενική Γραμματέας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων Μαρία Γιαννακάκη ως Κεντρικό Σημείο Αναφοράς για θέματα σχετιζόμενα με την εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και ο Συνήγορος του Πολίτη ως Πλαίσιο για την προαγωγή εφαρμογής της Σύμβασης να παρέμβουν αμέσως για να αλλάξει η εγκύκλιος ώστε να γίνει συμβατή με τη Σύμβαση την εφαρμογή της οποίας στην Ελλάδα άλλωστε εξετάζει φέτος η αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Επίσης, καλούνται η Εισαγγελία Αρείου Πάγου και ο Άρειος Πάγος που έχουν την τελική ευθύνη για τη νομιμότητα των εκλογών να παρέμβουν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί πως οι πολλαπλές εκλογικές διαδικασίες του 2019 στην Ελλάδα να είναι για πρώτη φορά συμβατές με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Χρήσιμοι γενικοί οδηγοί είναι το Handbook on Observing and Promoting the Electoral Participation of Persons with Disabilities του ΟΑΣΕ και ο οδηγός για Το δικαίωμα πολιτικής συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA).

Υπενθυμίζεται τέλος πως ήδη από το 2012 ο ΟΑΣΕ είχε ζητήσει από την Ελλάδα, η οποία φυσικά αγνόησε τη σύσταση αυτή:

Υπό το πρίσμα της πρόσφατης κύρωσης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες από την Ελλάδα και προκειμένου να διασφαλιστεί το απόρρητο της ψηφοφορίας, θα πρέπει να εισαχθούν τροποποιήσεις στην ισχύουσα νομοθεσία ώστε να επιβάλλεται η πρόσβαση των εκλογέων με αναπηρίες στα εκλογικά τμήματα και να επιτρέπεται σε αυτούς τους ψηφοφόρους να επιλέγουν παρόχους βοήθειας της επιλογής τους.