Oral statement to UN CAT on Greece’s compliance with the Convention against Torture

IMG_20190723_181211NGOs after today’s briefing of the UN Committee against Torture


Address: P.O. Box 60820 GR-15304 Glyka Nera
Tel: (+30) 2103472259 Fax: (+30) 2106018760
 e-mail: panayotedimitras@gmail.com website: https://greekhelsinki.wordpress.com

Oral statement to UN CAT
on Greece’s compliance with the Convention against Torture

 23 July 2019

From the reports submitted to your Committee it is obvious that this year’s conclusions of CAT on Greece should be identical with the 2012 observations: “The Committee expresses its serious concern at persistent allegations of torture and ill-treatment by law enforcement officials during arrest or detention, including in the premises of the Criminal Investigation Departments (CID). The Committee is also concerned at the limited number of such cases that have been prosecuted, the very limited number of final convictions, and the lack of sanctions in cases with convictions due to mitigating circumstances etc. The Committee notes that this does not correspond to recent decisions and rulings from international bodies, including the Human Rights Committee and the European Court of Human Rights, as well as persistent allegations and extensive documentation received from other sources. The Committee also reiterates its concern at the continued reluctance of prosecutors to institute criminal proceedings under article 137A of the criminal code and that only one case has resulted in a conviction under this article.”

Things have only deteriorated since then. We have submitted to you well-documented evidence from a very large number of, mainly international, NGOs, corroborated by CPT, of more than 1,000 individual or group claims of ill-treatment and/or illegal destruction of documents and/or deportation in unprecedented systematic police violence and illegal deportation of asylum seekers in the Evros border area with Turkey in recent years. Until now the Greek Ombudsman, Hellenic Police and Prosecutors have persisted in rejecting all such claims after non-transparent internal investigations that have never involved the victims and/or the NGOs involved.

We have also provided you with details of a specific case that both the Human Rights Committee and the Council of Europe’s Commissioner for Human Rights have included in letters to Greek authorities. It concerns the torture in October 2016 of three Roma who have been denied a forensic examination even though both they and GHM have repeatedly requested it from all competent authorities. They have also not testified in the criminal investigation that has been pending since, while the administrative investigation by the Greek Ombudsman requested by GHM was summarily archived as the file was lost, without promptly informing GHM.

Additionally, we have provided the Committee with documentation on the continuing failure of Greek authorities to implement first the Makaratzis group of 13 ECtHR judgments holding Greece responsible for “the use of potentially lethal force by the police in the absence of an adequate legislative and administrative framework governing the use of firearms, torture and ill-treatment by police and coastguards and absence of adequate investigation, prosecution and remedy.” Greece has moreover failed to offer adequate remedies to the Roma vindicated by three HRCttee Views. Likewise, Greece continues to fail in its obligations, including answering a question by your Committee, related to the 502 missing Albanian Roma children.

Finally, we have reported to the Committee that Greece has failed to adapt the definition of torture to that of the Convention and to include rape therein, while the ensuing penalties for torture have been reduced, from 5-20 years to 5-10 years in new Penal code. Whereas there is grave concern about the widespread practice of police officers and prosecutors turning away women who seek to report alleged gender violence; frequently, subsequently, the perpetrators engaged in more violent if not fatal such actions against the same or other women.

Στο μικροσκόπιο του ΟΗΕ η Ελλάδα για τα βασανιστήρια (Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων – 23-25 Ιουλίου)

Στη σύνοδο της Επιτροπής του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων (CAT) που αρχίζει αύριο 22 Ιουλίου, εξετάζεται η Ελλάδα για τη (μη) εφαρμογή της αντίστοιχης Σύμβασης στις 23 Ιουλίου (ενημέρωση από ΜΚΟ μεταξύ των οποίων και το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι – ΕΠΣΕ), 24 Ιουλίου (παρουσίαση από την Ελλάδα και ερωτήσεις από την Επιτροπή) και 25 Ιουλίου (απαντήσεις από την Ελλάδα και ενδεχόμενα νέες ερωτήσεις από την Επιτροπή). Οι καταληκτικές παρατηρήσεις και συστάσεις της CAT θα δημοσιοποιηθούν στις 9 Αυγούστου.

Στην ιστοσελίδα της CAT υπάρχουν οι ακόλουθες εκθέσεις από ΜΚΟ και (στο τέλος) την ΕΕΔΑ:

Greek Council for Refugees View document

Greek Helsinki Monitor; Minority Rights Group – Greece; Refugee Rights Europe; Coordinated Organizations and Communities for Roma Human Rights in Greece (SOKADRE); World Organization Against Torture (OMCT) View document View Appendix

Greek Helsinki Monitor; Minority Rights Group – Greece; Refugee Rights Europe; Coordinated Organizations and Communities for Roma Human Rights in Greece (SOKADRE); World Organization Against Torture (OMCT) – update View document

Human Rights Watch View document

Médecins Sans Frontières (MSF) View document

Office for the Defense of Rights and Intersectionality (ODRI) View document

REDRESS View document

Survivosr2 Group View document

Greek National Commission for Human Rights
(NHRI) View document

Η Έκθεση της Ελλάδας:

State party report under LoIPR View document 

Annex to State party report View document

(Common) Core Document View document

Για τις προηγούμενες εξετάσεις της Ελλάδας από την CAT βλπ. εδώ και εδώ.


29/05/2019: Αναφορά σε Εισαγγελέα Αρείου Παγου για άρνηση εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής εις βάρος (και) φοιτητή με αναπηρία

Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Tηλ. 2103472259 Fax: 2106018760
email: panayotedimitras@gmail.com ιστοσελίδα: https://greekhelsinki.wordpress.com


29 Μαΐου 2019

Προς την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου

Σύμφωνα με το Ν. 3730/2008 όπως έχει τροποποιηθεί με το Ν. 3868/2010, απαγορεύεται το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους και επιβάλλονται κυρώσεις στους παραβάτες, σοβαρότερες κυρώσεις στους υπεύθυνους διαχείρισης και λειτουργίας των δημόσιων χώρων που παρά το νόμο επιτρέπουν το κάπνισμα στους χώρους αυτούς και πειθαρχικές κυρώσεις αν οι ως άνω δράστες είναι δημόσιοι λειτουργοί.

Είναι γνωστό πως ο νόμος αυτός δεν εφαρμόζεται καταρρακώνοντας το κράτος δικαίου χωρίς να έχει υπάρξει καμιά κύρωση ούτε για το κάπνισμα σε δημόσιο χώρο ούτε για την παράβαση καθήκοντος των υπευθύνων, περιλαμβανόμενων δημόσιων λειτουργών, για τη μη επιβολή των προστίμων.

Χαρακτηριστική η επισυναπτόμενη δημόσια καταγγελία κατά δημόσιων πανεπιστημιακών λειτουργών.

Με την παρούσα αναφορά αιτούμεθα να κάνετε κάθε νόμιμη ενέργεια ώστε να επιβληθούν τα από το νόμο οριζόμενα πρόστιμα και πειθαρχικές κυρώσεις και να ασκηθεί ποινική δίωξη κατά των κατά το νόμο υπευθύνων για παράβαση καθήκοντος.

Παράλληλα, παρακαλούμε να εκδώσετε εγκύκλιο για την αυστηρή εφαρμογή του νόμου που παραβιάζεται ατιμωρητί ακόμα και από δικαστικούς λειτουργούς και δικαστικούς υπαλλήλους στα δικαστήρια της χώρας όλως των βαθμίδων περιλαμβανόμενων και των Ανώτατων Δικαστηρίων, όπως γνωρίζουμε και από πάμπολλες προσωπικές εμπειρίες.

Ο Εκπρόσωπος του Τμήματος Αντικαπνιστικού Αγώνα του ΕΠΣΕ
Παναγιώτης Δημητράς του Ηλία
Νόμιμος Εκπρόσωπος του ΕΠΣΕ



FoititikaNea Newsroom

Η Οδύσσεια ενός φοιτητή ΑμεΑ, ακτιβιστή, που απεγνωσμένα αγωνίζεται για υγιεινό περιβάλλον στο ΠΑΔΑ εν όψει της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καπνίσματος
Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Πανεπιστημιούπολη 2, ένας φοιτητής με αναπηρία και ακτιβιστής των δικαιωμάτων των ΑμεΑ, από τότε που πέρασε με επιτυχία τις εισαγωγικές εξετάσεις (2017), με αλλεπάλληλες οχλήσεις και καταγγελίες προς όλους τους αρμοδίους, έχοντας προκαλέσει αναρίθμητους υγειονομικούς ελέγχους και συστάσεις προς τη διεύθυνση του Πανεπιστημίου και τους πρυτάνεις, επίσης έχοντας προκαλέσει διάφορα δημοσιεύματα και κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις, αγωνίζεται μάταια και απεγνωσμένα να εφαρμοστούν οι διατάξεις περί κανονισμών για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία και την εφαρμογή των αντικαπνιστικών διατάξεων.
Το αποτέλεσμα: «Το κάπνισμα εξακολουθεί αρειμανίως στο ΠΑΔΑ ενώ οι υγειονομικοί έλεγχοι απέτυχαν να διαπιστώσουν την παρουσία των πολυκαιρινών σταχτοδοχείων ιδιοκτησίας του πανεπιστημίου, την παντελή απουσία απαγορευτικών σημάνσεων, την παρουσία σταχτοδοχείου που διαφημίζει το κάπνισμα, τα αναρίθμητα αυτοσχέδια σταχτοδοχεία και την αποπνικτική κάπνα που παραπέμπουν σ’ ένα απολίτιστο κι ανθυγιεινό περιβάλλον μέσα στο πανεπιστήμιο, στο οποίο εκτίθενται και άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας, φοιτητές, διοικητικό κι εκπαιδευτικό προσωπικό, εργαζόμενοι κι επισκέπτες.
Πρόσφατα, δε, διαπιστώθηκε ότι υπάρχει και τουαλέτα για ΑμεΑ μη προσβάσιμη επειδή χρησιμοποιείται ως αποθήκη για το προσωπικό καθαριότητας» καταγγέλλει στα «Φοιτητικά Νέα» ο φοιτητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Ανδρέας Μπαρδάκης, μέλος του συλλόγου “Προστασία από το Παθητικό Κάπνισμα και Πρόεδρος του συλλόγου «ΣΥΝΗΓΟΡΟΙ ΤΩΝ ΑΜΕΑ – ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ».

Επιστολή στον Πρωθυπουργό και τους Υπουργούς Παιδείας, Υγείας

Επιστολή καταγγελίας απέστειλε ο φοιτητής ΑμεΑ του ΠΑΔΑ με παραλήπτες: τον Πρωθυπουργό, τους Υπουργούς Παιδείας, Υγείας, το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (Σ.Ε.Υ.Υ.Π.) και τον Συνήγορο του Πολίτη. 
Καταγγελία με Θέμα: Η Οδύσσεια ενός φοιτητή ΑμεΑ, ακτιβιστή, που απεγνωσμένα αγωνίζεται για υγιεινό περιβάλλον στο ΠΑΔΑ εν όψει της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καπνίσματος
Αξιότιμοι κύριοι,
Με λύπη μου σας ενημερώνω ότι από τον Οκτώβριο του 2017, μετά τις εξετάσεις που πέρασα με επιτυχία στο πρώην ΤΕΙ Πειραιά, νυν Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, αγωνίζομαι μάταια να απαλλαχτώ από το τοξικό περιβάλλον γεμάτο καπνό λόγω του καπνίσματος εντός των κλειστών χώρων του, αφού φοιτητές, εκπαιδευτικό, διοικητικό κι εργατικό προσωπικό αρέσκονται να καπνίζουν μέσα, επιδεικνύοντας απόλυτη έλλειψη σεβασμού προς τη δημόσια υγεία και τα τυχόν σοβαρά προβλήματα υγείας των συμπολιτών τους, ειδικά των ΑμεΑ και των ατόμων με σοβαρές χρόνιες παθήσεις.

Ο βασικότερος λόγος είναι ότι, παρά τις συστάσεις από τις υγειονομικές υπηρεσίες της Περιφέρειας, από το Υπουργείο Υγείας και από τον Συνήγορο του Πολίτη, η διεύθυνση του Πανεπιστημίου αδιαφορεί να δώσει εντολή στους φύλακες – (δεν ξέρουμε αν υπάρχουν φύλακες κι αυτό πρέπει να ελεγχθεί) – να εποπτεύουν τους χώρους.

Από τον εσωτερικό κανονισμό του πρώην ΤΕΙ Πειραιά (ΦΕΚ Β’ 3257/2013) προβλέπεται απασχόληση θυρωρών, φυλάκων και νυχτοφυλάκων. Οι φύλακες όμως φαίνονται να είναι ανύπαρκτοι, με εξαίρεση το κτίριο του Πρύτανη, τακτική που παραπέμπει σε άνιση μεταχείριση για όλους όσους χρησιμοποιούν τα υπόλοιπα κτίρια και τις σχολές. Ενδεχομένως, να έχουν ανατεθεί ανεπισήμως τα καθήκοντα των φυλάκων στους θυρωρούς, οι οποίοι όμως τις περισσότερες ώρες υποχρεώνονται να παραμένουν στα θυρωρεία που βρίσκονται στους εξωτερικούς χώρους του πανεπιστημίου και στις πύλες κι έτσι δεν μπορούν να επιβλέπουν το εσωτερικό των κτιρίων.

Από την αρχή της φοίτησής μου έχω προβεί σε αλλεπάλληλες καταγγελίες, σε όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες, τους υπουργούς, τους βουλευτές, μέχρι και τον Πρωθυπουργό, την Περιφερειάρχη, τον Αντιπεριφερειάρχη και την Ειδική Επιτροπή που συστάθηκε από το υπουργείο Παιδείας για την αντιμετώπιση της βίας, της ανομίας και της παραβατικότητας στα Πανεπιστήμια. Οι καταγγελίες είναι τόσες πολλές που πλέον έχω χάσει τον αριθμό. Έχουν γίνει πολλά δημοσιεύματα, μέχρι και κανάλι ήρθε και κατέγραψε ασύστολο κάπνισμα παντού. (βίντεο).
Οι συστάσεις από το Υπουργείο Υγείας (20σέλιδη έκθεση, μέσα στην οποία αναφέρονται βεβαιωμένες παραβάσεις, χωρίς όμως να επιβληθεί πρόστιμο!).
Οι τελευταίες καταγγελίες που υπέβαλα:

Στις 10 Δεκεμβρίου 2018:


– Πρωθυπουργό της Ελλάδας,
αξιότιμο κύριο Αλέξη Τσίπρα

α) Υπουργό Παιδείας, αξιότιμο κύριο Κώστα Γαβρόγλου
β) ΓΓ Υπουργείου, κύριο Ηλία Γεωργαντά
γ) Με θερμή παράκληση να διαβιβαστεί και στη Δωδεκαμελή επιτροπή του Υπουργείου Παιδείας, αρμόδιας για την μελέτη ζητημάτων που αφορούν στην ακαδημαϊκή ελευθερία, στην ειρήνη και στην παραβατικότητα στους χώρους των Α.Ε.Ι.
α) Υπουργό Υγείας, αξιότιμο κύριο Ανδρέα Ξανθό,
β) ΓΓ Υπουργείου, Γεώργιο Γιαννόπουλο
γ) ΓΓ Δημόσιας Υγείας, Ιωάννης Μπασκόζος
δ) Τμήμα Υγειονομικών Κανονισμών
Γενικό Επιθεωρητή Σ.Ε.Υ.Υ.Π.
(Καθώς παραβιάζονται οι κανονισμοί περί υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων) gen.ep.seyyp@moh.gov.gr
α) αξιότιμο κύριο Ανδρέα Ι. Ποττάκη
(επικαλούμαστε την  υποβαλλόμενη αναφορά μας, η οποία εκκρεμεί, ενώ τον παρακαλούμε θερμά να πρωτοστατήσει για τα θιγόμενα δικαιώματα όπως αναφέρονται παρακάτω)
β) Κυρία Μαρκετάκη Αικατερίνη
α) Περιφερειάρχη Αττικής, αξιότιμη κυρία Ρένα Δούρου
β) Αντιπεριφερειάρχη Δυτικού Τομέα Αθηνών, κ. Τζοκα Σπυρίδων
γ) Δ/ΝΣΗ ΥΓ.ΕΛΕΓΧΟΥ – ΠΕΡΙΒ.ΥΓΙΕΙΝΗΣ Δυτικού Τομέα ΠΕΡ. ΑΤΤΙΚΗΣ prkatanalotidt1@patt.gov.gr
δ) Προϊστάμενο Διεύθυνσης, κ. Γιανναρη  Κωνσταντίνο
Προϊστάμενο Τμήματος, κ. Παναγιωτακόπουλο Γεώργιο
κ. Φουρλαρη Γεώργιο
Υπουργό, αξιότιμο κύριο Αλέξανδρο Φλαμπουράρη
και την ομάδα της Καθημερινότητας
ypep.co@ypep.gr   kathimerinotita@ypep.grΥπεύθυνο Παρακολούθησης του Συντονιστικού Μηχανισμού για την Αναπηρία,
κύριο Χαράλαμπο Χριστόπουλο

– Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)
(προκειμένου να πάρει θέση υπεράσπισης για τα άτομα με αναπηρίες και σοβαρές χρόνιες παθήσεις)
– Παρατηρητήριο θεμάτων αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ
Θέμα καταγγελίας: Εξακολουθεί προκλητικά το κάπνισμα στο ΠΑΔΑ (πρώην ΤΕΙ Πειραιά). 

 Ο Συνήγορος του Πολίτη, αμέσως μόλις έλαβε τη δεύτερη καταγγελία μου, στις 10.12.2018, για την απαράδεκτη εξακολούθηση του καπνίσματος εντός του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (πρώην ΤΕΙ Πειραιά), έσπευσε να κλείσει την υπόθεση ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΗΜΕΡΑ, ουσιαστικά άπρακτος αφού αρκέστηκε μόνο σε “παρακάλια” προς τη διοίκηση του Πανεπιστημίου.

Η απάντηση του ΣτΠ:
Επιστολή προς Ανδρέα Μπαρδάκη
Επιστολή προς ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ (νυν ΠΑΔΑ Πανεπιστημιούπολη 2)

Στις 19 Δεκεμβρίου 2018:

Προς: Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης
– Περιφερειακή Διεύθυνση Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αθηνών −Ανατολικής Αττικής − Κρήτης

Υπόψη: Χριστίνα Τσακτσίρα, Έλλη Ταγκαλέγκα, Ιάκωβος Ρήγος, Παναγιώτα Κατσακιώρη
Υπόψη: Άννα Κυρλή, Κεραμάρης Ιωάννης(αναπλ.), Καλπούζος Γεώργιος (αναπλ.)


Θέμα: Καταγγελία για το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (Πανεπιστημιούπολη 2) καθώς σε μόνιμη βάση παραβιάζει τους κανονισμούς για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων του, των φοιτητών και των τρίτων αφού δεν λαμβάνει κανένα μέτρο για την απαγόρευση καπνίσματος στους κλειστούς του χώρους με αποτέλεσμα να δημιουργείται το φαινόμενο του «άρρωστου κτιρίου» λόγω της τοξικής ατμόσφαιρας μέσα σ’ αυτούς.

Στις 24 Δεκεμβρίου 2018:

Η Δ/ΝΣΗ ΥΓ.ΕΛΕΓΧΟΥ – ΠΕΡΙΒ.ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΤ ΠΕΡ. ΑΤΤΙΚΗΣ <prkatanalotidt1@patt.gov.gr> διαβίβασε στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής τις καταγγελίες μου, χωρίς να έχει λάβει συναίνεση εκ μέρους μου, ενώ αρκέστηκε σε παρακάλια αντί να προβεί σε υγειονομικούς ελέγχους.

2 Ιανουαρίου 2019:
 Η δική μου απάντηση πέρασε σε νέο αίτημα 
«Αγαπητοί κύριοι,
σας διαβιβάζουμε την
επιστολή που έστειλε ο Συνήγορος του Πολίτη στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, πρώην ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ, στις 10 Δεκεμβρίου 2018, με την οποία υπενθυμίζει και παρακαλεί τη Διοίκηση και τον Πρόεδρο για την επίλυση του προβλήματος.Εμείς, με τη σειρά μας, ζητάμε από τους αρμόδιους φορείς να εφαρμόσουν τα αναγκαία και να μην αρκεστούν μόνο σε παρακάλια.


Παράλληλα, επειδή δεν το έχετε κάνει ποτέ ως τώρα, παρόλο που βλέπετε ότι το πρόβλημα εξακολουθεί εδώ και χρόνια, παρά τους ελέγχους και τη διαπίστωση παράβασης από την υπηρεσία σας και τις συστάσεις από το Υπουργείο Υγείας, σας ζητώ να διενεργήσετε οργανωμένους υγειονομικούς ελέγχους, προς διαπίστωση εφαρμογής της αντικαπνιστικής νομοθεσίας, σε όλους τους κλειστούς χώρους του Πανεπιστημίου, σε όλα τα κτίρια, σε όλα τα γραφεία προσωπικού, σε όλους τους χώρους όπου υπάρχουν πάγκοι φοιτητικών παρατάξεων, στους διαδρόμους κάθε ορόφου, στα εργαστήρια και φυσικά σε όλα τα κυλικεία που τα εκμεταλλεύονται ιδιώτες, κυρίως το κεντρικό κυλικείο του κτιρίου Α, που βρίσκεται έξω από το Εστιατόριο (Φοιτητική Εστία) και να φροντίσετε για την ενημέρωση των υπεύθυνων διευθυντών όλων των κτιρίων.
  Στο μόνο κτίριο που δεν καπνίζουν είναι αυτό του Πρύτανη, επειδή εκεί υπάρχει συνέχεια φύλακας, πράγμα που μάλλον παραπέμπει σε άνιση μεταχείριση απέναντι σε όλους τους υπόλοιπους.Τέλος, ζητώ να με ενημερώσετε με το αποτέλεσμα των αυτοψιών. Επιπλέον, σας ενημερώνω ότι κάθε επικοινωνία με τη Δημόσια Διοίκηση έχει δημοσιευθεί στο διαδίκτυο και θα συνεχίζει να δημοσιεύεται προς ενημέρωση του κοινού γι’ αυτό το σοβαρό ζήτημα που αφορά τη Δημόσια Υγεία.

Εύχομαι καλή χρονιά, με σεβασμό στη Δημόσια Υγεία!

Με εκτίμηση,
Ανδρέας Μπαρδάκης

Φοιτητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής,
Δημιουργός της διαδικτυακής κοινότητας «ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΩΝ ΑΜΕΑ»,
Μέλος του συλλόγου “Προστασία από το Παθητικό Κάπνισμα”»

25 Φεβρουαρίου 2019:
Έλαβα το αποτέλεσμα της αυτοψίας.
Η αυτοψία δεν έγινε σε όλους τους χώρους του Πανεπιστημίου, όπως ζητήθηκε, ενώ, ως συνήθως, δεν διαπιστώθηκε καμία παράβαση της αντικαπνιστικής νομοθεσίας!

 Μετά απ’ όλα αυτά, προβαίνω ξανά σε αναφορά στον Συνήγορο του Πολίτη, για να ανοίξει την υπόθεση υπ’ αριθμόν 243971, 27.04.2018, θέμα υπόθεσης: ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΟΒΑΡΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΚΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΕ ΑΜΕΣΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ, επισυνάπτοντας εκ νέου φωτογραφίες και βίντεο, με τα οποία φαίνεται ότι το κάπνισμα εξακολουθεί ανεμπόδιστα, καθώς επίσης φαίνεται ότι υπάρχει σταχτοδοχείο τοποθετημένο από το Πανεπιστήμιο, το οποίο διαφημίζει μάρκα από τσιγάρα (Cooper), κατά παράβαση της αντικαπνιστικής νομοθεσίας αφού, σύμφωνα με το άρθρο 2, παρ. 1.δ., του Ν. 3730/2008:

Από τη δημοσίευση του παρόντος απαγορεύεται:

δ) η διαφήμιση και πώληση προϊόντων καπνού σε χώρους Υπηρεσιών Υγείας και εκπαιδευτικών
ιδρυμάτων όλων των βαθμίδων Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, καθώς και στα κυλικεία των
Ιδρυμάτων και των Υπηρεσιών αυτών 
Κτίριο Α, δεύτερος όροφος

Από το σχετικό βίντεο, υπ’ αρ. 01, 7 Μαρτίου 2019. Εκτός από το σταχτοδοχείο με τη διαφήμιση του τσιγάρου, είναι φανερή και η απουσία πινακίδων απαγόρευσης καπνίσματος από τους διαδρόμους.

ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 3730  ΦΕΚ Α’ 262/23.12.2008

Προστασία ανηλίκων από τον καπνό και τα αλκοολούχα ποτά και άλλες διατάξεις.
Άρθρο 2 – Ρυθμίσεις για τα προϊόντα καπνού
1. Από τη δημοσίευση του παρόντος απαγορεύεται:

η διαφήμιση και πώληση προϊόντων καπνού σε χώρους Υπηρεσιών Υγείας και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όλων των βαθμίδων Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, καθώς και στα κυλικεία των Ιδρυμάτων και των Υπηρεσιών αυτών,
 Πέρα όμως από την αντικαπνιστική νομοθεσία, παραβιάζεται και ο Νόμος 3850/2010 «Κύρωση του Κώδικα νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων», η παραβίαση του οποίου επισύρει διοικητικές και ποινικές κυρώσεις, ενώ ο νόμος 3918/2011 (άρθρο 65 παρ. 1) προβλέπει ότι η αρμοδιότητα ελέγχου εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου 3730/2008 (όπως έχει τροποποιηθεί) ανήκει και στους επιθεωρητές εργασίας του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας (Σ.Ε.Π.Ε.).
Το τοξικό περιβάλλον εξαιτίας του καπνίσματος, μέσα σε οποιονδήποτε χώρο εργασίας, ιδιωτικό ή δημόσιο, αποτελεί παραβίαση των κανονισμών περί υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας κι εδώ τα πράγματα είναι πολύ πιο σοβαρά επειδή αυτό σημαίνει ποινικό αδίκημα εις βάρος των εργοδοτών.
 Δηλαδή, οι περισσότεροι χώροι απαγόρευσης καπνίσματος, δημόσιοι ή ιδιωτικοί, συνήθως είναι και χώροι εργασίας και ελέγχονται από το ΣΕΠΕ, το οποίο έχει την αρμοδιότητα και την υποχρέωση να επιβάλει ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης τόσο του αντικαπνιστικού νόμου όσο και των κανονισμών της υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας.

Από τον ν. 3996/2011, Αναμόρφωση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, ρυθμίσεις θεμάτων Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις.:

Άρθρο 2. Έργο και αρμοδιότητες − Ελεγκτική και υποστηρικτική δράση
1. …
2. Για την εκτέλεση του έργου του, το Σ.ΕΠ.Ε. έχει τις εξής αρμοδιότητες:
α. Επιθεωρεί και ελέγχει τους χώρους εργασίας με κάθε πρόσφορο μέσο, προβαίνει σε κάθε είδους αναγκαία εξέταση και έλεγχο σε όλες τις επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς
τομέα και γενικότερα σε κάθε ιδιωτικό ή δημόσιο χώρο εργασίας ή εκμετάλλευσης ή χώρο όπου πιθανολογείται ότι απασχολούνται εργαζόμενοι, εκτός από τις περιπτώσεις που ορίζεται διαφορετικά από ειδικές διατάξεις, όπως της παραγράφου 5 του άρθρου 2 και της παραγράφου 4 του άρθρου 69 του ν. 3850/2010 (Α΄84), και επιβλέπει την τήρηση και εφαρμογή:
αα) των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας της σχετικής ιδίως με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας, τα χρονικά όρια εργασίας, την αμοιβή ή άλλες παροχές,
την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, τους ειδικούς όρους και συνθήκες εργασίας των ευπαθών ομάδων εργαζομένων (όπως ανήλικοι, νέοι, γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή λοχείας, άτομα με αναπηρία), καθώς και ειδικών κατηγοριών εργαζομένων,

Άρθρο 23. Είδος και εύρος κυρώσεων 
4. Επιβάλλει στις επιχειρήσεις τα πρόστιμα που προβλέπονται από την κείμενη εργατική νομοθεσία αν διαπιστωθεί ότι στους χώρους εργασίας δεν τηρούνται οι διατάξεις περί απαγόρευσης του καπνίσματος.
Άρθρο 28. Ποινικές κυρώσεις
1. Κάθε εργοδότης, που παραβαίνει τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας τις σχετικές με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας και συγκεκριμένα τα χρονικά όρια εργασίας, υπό την επιφύλαξη των παραγράφων 5 και 6 του άρθρου 31 του ν. 3904/2010 (Α΄218), την καταβολή δεδουλευμένων, την αμοιβή
, την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ή την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές.
Με τις ίδιες ποινές τιμωρείται και ο εργοδότης που παραβιάζει την πράξη ή την απόφαση περί προσωρινής ή οριστικής διακοπής λειτουργίας της συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης ή στοιχείου του εξοπλισμού της, που του έχει επιβληθεί ως διοικητική κύρωση για παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας.
Από το άρθρο 72 του ΝΟΜΟΥ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 3850 Κύρωση του Κώδικα νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων:
Άρθρο 72. Ποινικές κυρώσεις 
 1. Κάθε εργοδότης, που παραβαίνει με πρόθεση τις διατάξεις της νομοθεσίας, για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και των κανονιστικών πράξεων που εκδίδονται με εξουσιοδότησή της τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων ευρώ (900,00 €) ή και με τις δύο αυτές ποινές. Κάθε κατασκευαστής ή παρασκευαστής, εισαγωγέας ή προμηθευτής, που παραβαίνει με πρόθεση τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας, για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και των κανονιστικών πράξεων που εκδίδονται με εξουσιοδότησή της τιμωρείται με ποινή φυλάκισης ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον διακοσίων ενενήντα τριών ευρώ (293,00 €) ή και με τις δύο αυτές ποινές. Σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων από αμέλεια οι παραπάνω δράστες τιμωρούνται με φυλάκιση μέχρις ενός έτους ή με χρηματική ποινή.
 Γι’ αυτό και την καταγγελία που κάναμε, στις 19.12.2018, την απευθύναμε και στο Υπουργείο Εργασίας Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης και στις αρμόδιες αρχές του Σ.Ε.Π.Ε. χωρίς όμως την παραμικρή ανταπόκριση εκ μέρους τους, όπως όφειλαν.
(Πηγή: http://logistis-amea.blogspot.com/2018/12/blog-post_10.html)
Συγκεκριμένα, απευθυνθήκαμε στις παρακάτω διευθύνσεις:
– Περιφερειακή Διεύθυνση Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αθηνών −Ανατολικής Αττικής − Κρήτης
Υπόψη: Χριστίνα Τσακτσίρα, Έλλη Ταγκαλέγκα, Ιάκωβος Ρήγος, Παναγιώτα Κατσακιώρη
Υπόψη: Άννα Κυρλή, Κεραμάρης Ιωάννης(αναπλ.), Καλπούζος Γεώργιος (αναπλ.)
Καμία από αυτές τις διευθύνσεις δεν επικοινώνησε μαζί μας.

Παραθέτουμε αποσπάσματα από το Δελτίο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (FACTS) «Διασφάλιση της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων με ειδικές ανάγκες»

Πρέπει να τηρούνται οι υποχρεώσεις όσον αφορά την

ασφάλεια και την υγεία, και να αποφεύγονται ταυτόχρονα οι διακρίσεις.
Εδώ χρειάζεται να εξηγήσουμε ότι συντρέχει άμεση διάκριση όταν ένα πρόσωπο, λόγω ειδικών αναγκών, υφίσταται μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από αυτή την
οποία υφίσταται, υπέστη ή θα υφίστατο σε ανάλογη κατάσταση
ένα άλλο πρόσωπο·
Ενώ, συντρέχει έμμεση διάκριση όταν μια εκ πρώτης όψεως ουδέτερη
νομική διάταξη, κριτήριο ή πρακτική ενδέχεται να προκαλέσει
μειονεκτική μεταχείριση ενός προσώπου με μια ορισμένη ειδική
ανάγκη, σε σχέση με άλλα άτομα.
Όταν διαπιστώνεται ότι ένας εργαζόμενος με ειδικές ανάγκες αντιμετωπίζει συγκεκριμένο κίνδυνο, δεν πρέπει
να υποτεθεί ότι τον ίδιο κίνδυνο αντιμετωπίζουν όλοι με τη συγκεκριμένη μειονεξία ή να χρησιμοποιηθεί ως ισχυρισμός.
Συμβουλές για την παροχή εύλογων προσαρμογών και ασφαλών
χώρων εργασίας στους εργαζόμενους με ειδικές ανάγκες
Η προσβασιμότητα δεν αφορά μόνον την πρόσβαση στα κτήρια. Στην
εργασία η προσβασιμότητα αναφέρεται στην ευκολία με την οποία οι
εργαζόμενοι χρησιμοποιούν το χώρο εργασίας και τη δυνατότητά τους
να εργάζονται όσο το δυνατόν περισσότερο αυτόνομα.
Παρακάτω περιλαμβάνουμε δύο βίντεο, τα οποία προβάλλουν κατάφωρες παραβιάσεις για παρεμπόδιση σε τουαλέτα ΑμεΑ, σταχτοδοχείο που διαφημίζει μάρκα τσιγάρου, διαδρόμους με ανύπαρκτες ή κατεστραμμένες απαγορευτικές σημάνσεις καπνίσματος, σταχτοδοχεία ιδιοκτησίας του πανεπιστημίου και πλήθος από αυτοσχέδια τασάκια (μπουκαλάκια, κυπελάκια και ταψιά).
Οι τουαλέτες ΑμεΑ είναι στον 2ο όροφο, κτήριο Ζ, ενώ το σταχτοδοχείο με τη διαφήμιση του Cooper είναι στον 2ο όροφο, κτήριο Α.
Βίντεο, 7 Μαρτίου 2019:


Βίντεο 6 Μαΐου 2019:


07.03.2019 και από προηγούμενη ημερομηνία, φωτογραφία από Τουαλέτα ΑμεΑ, Κτίριο Ζ, 2ος όροφος,
ΜΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΗ αφού έχει μετατραπεί σε αποθετήριο των εργαλείων καθαρισμού.
Σχετικά βίντεο, αρ. 03α, 03β. 
Εφόσον πλέον είναι φανερό ότι η Διοίκηση του Πανεπιστημίου, οι υπηρεσίες και οι υγειονομικοί ελεγκτές δεν συμμορφώνονται με τις διατάξεις και με τις συστάσεις,        Α Ι Τ Ο Υ Μ Α Ι
απ’ όλους τους παραπάνω αρμόδιους, καθώς και από κάθε διωκτική αρχή ή αρμόδιο φορέα, να περιληφθούν του ζητήματος και να αναλάβουν υπεύθυνα να φροντίσουν οριστικά και άμεσα να λυθούν τα προβλήματα που επανειλημμένως καταγγέλλω.
Σας παρακαλούμε να μας κοινοποιήσετε τον αριθμό πρωτοκόλλου με τον οποίο καταχωρήθηκε η παρούσα (σύμφωνα με το άρθρο 10 του Ν. 3979/2011 και την υπουργική απόφαση ΥΑΠ/Φ.40.4/163/2013 με ΑΔΑ: ΒΕΤ6Χ – ΔΦ2).
Με εκτίμηση,
Ανδρέας Μπαρδάκης
Φοιτητής στο ΠΑΔΑ, Πανεπιστημιούπολη 2,
Άτομο με αναπηρία,
Ακτιβιστής υπέρ δικαιωμάτων ΑμεΑ,
Δημιουργός της διαδικτυακής κοινότητας «ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΩΝ ΑΜΕΑ»

Κοινοποίηση σε:

– Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι
panayotedimitras@gmail.com– Σύλλογος Ακαπνίστας

– Σύλλογος Προστασία από το Παθητικό Κάπνισμα

Σχετικά άρθρα:

10/05/2019: Άρθρο “Lifo” με δήλωση Παναγιώτη Δημητρά- “Αποκλειστική συγκλονιστική μαρτυρία από το τελευταίο push-back στον Έβρο”


Αποκλειστική συγκλονιστική μαρτυρία από το τελευταίο push-back στον Έβρο

Το χρονικό μιας βίαιης επαναπροώθησης

10.5.2019 | 18:00
Θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι μαρτυρίες τους, ώστε να αποκαλυφθεί ποιο είναι αυτό το δίκτυο παρακρατικών που δρα στα ελληνικά σύνορα &quot;κάτω από τη μύτη&quot;, ελπίζουμε όχι με την ανοχή, των επίσημων αρχών.
Θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι μαρτυρίες τους, ώστε να αποκαλυφθεί ποιο είναι αυτό το δίκτυο παρακρατικών που δρα στα ελληνικά σύνορα “κάτω από τη μύτη”, ελπίζουμε όχι με την ανοχή, των επίσημων αρχών.
Τις τελευταίες ημέρες, το συνεχιζόμενο και υπαρκτό δράμα των push- backs (βίαιες επαναπροωθήσεις στα σύνορα με την Τουρκία) έχει φουντώσει ξανά στο αχανές και σκοτεινό τοπίο του ποταμού Έβρου, εκεί όπου, όπως σταθερά καταγγέλλουν το τελευταίο διάστημα ανθρωπιστικές οργανώσεις, ΜΚΟ και αιτούντες άσυλο, πραγματοποιούνται παράνομες επαναπροωθήσεις από τις ελληνικές αρχές, με την υποψία μάλιστα της συμμετοχής παραστρατιωτικών στοιχείων.
Το τελευταίο σοβαρό περιστατικό συνέβη το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, όταν μια ομάδα 11 Τούρκων προσφύγων, μεταξύ των οποίων και μια έγκυος γυναίκα, κατάφεραν να περάσουν τον Έβρο, για να επαναπροωθηθούν λίγες ώρες αργότερα, σύμφωνα με τις καταγγελίες τους, από Έλληνες αστυνομικούς, στρατιωτικούς και έναν κουκουλοφόρο.
Σύμφωνα με αυτές τις καταγγελίες και την αποκλειστική μαρτυρία των ανθρώπων που υπέστησαν το push-back, τόσο η έγκυος όσο και τα υπόλοιπα μέλη χτυπήθηκαν με ρόπαλα από Έλληνες αστυνομικούς και στρατιωτικούς και επαναπροωθήθηκαν βίαια σε τουρκικό έδαφος.
Το περιστατικό συνέβη στις 21:00 κοντά στο Σουφλί Έβρου. Τα ξημερώματα του Μ. Σαββάτου η ομάδα κατάφερε να διασχίσει ξανά τον ποταμό και να έρθει σε ελληνικό έδαφος.

Το ιστορικό μιας βίαιης επαναπροώθησης

Το Μεγάλο Σάββατο, 26 Απριλίου, ξεκινήσαμε, μέσω WhatsΑpp, να συνομιλούμε με ένα από τα μέλη της ομάδας που είχαν επαναπροωθηθεί και είχαν ξανάρθει στην Ελλάδα. Βασικός συνομιλητής μας ο 33 άχρονος A., Τούρκος πρώην διπλωμάτης που εκδιώχθηκε από τη θέση του στη χώρα του, επειδή είναι γκιουλενιστής. Κατά τη διάρκεια της δραματικής συνομιλίας μας, 11 άτομα, μαζί με αυτόν, κρύβονταν φοβισμένα στις όχθες του ποταμού Έβρου. Ο ίδιος μάς είπε χαρακτηριστικά, έχοντας δίπλα του την έγκυο γυναίκα του:
«Το όνομά μου είναι A. Είμαστε γκιουλενιστές, φοβόμαστε πολύ. Περιμένουμε Έλληνες δικηγόρους, οι οποίοι έχουν ειδοποιήσει το κοντινότερο αστυνομικό τμήμα για να μας καταγράψουν. Κρυβόμασταν όλο το βράδυ, κοντά 13 ώρες, πίσω από θάμνους, στην τουρκική πλευρά. Τώρα βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο» κατέληξε και μας έστειλε μια φωτογραφία με την τοποθεσία τους στον χάρτη.
Την ίδια ώρα που εμείς μιλούσαμε με τον A., διάφορα μέλη της ομάδας καλούσαν δημοσιογράφους, Έλληνες, Τούρκους αλλά και Ευρωπαίους, και παράλληλα δικηγόρους, για να πετύχουν το αυτονόητο-νόμιμο, δηλαδή την κατάγραφή τους.
Όντως, ευτυχώς για τους ίδιους, μερικές ώρες αργότερα, ο A. και όλοι όσοι ήταν μαζί του οδηγήθηκαν στο αστυνομικό τμήμα Σουφλίου. Η LiFO έχει στη διάθεσή της όλα τα νομιμοποιητικά έγγραφα της ελληνικής πολιτείας από τη σύλληψη και την καταγραφή τους στο εν λόγω τμήμα, από το οποίο αφέθηκαν ελεύθεροι 3 ημέρες μετά. Αμέσως μετά την απελεύθερώσή τους, τηλεφώνησαν και ζήτησαν να αναλάβουν την υπόθεσή τους οι δικηγόροι Θοδωρής και Αντώνης Καραγιάννης, για τους οποίους έμαθαν ότι είναι έμπειροι σε θέματα ποινικού-προσφυγικού δικαίου.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που δόθηκαν στο γραφείο τους στη Θεσσαλονίκη, οι 4 εκ των 11 (ανάμεσά τους και ένας ανήλικος) περιγράφουν λεπτομερώς τη διαδικασία της επαναπροώθησης. Πρόκειται για τους: Yasin O., Mikail E. (τα πλήρη στοιχεία τους είναι στη διάθεση της εφημερίδας).
«Διασχίσαμε το ποτάμι στις 26 Απριλίου, γύρω στις 16:00. Ήμασταν 11 άτομα, 8 ενήλικες και 3 μικρά παιδιά κάτω των 9 ετών. Ανάμεσα στους ενήλικες ήταν και μια έγκυος γυναίκα (8 μηνών) και μια ηλικιωμένη με κινητικό πρόβλημα που κινείται με πατερίτσες, μαζί με τα δύο της παιδιά.
Όταν μας επιτέθηκαν, οι 4 εξ αυτών φορούσαν αστυνομική στολή (ανάμεσά τους υπήρχε και μία γυναίκα) και οι άλλοι 4 φορούσαν στολές παραλλαγής . Ένας από αυτούς, μάλιστα, φορούσε και μάσκα που κάλυπτε ολόκληρο το πρόσωπο. Εμείς φύγαμε από την Τουρκία λόγω του καθεστώτος του Ερντογάν. Είμαστε αντιφρονούντες και αντιμετωπίζουμε διώξεις.
Στις 26 Απριλίου, λοιπόν, περάσαμε το ποτάμι, γύρω στις 16:00. Πήγαμε κατευθείαν στο κοντινότερο χωριό, που το λένε Λαγυνά – ήμασταν πολύ διψασμένοι. Μετά την είσοδό μας στο χωριό, ένα αυτοκίνητο της αστυνομίας με δύο αστυνομικούς –η μία ήταν γυναίκα– σταμάτησε. Γρήγορα μας πήγαν σε άλλο μέρος –μας μετακίνησαν–, όπου δεν υπήρχε κανείς.
Ο άντρας αστυνομικός άρχισε να μας συμπεριφέρεται πολύ άσχημα. Η γυναίκα αστυνομικός ζητησε τις ταυτότητές μας και τις κράτησε. Επίσης, μας πήραν όλες τις ψηφιακές συσκευές και τις έβαλαν σε μια πλαστική σακούλα. Τούρκος φοιτητής που προσπαθούσε να περάσει στην Ελλάδα πνίγηκε στον Έβρο 10.4.2019 Τούρκος φοιτητής που προσπαθούσε να περάσει στην Ελλάδα πνίγηκε στον Έβρο
Λίγη ώρα μετά ένα κλειστό mini bus μάρκας Peugeot έφτασε κοντά μας. Μας έβαλαν μέσα – ήταν γεμάτο σκουπίδια. Έπειτα από μερικά λεπτά φτάσαμε στις όχθες του ποταμού Έβρου. Όταν άνοιξαν οι πόρτες του mini bus ήρθαμε αντιμέτωποι με στρατιώτες και αστυνομικούς . Ήταν πολύ τρομαχτικό. Αρχίσαμε να τους λέμε ότι θέλουμε απλώς να συμπληρώσουμε την αίτηση για άσυλο και ότι είμαστε θύματα του καθεστώτος Ερντογάν. Ένας στρατιωτικός που μιλούσε τουρκικά μάς απάντησε στη γλώσσα μας: “Θα απορρίψουμε κάθε σας αίτημα και θα σας στείλουμε πίσω όλους”. Τότε άρχισαν να μας σπρώχνουν μέσα σε μια βάρκα στο ποτάμι. Τους είπαμε: “Αν μας στείλετε πίσω, θα αντιμετωπίσουμε πολύ βαριά τιμωρία και βασανιστήρια και παράνομο εγκλεισμό στη φυλακή”. Σε αυτό το σημείο άρχισαν να μας χτυπούν με ξύλινα ρόπαλα.
Ένα από τα ρόπαλα έσπασε πάνω μας, καθώς μας χτυπούσαν. Τα ίδια ρόπαλα είδαμε μερικές ώρες αργότερα στο αστυνομικό τμήμα στο Σουφλί, όταν έγινε η κράτησή μας. Την ώρα που μας χτυπούσαν έσερναν και την ηλικιωμένη γυναίκα, μας κλοτσούσαν και μας έσπρωχναν προς το ποτάμι. Το γόνατο ενός από την ομάδα έπαθε αναστροφή –ακόμα δεν μπορεί να περπατήσει καλά–, ενώ έσερναν βίαια και την έγκυο, παρά τις εκκλήσεις μας να μην της συμπεριφέρονται έτσι.
Τα παιδιά έκλαιγαν και ρωτούσαν: “Θα μας σκοτώσουν;”. Μετά από όλες αυτές τις βιαιότητες μας έβαλαν στη βάρκα και μας έσπρωξαν μέσα στο ποτάμι. Όλα τα κινητά μας τηλέφωνα πετάχτηκαν στο νερό από έναν μασκοφορεμένο στρατιώτη. Αφού μας έσπρωξαν, έφυγαν. Το πρώτο που κάναμε ήταν να ψάξουμε τα κινητά μας, για να δούμε αν έχουν καθόλου σύνδεση. Τα βρήκαμε, και ευτυχώς για εμάς ένα δούλευε ακόμα. Ήταν πολύ σκοτεινά όταν ξαναβγήκαμε στην τουρκική όχθη. Έκανε κρύο, οι περισσότεροι ήμασταν μούσκεμα και χωρίς φαγητό.
Είχαμε μόνο ένα μπουκάλι με γάλα, 200 ml, και όλοι μας, και οι 11, το μοιραστήκαμε. Επειδή δεν ήταν αρκετό, αναγκαστήκαμε να πιούμε από το βρόμικο νερό του ποταμού. Όλη τη νύχτα τα παιδιά κρύωναν και όλοι μαζί φοβόμασταν ότι η αστυνομία θα επέστρεφε. Το πιο μεγάλο μας άγχος ήταν αν θα μας έβρισκαν οι τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Το πρωί διασχίσαμε ξανά το ποτάμι και περιμέναμε πολλές πολλές ώρες στην ελληνική πλευρά του ποταμού. Ένας φίλος μας από την ομάδα κάλεσε έναν Τούρκο δημοσιογράφο κι άρχισε να διαδίδεται η κατάστασή μας. Μετά από αυτό, δύο αυτοκίνητα της αστυνομίας ήρθαν και μας μετέφεραν στο αστυνομικό τμήμα Σουφλίου, όπου και έγινε η κράτησή μας.
Αυτοί οι νέοι αστυνομικοί στο Σουφλί ήταν ευγενικοί μαζί μας. Τη δεύτερη ημέρα που βρισκόμασταν στο κελί μάς επισκέφτηκε ένας συνήγορος, αλλά μερικοί υπεύθυνοι μας συμβούλεψαν να μη μιλήσουμε μαζί του. Επειδή φοβόμασταν μη μας ξαναπροώθησουν πίσω, κάναμε ό,τι μας είπαν και δεν του μιλήσαμε. Την τελευταία ημέρα της κράτησης στο κελί ήρθε κι ένα μέλος των Ηνωμένων Εθνών και μας μίλησε.
Του είπαμε να μας περιμένει έξω για να τα πούμε. Εν τω μεταξύ, εκεί, στο αστυνομικό τμήμα Σουφλίου, είδαμε τον στρατιωτικό που μιλούσε τουρκικά και μας είχε απειλήσει και χτυπήσει στο ποτάμι. Τον υποδείξαμε στον άνθρωπο των Ηνωμένων Εθνών, με τον οποίο μιλήσαμε αμέσως μετά την απελεύθερωσή μας.
Επιπρόσθετα, στο αστυνομικό τμήμα στο Σουφλί είδαμε πολλά ξύλινα ρόπαλα και στρατιωτικές στολές παραλλαγής σε ένα δωμάτιο. Ήταν σαν αυτά που η στρατιωτική ομάδα είχε χρησιμοποιήσει εναντίον μας, όταν μας έσπρωχναν στο ποτάμι.
Ακόμα και τόσες ημέρες μετά παραμένουμε αγχωμένοι με το θέμα της ασφάλειάς μας και τα παιδιά έχουν καθημερινά εφιάλτες.
Από τη στιγμή που δεν έχουμε άσυλο, δεν μπορούμε να πάμε στο νοσοκομείο και να ζητήσουμε ιατρική αναφορά για τις βιαιοπραγίες. Οι φωτογραφίες με τα σημάδια μας, είναι τραβηγμένες 6 μέρες μετά το περιστατικό».

Τι λένε στo Lifo.gr οι δικηγόροι 4 εκ των Τούρκων, Αντώνης και Θοδωρής Καραγιάννης

«Όσα οι εντολείς μας με πολύ φόβο μας εκμυστηρεύτηκαν, και αφού τους εξηγήσαμε ότι στην Ελλάδα ο Τύπος και η Δικαιοσύνη είναι τελείως ανεξάρτητα, αποτελούν μια ακόμα σαφή ένδειξη ότι οι παράνομες επαναπροωθήσεις-“pushbacks” αποτελούν τακτική κάποιων προσώπων που χαρακτηρίζει δυσμενώς τη χώρα μας διεθνώς. Τακτική που αν, όπως αναφέρουν οι μαρτυρίες, τελείται από Έλληνες αστυνομικούς ή με την ανοχή (παράλειψη δράσης) αυτών αποκτά ακόμα χειρότερη μορφή.
Οι παράνομες επαναπροωθήσεις όμως δεν αποτελούν μόνο σαφή και απροκάλυπτη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συμβάσεων που η χώρα μας έχει υπογράψει.
Όπως αντιλαμβάνεται κάποιος από την απλή ανάγνωση των περιγραφόμενων περιστατικών, στις συγκεκριμένες ενέργειες ενυπάρχει συρροή ποινικών αδικημάτων κακουργηματικής και πλημμεληματικής μορφής, που τελούνται μάλιστα από δημοσίους υπαλλήλους κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Υπάλληλοι, δηλαδή, οι οποίοι έχουν σαφές, συνταγματικά και νομικά, κατοχυρωμένο δικαίωμα να αρνηθούν την τέλεση αυτών, ακόμα κι αν αποτελούσαν διαταγή ανωτέρου.
Ανεξάρτητα από την πολιτική άποψη που έχει κάθε Έλληνας πολίτης για την προσφυγική κρίση, σίγουρα δεν τιμάει κανέναν η καθολική και βίαιη παραβίαση των διεθνών συμβάσεων και η τέλεση ποινικών αδικημάτων στα όρια της ελληνικής επικράτειας. Η παραβίαση των νόμιμων διαδικασιών καταγραφής και της νόμιμης επαναπροώθησης, όπως προβλέπεται από τις κείμενες διατάξεις, παραβιάζει κάθε έννοια ευρωπαϊκού κράτους δικαίου και νομιμότητας και δημιουργεί επιτέλους την ανάγκη παρέμβασης των αρμόδιων εισαγγελικών αρχών προς διερεύνηση των επαναλαμβανόμενων καταγγελιών από πλήθος ιδιωτών – φορέων – διεθνών οργανισμών – δημοσιογράφων».

Η «ρουτίνα» των επαναπροωθήσεων

Δυστυχώς, δεν είναι η πρώτη φορά που τέτοιες καταγγελίες βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Τουλάχιστον τον τελευταίο ένα χρόνο φαίνεται ότι οι παράνομες επαναπροωθήσεις έχουν μετατραπεί σε μια κατάσταση πολύ συνηθισμένη στον Έβρο, ενώ ειδικά τα διεθνή μέσα ενημέρωσης και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις φέρνουν συνεχώς το θέμα στο προσκήνιο.
Λίγες μόλις ημέρες μετά την επαναπροώθηση που συνέβη τη Μ. Παρασκευή, μια ομπρέλα 10 οργανώσεων και ΜΚΟ, που ασχολούνται ενεργά με το ζήτημα κι έχουν δημιουργήσει την «Καμπάνια για το Άσυλο», εξέδωσε μια κοινή ανακοίνωση στην οποία έθιγε την καθυστέρηση των αρχών στην ανάγκη της κατεπείγουσας διερεύνησης των συνεχιζόμενων καταγγελιών για τις άτυπες επιχειρήσεις επαναπροώθησης προσφύγων στον Έβρο, εντείνοντας, όπως σημείωνε, την πεποίθηση ότι τα σύνορα στον Έβρο αποτελούν ένα πεδίο εκτός δικαίου και εκτός νόμου, έναν τόπο μαρτυρίου για τους πρόσφυγες. Μόλις τρεις αξιωματικοί της ΕΚΑΜ φρουρούν τους οκτώ Τούρκους που ζητά ο Ερντογάν από την Ελλάδα 21.4.2019 Μόλις τρεις αξιωματικοί της ΕΚΑΜ φρουρούν τους οκτώ Τούρκους που ζητά ο Ερντογάν από την Ελλάδα
Όπως ανέφεραν χαρακτηριστικά στην επιστολή τους οι οργανώσεις ΑΡΣΙΣ, Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών, ΕΠΣΕ, Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων, Κίνηση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα – Αλληλεγγύη στους Πρόσφυγες Σάμος, Κόσμος χωρίς Πολέμους και Βία, ΛΑΘΡΑ, PRAKSIS, Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων και Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο, οι υπουργοί Προστασίας του Πολίτη, Όλγα Γεροβασίλη, Μεταναστευτικής Πολιτικής, Δημήτρης Βίτσας, και Δικαιοσύνης, Μιχάλης Καλογήρου, είναι «υπόλογοι» για κάθε καθυστέρηση στη διερεύνηση αυτών των καταγγελιών. Οι οργανώσεις έκαναν ακόμα λόγο για επιδεικτική βαρβαρότητα ένστολων ή μη στην περιοχή και παράνομες ενέργειες, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο συγκεκριμένων οδηγιών και εντολών. Τέλος, σημείωσαν ότι πρόκειται για οργανωμένο σχέδιο το οποίο περιλαμβάνει τη συγκάλυψη και νομιμοποίηση των εγκληματικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται.
Θέση στο παραπάνω ζήτημα και με αφορμή αυτές τις νέες καταγγελίες πήρε και το ΚΙΝ.ΑΛ. με ανακοίνωση που εξέδωσε ο Τομέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Μεταναστευτικής Πολιτικής του.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση: «Για μια ακόμη φορά βλέπουν το φως τη δημοσιότητας καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις Τούρκων πολιτών που φτάνουν στη χώρα μας για να ζητήσουν άσυλο. Αυτήν τη φορά, 11 από αυτούς κατάφεραν να διαφύγουν τη σύλληψη από τις τουρκικές αρχές και να γυρίσουν στην Ελλάδα. Θεωρούμε αυτονόητο ότι η ελληνική πολιτεία θα τους προσφέρει τη δυνατότητα να αιτηθούν άσυλο, όπως είναι υποχρεωμένη από την εθνική και ενωσιακή νομοθεσία. Παράλληλα, όμως, θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι μαρτυρίες τους, ώστε να αποκαλυφθεί ποιο είναι αυτό το δίκτυο παρακρατικών που δρα στα ελληνικά σύνορα “κάτω από τη μύτη”, ελπίζουμε όχι με την ανοχή, των επίσημων αρχών».
Παναγιώτης Δημητράς
To Lifo.gr ζήτησε την άποψη του εκπροσώπου του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, Παναγιώτη Δημητρά, η οποία είναι η εξής: «Την τελευταία τριετία έχει καταγραφεί από δεκάδες ΜΚΟ αλλά και από διεθνείς διακρατικούς οργανισμούς του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης πρωτοφανής για τα μεταπολιτευτικά χρονικά συστηματική χρήση βίας και παράνομες επαναπροωθήσεις στην περιοχή του Έβρου από αστυνομικούς σε συνεργασία με αγνώστου ταυτότητας/ιδιότητας κουκουλοφόρους. Ως Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) έχουμε καταγράψει από εκθέσεις άλλων ΜΚΟ αλλά και απευθείας αναφορές πάνω από 500 περιπτώσεις (https://racistcrimeswatch.wordpress.com/2018/09/09/1-652/) που έχουμε υποβάλει σε ΟΗΕ και Συμβούλιο της Ευρώπης.
Όλα αυτά γίνονται σε μια δήθεν “εθνικά ευαίσθητη” συνοριακή και μειονοτική περιοχή: η “ευαισθησία” αυτή επιτρέπει να λειτουργούν εκεί, διαχρονικά, αδιάκοπα, από δεκαετίες μηχανισμοί του βαθέος κράτους (μυστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών που κανονικά έχουν αρμοδιότητα μόνο για τα εκτός Ελλάδας). Οι μηχανισμοί αυτοί συνεργάζονται με παρακρατικούς, οι οποίοι συμβάλλουν στο “βρόμικο” έργο του βαθέος κράτους, όπως συνέβαινε πριν από τη Μεταπολίτευση σε όλη τη χώρα. Όλα αυτά γίνονται με την καθοδήγηση της κεντρικής κυβέρνησης σε επίπεδο πρωθυπουργού και υπουργού Προστασίας του Πολίτη, ενώ το αρμόδιο, υποτίθεται, υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής είναι στην πράξη αποκλεισμένο από την περιοχή του Έβρου, σε αντίθεση με την παρουσία του στα νησιά για παράδειγμα».
Όπως συνέχισε να μας εξηγεί ο κ. Δημητράς, για ανάλογους λόγους είναι αποκλεισμένες από την περιοχή και οι ανθρωπιστικές ΜΚΟ, σε αντίθεση με την ισχυρή παρουσία τους στα νησιά, ενώ, όπως τόνισε ο ίδιος, ο Συνήγορος του Πολίτη ερευνά τις σχετικές καταγγελίες μέσω της αστυνομίας και ευθυγραμμίζεται άκριτα με τις απόψεις της τελευταίας.
Ο ίδιος κατέληξε:
«Οι εισαγγελικές αρχές, που μόλις διαβάσουν για κακομεταχείριση στην υπόλοιπη Ελλάδα διατάσσουν προκαταρκτικές εξετάσεις, παραμένουν παγερά αδιάφορες όταν διαβάζουν για το όργιο βίας και παρανομίας στον Έβρο. Όλα αυτά το ΕΠΣΕ θα τα ξαναθέσει στην Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων που θα εξετάσει τον Ιούλιο-Αύγουστο 2019 τη (μη) συμμόρφωση της Ελλάδας με τη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων και στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης που έχει θέσει προθεσμία στην Ελλάδα την 1 Σεπτεμβρίου 2019 για να υποβάλει αναλυτική έκθεση για τη (μη) συμμόρφωσή της με τις 13 καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για αστυνομική βία (οι εννέα μετά από προσφυγές του ΕΠΣΕ)».

H θέση των ίδιων αστυνομικών και η κινητοποίηση της κ. Γεροβασίλη με επίσκεψη στον Έβρο

Δέκα μόλις ημέρες μετά τις καταγγελίες για νέα επιχείρηση επαναπροώθησης στον Έβρο και εν μέσω μιας δημόσιας συζήτησης που «βράζει» γύρω από το θέμα, την περασμένη Κυριακή 5 Μαΐου η υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Όλγα Γεροβασίλη, με απάντησή της σε επιστολή του επικεφαλής της Ύπατης Αρμοστείας στην Ελλάδα, Φιλίπ Λεκλέρ (ο οποίος ανέφερε μαρτυρίες μεταναστών για πρακτικές προσώπων που φέρονται να ανήκουν σε Σώματα Ασφαλείας στην περιοχή του Έβρου), υποστήριξε πως: «Οι καταγγελλόμενες συμπεριφορές και πρακτικές ουδόλως υφίστανται ως επιχειρησιακή δραστηριότητα και πρακτική του προσωπικού των Υπηρεσιών Συνοριακής Φύλαξης, το οποίο κυρίως εμπλέκεται σε δράσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου της παράνομης μετανάστευσης στα ελληνοτουρκικά σύνορα. Από τη διερεύνηση των μέχρι σήμερα καταγγελλομένων περιστατικών και από τις εσωτερικές έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες προκύπτει το συμπέρασμα ότι αυτά δεν δύνανται να επιβεβαιωθούν» και συμπλήρωσε: «Το πρώτο τετράμηνο του 2019, στην περιοχή δικαιοδοσίας των Δ.Α. Ορεστιάδας και Αλεξανδρούπολης, έχουν πραγματοποιηθεί 3.130 συλλήψεις υπηκόων τρίτων χωρών, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τις καταγγελίες περί επαναπροωθήσεων. Επιπλέον, κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα που αναφέρεται στις καταγγελίες (25-29.04.2019), πραγματοποιήθηκαν στη συγκεκριμένη περιοχή 101 συλλήψεις υπηκόων τρίτων χωρών».
Παρ’ όλα αυτά, η ΕλΕΔΑ (Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και του Πολίτη) έχει διαφορετική άποψη όσον αφορά το αν και κατά πόσο διερευνώνται τελικά οι καταγγελίες. Όπως δήλωσε η δικηγόρος Κλειώ Παπαντολέων, πρώην προέδρος της ΕλΕΔΑ –και ανάμεσα σε άλλα συνήγορος πολιτικής αγωγής στη δίκη εναντίον του μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, Αμβρόσιο–, «οι επαναπροωθήσεις, οι οποίες δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, συμβαίνουν πάντα παράλληλα με τις νόμιμες συλλήψεις. Η πραγματικότητα των συλλήψεων δεν αναιρεί την πραγματικότητα των επαναπροωθήσεων. Το ζήτημα όμως είναι αν πρόκειται για θεσπισμένη παρανομία, δηλαδή πρακτικές που είναι γνωστές και γίνονται ατύπως ανεκτές, ή αν υπάρχει τμήμα του κρατικού μηχανισμού που δρα αυτόνομα, και βέβαια παράνομα. Αυτά απαιτούν διερεύνηση, όχι μόνο διοικητική αλλά και δικαστική. Η ΕλΕΔΑ έχει υποβάλει σχετική αναφορά εδώ και χρόνια στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, χωρίς κανένα απολύτως αποτέλεσμα, παρά το γεγονός ότι είχαμε δώσει στοιχεία προσώπων που μέσω της δικαστικής συνδρομής θα μπορούσαν να εξεταστούν από ελληνικές δικαστικές αρχές. Ομοίως τότε επελήφθη αυτεπαγγέλτως και ο Συνήγορος του Πολίτη, χωρίς, εξ όσων γνωρίζω, να υπάρχει κάποιο πόρισμα μέχρι στιγμής».
Πίσω στον πολιτικό αναβρασμό που έχει προκαλέσει το ζήτημα των πρόσφατων push-backs, μία ημέρα μετά την επιστολή της στον Λεκλέρ, την Δευτέρα 6 Μαΐου η υπουργός Προστασίας του Πολίτη αναχώρησε για τον Έβρο, πραγματοποιώντας, ανάμεσα στα άλλα, επίσκεψη στο Τμήμα Συνοριακής Φύλαξης Φερών.
Στη σύσκεψη που ακολούθησε, παρουσία του γενικού επιθεωρητή Αστυνομίας Βορείου Ελλάδας, αντιστράτηγου Ανδρέα Αποστολόπουλου, του διευθυντή της Διεύθυνσης Αστυνομίας Ορεστιάδας, ταξίαρχου Πασχάλη Συριτούδη κ.ά., παρουσιάστηκε ο επιχειρησιακός σχεδιασμός για την ευρύτερη περιοχή του Έβρου σε σχέση με τα σύνορα της χώρας και κατ’ επέκταση της Ε.Ε. Η υπουργός επισήμανε τον σοβαρό ρόλο της ΕΛ.ΑΣ., η οποία, όπως είπε, ανταποκρίνεται με επαγγελματισμό και ευαισθησία στο σύνθετο έργο της.
Το ενδιαφέρον νέο στοιχείο που προέκυψε από αυτήν τη συνάντηση είναι πώς μετά την τοποθέτηση του αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας, αντιστράτηγου Αριστείδη Ανδρικόπουλου, τέθηκε προς συζήτηση και επεξεργασία, υπό μορφή διαβούλευσης, η πρόταση για ίδρυση Διεύθυνσης Συνοριακής Φύλαξης Έβρου.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Ελληνικής Αστυνομίας, η πρόταση έτυχε καθολικής αποδοχής από τους παρευρισκόμενους στη σύσκεψη, καθώς, ως κοινή διαπίστωση, προκρίθηκε ότι η πρωτοβουλία αυτή θα βοηθήσει σημαντικά στην κατεύθυνση της πληρέστερης διαχείρισης του μεταναστευτικού-προσφυγικού ζητήματος. Για τον κ. Ηλία Ακίδη, πάντως, πρόεδρο της Ένωσης Αστυνομικών Ορεστιάδας, το ζήτημα είναι πιο περίπλοκο και δεν αντιμετωπίζεται με τη σύσταση μιας νέας διεύθυνσης.
Καταρχάς, όπως κατηγορηματικά δήλωσε ο ίδιος στη LiFO, κινούμενος στο ίδιο μήκος με την κ. Γεροβασίλη, οι όροι «επαναπροώθηση» και «push-back» δεν υφίστανται γιατί κάτι τέτοιο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν ασκείται ποτέ από τους Έλληνες αστυνομικούς στα σύνορα. O ίδιος αρνείται τις καταγγελίες που γίνονται και άφησε αιχμές για τον ρόλο και τα κίνητρα των ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στο θέμα.
Όπως μας είπε χαρακτηριστικά: «Κάνουμε αποτροπές, δεν κάνουμε επαναπροώθησεις. Όταν κάνουμε επιχειρήσεις αποτροπών, δεν τις κάνουμε σε ανθρώπους που έχουν περάσει τα σύνορά μας. Push-backs δεν συμβαίνουν. Για όσους διασχίσουν τον ποταμό και καταφέρουμε να τους βρούμε ακολουθείται η νόμιμη διαδικασία ταυτοποίησης και καταγραφής. Έχετε, όμως, υπ’ όψιν σας πως το 90% όσων περνούν τον ποταμό πετούν τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα στο νερό για να αποκρύψουν την πραγματική τους ταυτότητα και να ζητήσουν άσυλο. Για παράδειγμα, στην πραγματικότητα είναι από το Μαρόκο ή την Αλγερία και δηλώνουν χώρα προέλευσης τη Συρία».
Σύμφωνα με τον ίδιο, πάντως, οι Τούρκοι που περνούν το τελευταίο διάστημα τα σύνορα μέσω Έβρου, ζητώντας στη συνέχεια άσυλο, αυξάνονται διαρκώς. Όπως μας περιέγραψε, τα 200 χλμ. του ποταμού είναι πολύ δύσκολα διαχειρίσιμα, δεν ελέγχονται εύκολα, και δεν παρέλειψε να τονίσει πόσο προβληματική για τις επιχειρήσεις της αστυνομίας είναι η έλλειψη καμερών παρακολούθησης κατά μήκος του ποταμού, τις οποίες έχει υποσχεθεί το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη εδώ και 5 χρόνια, αλλά οι διαγωνισμοί για τη διάθεσή τους σκοντάφτουν διαρκώς σε γραφειοκρατικά ζητήματα και δεν τελεσιδικούν ποτέ.
Εκτός από τις κάμερες όμως, σύμφωνα με τον κ. Ακίδη λείπουν και τα ειδικά οχήματα, εξοπλισμένα με κάμερες γι’ αυτού του είδους την παρακολούθηση, αναφέροντας μάλιστα πως η Βουλγαρία, που αντιμετωπίζει το ίδιο ζήτημα, διαθέτει τουλάχιστον 5 τέτοια οχήματα. Την ίδια στιγμή εξέφρασε και την ανησυχία πως καθώς από αυτή την περίοδο κι έπειτα θα ξεκινήσει να πέφτει η στάθμη του Έβρου, θα αυξηθούν σταθερά και οι ροές όσων θα αποπειραθούν να εισέλθουν παράνομα στη χώρα μας, ενώ τόνισε πώς το τελευταίο διάστημα σε πολλά χωριά στη γύρω περιοχή σημειώνονται κλοπές αυτοκινήτων αλλά και μέσα σε σπίτια απ’ όσους περνούν παράνομα τα ελληνικά σύνορα, κάνοντας την κατάσταση εκρηκτική.
«Πάντως, αυτό που σταθερά καταγγέλλουμε οι Έλληνες αστυνομικοί είναι ότι είμαστε πολύ λίγοι για να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο. Βάσει των μνημονιακών υποχρεώσεών μας, αφαιρέθηκαν από το σώμα 6.700 οργανικές θέσεις, τη στιγμή που το μεταναστευτικό είναι ένα μείζον ζήτημα για τη χώρα μας» είπε, για να καταλήξει πως γίνονται πια κινήσεις στήριξης από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, αλλά χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη στήριξη.
* Στοιχεία, φωτογραφίες και έγγραφα του ρεπορτάζ είναι στο αρχείο της Lifo, διαθέσιμα για τις Αρχές.

Να αρθεί η παραβίαση δικαιωμάτων των ΑμεΑ σε ισότιμη συμμετοχή στις εκλογές!

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) καταγγέλλει πως η εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών “Διευκολύνσεις για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από πολίτες με αναπηρία στις αυτοδιοικητικές εκλογές της 26ης Μαΐου 2019 και τις επαναληπτικές τους, καθώς και τις εκλογές για την ανάδειξη των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26ης Μαΐου 2019” που δημοσιεύθηκε στις 12 Απριλίου 2019 δεν είναι συμβατή με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και Προαιρετικό Πρωτόκολλο την οποία η Ελλάδα κύρωσε το 2012 και υποτίθεται πως εφαρμόζει πλήρως από το 2017 και η οποία προβλέπει:

Άρθρο 29 Συμμετοχή στην πολιτική και δημόσια ζωή

Τα Συμβαλλόμενα Κράτη εγγυώνται στα άτομα με αναπηρίες πολιτικά δικαιώματα και την ευκαιρία να τα απολαμβάνουν, σε ίση βάση με τους άλλους, και αναλαμβάνουν:

α. Να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να συμμετέχουν, αποτελεσματικά και πλήρως, στην πολιτική και δημόσια ζωή, σε ίση βάση με τους άλλους, άμεσα ή μέσω ελεύθερα εκλεγμένων αντιπροσώπων τους, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος και της ευκαιρίας, για τα άτομα με αναπηρίες, να ψηφίζουν και να εκλέγονται, μεταξύ άλλων:

i. Διασφαλίζοντας ότι οι διαδικασίες ψηφοφορίας, οι εγκαταστάσεις και τα υλικά είναι κατάλληλες, προσβάσιμες και εύκολες στην κατανόηση και χρήση,

ii. Προστατεύοντας το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες να ψηφίζουν με μυστική ψηφοφορία σε εκλογές και δημόσια δημοψηφίσματα, χωρίς εκφοβισμό, και να θέτουν υποψηφιότητα στις εκλογές, να κατέχουν αποτελεσματικά αξιώματα και να ασκούν όλα τα δημόσια λειτουργήματα, σε όλα τα επίπεδα της κυβέρνησης, διευκολύνοντας τη χρήση των υποβοηθητικών και νέων τεχνολογιών, όπου αυτό απαιτείται,

iii. Εγγυώμενα την ελεύθερη έκφραση της βούλησης των ατόμων με αναπηρίες, ως ψηφοφόρων και, για το σκοπό αυτό, όπου είναι απαραίτητο, μετά από αίτημά τους, να επιτρέπουν τη βοήθεια κατά την ψηφοφορία, από ένα πρόσωπο της επιλογής τους.

Το βασικό δικαίωμα που προβλέπεται από τη Σύμβαση και δεν προβλέπεται από την εγκύκλιο είναι η βοήθεια κατά την ψηφοφορία από πρόσωπο επιλογής του ΑμεΑ κρίσιμη ιδιαίτερα για τα άτομα με προβλήματα όρασης. Η εγκύκλιος δεν προβλέπει τίποτα συγκεκριμένο για αυτά αλλά η πρακτική είναι να προσφέρουν βοήθεια δικαστικοί αντιπρόσωποι γεγονός που παραβιάζει τη μυστικότητα της ψήφου και δεν κατοχυρώνουν με τίποτε την έκφραση της πραγματικής βούλησης αυτών των ψηφοφόρων.

Αλλά και η πρόβλεψη να παραδίδει το ΑμεΑ φάκελο με το ψηφοδέλτιο της επιλογής του στο δικαστικό αντιπρόσωπο για να το βάλει ο τελευταίος στην κάλπη του μη προσβάσιμου εκλογικού τμήματος, αντί να υπάρχουν προσβάσιμα εκλογικά τμήματα παραβιάζει τόσο τη μυστικότητα όσο και την ελεύθερη βούληση των ψηφοφόρων.

Τέλος, δεν υπάρχει καμιά πρόνοια για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου των ατόμων που δεν διαθέτουν δικαιοπρακτική ικανότητα που ενδεχόμενα απαιτεί και νομοθετική ρύθμιση.

Το ΕΠΣΕ ανέφερε όλα αυτά τα προβλήματα σε ειδική αντιπροσωπεία του ΟΑΣΕ που επισκέφθηκε την Ελλάδα την περασμένη εβδομάδα για να εξετάσει τι είδους παρεμβάσεις θα χρειαστεί να κάνει.

Καλούνται οι αρμόδιες αρχές και κυρίως ο Υπουργός Επικρατείας Χριστόφορος Βερναρδάκης υπεύθυνος του Συντονιστικού Μηχανισμού για την Αναπηρία, η Γενική Γραμματέας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων Μαρία Γιαννακάκη ως Κεντρικό Σημείο Αναφοράς για θέματα σχετιζόμενα με την εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και ο Συνήγορος του Πολίτη ως Πλαίσιο για την προαγωγή εφαρμογής της Σύμβασης να παρέμβουν αμέσως για να αλλάξει η εγκύκλιος ώστε να γίνει συμβατή με τη Σύμβαση την εφαρμογή της οποίας στην Ελλάδα άλλωστε εξετάζει φέτος η αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Επίσης, καλούνται η Εισαγγελία Αρείου Πάγου και ο Άρειος Πάγος που έχουν την τελική ευθύνη για τη νομιμότητα των εκλογών να παρέμβουν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί πως οι πολλαπλές εκλογικές διαδικασίες του 2019 στην Ελλάδα να είναι για πρώτη φορά συμβατές με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Χρήσιμοι γενικοί οδηγοί είναι το Handbook on Observing and Promoting the Electoral Participation of Persons with Disabilities του ΟΑΣΕ και ο οδηγός για Το δικαίωμα πολιτικής συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA).

Υπενθυμίζεται τέλος πως ήδη από το 2012 ο ΟΑΣΕ είχε ζητήσει από την Ελλάδα, η οποία φυσικά αγνόησε τη σύσταση αυτή:

Υπό το πρίσμα της πρόσφατης κύρωσης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες από την Ελλάδα και προκειμένου να διασφαλιστεί το απόρρητο της ψηφοφορίας, θα πρέπει να εισαχθούν τροποποιήσεις στην ισχύουσα νομοθεσία ώστε να επιβάλλεται η πρόσβαση των εκλογέων με αναπηρίες στα εκλογικά τμήματα και να επιτρέπεται σε αυτούς τους ψηφοφόρους να επιλέγουν παρόχους βοήθειας της επιλογής τους.


UN: Greece at the lowest end in gender equality among EU countries

End of mission statement by the UN Working Group on the issue of discrimination against women in law and in practice to its visit to Greece

Athens, 12 April 2019

During its official visit to Greece from 1 to 12 April 2019, the expert delegation, comprised of Elizabeth Broderick and Alda Facio, held meetings in Athens, Thessaloniki, and Lesvos. We also visited a school, a prison and a migrant and refugee camp. The experts shared their preliminary observations in the following statement:

We would like to extend our deep appreciation to the Government of Greece for inviting us to undertake this official visit and for its cooperation during the visit. We would also like to thank all our interlocutors: Government representatives, public officials, civil society organizations, school teachers, prison staff, camp management, individuals, and UN officials for their engagement and valuable insights.  In particular, we wish to thank those women prisoners and migrant and refugee women who shared their stories.

Context: A time of transition and opportunity 

The prolonged period of austerity measures of the past years has impacted profoundly on every aspect of people’s lives in Greece.  Some 600,000 people, mostly young and educated, have emigrated and this, coupled with a low birthrate, has resulted in Greece losing 3% of its population between 2011 and 2016.  The arrival of unprecedented numbers of migrants and refugees since 2015, has added to the stress already imposed on the limited human and material resources.  We recognise that the challenges are many.

Due to deep-rooted stereotypes about the role of women in the family and in society, the austerity measures have disproportionately impacted on women. According to the Gender Equality Index among European Union (EU) countries, Greece is at the lowest end.

Our visit took place at a moment of optimism as the country emerges from this period and embarks on a new path of economic recovery.  We believe Greece now has a unique opportunity to simultaneously drive progress on gender equality and women’s human rights and strengthen its economy. The full and equal participation of women in the country’s recovery is essential and must be a priority. As we heard during our visit, “Gender equality is not a luxury for better times”.

These preliminary observations do not cover all issues of gender inequality but rather focus on the key issues drawn to our attention by the interlocutors we met during the visit.

Legal and institutional frameworks are in place, but a greater focus on implementation and monitoring is needed, along with adequate resourcing

Legal frameworks

Greece has ratified nearly all the core international human rights treaties, including the Convention on the Elimination of all Forms of Discrimination against Women and its Optional Protocol enabling individual complaints. It has still not ratified the International Convention on the Rights of Migrant Workers and their Families. Greece took the important step in June 2018 to ratify the Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence (Istanbul Convention), the first legally-binding instrument providing a comprehensive prevention, protection, prosecution and support framework to combating gender-based violence against women.

Greece has strong constitutional guarantees for equality between men and women and the right to equal pay for work of equal value. The Constitution requires the State to undertake positive measures to promote gender equality, including through affirmative actions. Marriage, family, motherhood and childhood are explicitly protected by the Constitution.

Further, an equal treatment legislative framework covering a range of areas has been established transposing and implementing EU Directives. We welcome the adoption on 26 March 2019 of the new Law No. 4604/2019 on the “Enhancement of Substantive Gender Equality, Prevention and Combating of Gender Based Violence”. While the text is not yet available in English for full review, on the basis of discussions with relevant stakeholders, we welcome a comprehensive legal framework on substantive gender equality which goes beyond the concept of equal treatment to focus on equality of outcomes across all spheres of women’s lives.  We are pleased the framework focusses on multiple and intersecting forms of discrimination, including sexual orientation and gender identities. Addressing gender-based violence and mainstreaming gender across the public administration through the establishment of equality bodies at the regional and local levels are integral parts of the law. Importantly, the law also includes combatting gender stereotypes in the education system and in the media. There is also a provision for a quota of 40% of candidates from each political party running for elections, which represents an increase from the current 33% quota.

Although a comprehensive legal framework for the protection and promotion of women’s human rights is in place, implementation lags behind.  This was pointed out by many of our interlocutors throughout the visit with one commenting “Our legislative framework is good, but when it comes to the application of the law we face serious challenges due to the obstacles of the old mindset and the old practices”. The lack of available data and strong monitoring capacity is also a key challenge that impedes progress.

Institutional mechanisms

The General Secretariat of Gender Equality (GSGE), located within the Ministry of Interior, is a governmental body dedicated to gender equality with a broad mandate of designing, implementing and monitoring the implementation of gender equality policies in all areas.  It runs an observatory on gender equality issues, providing a publicly available online platform which tracks and analyzes statistical data from different sources on a broad range of policy areas. The observatory is a useful tool for identifying progress or regression, thus providing a basis for advocacy and policy making. A challenge for the GSGE is its inadequate human and financial resources which limits its influence and capacity to achieve its full potential.

There is no dedicated independent national institution for monitoring and eliminating discrimination against women. Gender equality is included in the mandate of the Ombudsman’s Office, a national body with a dedicated department for equal treatment which includes gender equality, among several other grounds. The Ombudsman’s Office monitors discrimination mostly in the field of employment in both the public and the private sectors. Complaints on gender-based discrimination have increased from 40% in 2017 to 57% in 20181 and represent by far the largest number of all complaints handled by the Ombudsmen. There is limited jurisprudence on discrimination against women.  We believe that the Ombudsman should be able to seek leave to act as amicus curiae before the court on discrimination cases to provide expert opinion. We are pleased to learn that the Ombudsman’s office is working on ways to increase its visibility and raise awareness in the general public. Further investment in outreach is essential to ensure effective access to this important complaints mechanism by the most marginalized women.

The Greek National Commission for Human Rights (GNCHR), a consultative and advisory body to the State, is an important independent voice on human rights, with ‘A-list’ accreditation.  The GNCHR does not have a dedicated focus on monitoring and eliminating discrimination against women embedded in its structure but addresses the issue in a crosscutting manner in different areas of its work. As an independent national human rights institution, GNCHR has a critical role in the monitoring of women’s rights and needs to be adequately resourced and able to function independently and effectively.

Women’s employment outcomes continue to be disproportionately impacted by the economic crisis and austerity measures

Women’s labor force participation

Despite the adoption of Law 3896/2010 concerning equality of opportunity and treatment, the deregulation of the labor market due to the growing financial crisis and the consecutive austerity measures continue to affect women negatively in the labor market, rendering them more vulnerable to poverty. This has been recognised by several international and regional monitoring bodies2.

In recognition of the adverse impact of the austerity measures on women’s employment, the National Action Plan for Gender Equality 2016-2020 sets out a number of targeted initiatives to strengthen efforts to enhance women’s access to economic opportunities and to reduce women’s unemployment and underemployment. Increasing women’s workforce participation will require economic and social policies to build women’s equal access to the labor market and deliver improved pay and conditions at work.

Greece has always had low women’s labor force participation and one of the lowest rates of women’s employment in the EU.  One serious impact of the financial crisis and austerity measures is the high level of women’s unemployment and underemployment. In 2018, 23.7% of women in the active population were unemployed, compared to 14.7% of men. The data shows that the gender gap in unemployment has been prevalent for many years and in the period 2013 – 2018, the largest difference appeared in December 2017 (with 26% of women unemployed vs. 16.7% of men)3. This is a significantly larger gap than the EU average (0.5%)4.

There is limited data on the size of the informal labor market. It is estimated that the magnitude of undeclared work is equivalent of 24% of GDP, which puts Greece among the countries with one of the largest undeclared economies in Europe. Informal forms of work include domestic work, cleaning, care for elderly and children, tutoring for students, employment in the hospitality sector, all sectors which have a higher share of female workers. The informal sector appears to be an under-studied sector requiring further attention by the Government.

Women’s employment in the private sector

We were unable to obtain meaningful sex-disaggregated data about women’s employment and representation in the private sector.  However, discussions held during the country visit reveal that discrimination against women whilst present in the public sector is also evident in the private sector and contributes to a national mindset that women should exit paid work earlier than men. Women’s representation on the top 50 publicly listed company boards has marginally increased from 7% in 2005 to 9% in 2017.  In the same period the EU average has increased from 15% in 2005 to 26.7% 2017.  The new law on substantive gender equality encourages the development of equality plans by both the public and private sector to prevent all forms of discrimination against women and to ensure their promotion to senior roles.  However these plans are voluntary in the private sector,  with the incentive of an “equality medal” to drive progress. Our Expert Group’s research reveals that mandatory and not voluntary interventions are the most effective way to increase the number of women at decision making level5. The requirement to regularly report and publish data on women’s leadership is another effective strategy.

We heard that in recent years, the economic context has meant that women have increasingly been employed in part-time or casual employment with reduced pay, conditions and security, as well as employment in precarious work. In the private sector, the rapid growth of flexible forms of employment as well as the replacement of contracts of indefinite duration by fixed term contracts has led to a reduction in wages and created a context where women are more fearful to report workplace gender-based violence including sexual harassment.

Women’s unequal share of unpaid care and domestic work

In addition to the loss of jobs associated with the crisis, the unemployment and under-employment of women in the labor market is due in part to the unpaid care burden which falls largely on women.

A major issue of concern for gender equality is the severe reduction of state provided care services for children and dependent persons (aged and disability care). This intensifies women’s unpaid care work, limiting their ability to take up even low-paid forms of employment, so they can better balance their caring responsibilities. At the same time, rigid stereotypes perpetuate the idea that caring is largely if not exclusively the domain of women. In Greece, 85% of women do cooking and housework every day for at least 1 hour, compared to only 16% of men. Greece has very low rates of childcare compared with other European countries6.  Men’s time caring for children and grandchildren in Greece is amongst the lowest in the EU.

Childcare is costly in Greece, with 61% of households giving “economic difficulty” as a reason for not using childcare7. School timetables do not correspond to normal working hours, which necessitates parents working less or relying on family members, usually women, to provide care. The Government is partially addressing these concerns though a “Harmonisation of Family and Work Life” funding programme. Additional policy measures and the better implementation of current measures are necessary to encourage higher rates of childcare and pre-school education. This will support parents, particularly women, to better balance paid work and care.

Prioritizing investments in social protection and public services is critical for ensuring that women benefit equally from the economic recovery. This includes investments in accessible, affordable and high-quality child-care, aged and disability care services to reduce the unpaid care workload for women and enable their economic participation. Further, resources are urgently needed to close the gaps in the social protection system, particularly those benefits that lift women and their families out of poverty. A key priority also is the introduction of measures to support more equal sharing of caring responsibilities between women and men, helped by increasing the entitlement of paid leave specifically for fathers which is low by EU and OECD standards.  This will require shifting the stereotype that caring is the domain of women.

Maternity protection

Women’s access to the labor market is also hampered by the lack of protection provided to employees who have been absent from work due to maternity or parental leave. As documented by the Greek Ombudsman, access to maternity leave is not uniform but rather differs based on employment status and employment sector, public and private.  Women who return to work following maternity leave, are legally entitled to return to the same job or an equivalent one, with no less favorable working terms and conditions, while benefitting from any improvement of their working conditions that they would have been entitled to, during their absence. However, in practice, a serious deficiency is observed in the application of the law for these matters, particularly in relation to women in high-rank positions8. Some working women face strict restrictions including the refusal to count the maternity leave period in the total length of service, negatively impacting their career development. In some cases, women are totally excluded from exercising their rights relating to maternity, wrongful dismissals from employment and changes in work terms, such as reduced hours, imposed by employers due to pregnancy and caring responsibilities. There are also gaps in regard to maternity protections for self-employed persons.

One of our interlocutors told us:

“Three times in job interviews I was told you’re a woman, you’re going to get pregnant, this will bring us a difficult situation so we cannot hire you”.

Sexual harassment in the workplace

Sexual harassment in the workplace is prohibited under Greek law but there is no national data collected about its prevalence.  There is complaints data from the independent Ombudsman but it is likely that the number of incidents of sexual harassment that occur is much higher than those reported. Individuals are fearful to report such behaviour because they fear reprisals, stigmatization, losing their jobs or facing judicial counter measures9. We were told:

“Due to the financial crisis, acceptance of sexual harassment has increased.  The women need to keep their jobs”.

Stronger regulatory measures and accountability mechanisms in the public and private sector will be critical to progress change. The administration of a national survey to measure the prevalence of sexual harassment and discrimination related to pregnancy and return to work from parental leave is also recommended.

Education and the media hold potential to shift gender stereotypes


We are pleased to note the high level of educational attainment for girls at all levels, with 53.2% of those finishing secondary education being women and 52.7% of graduates from university female (GSGE). Women dominate in the arts and humanities, and health-related subjects, and are also in the majority in business and law subjects. They are the minority however in science and engineering-related subjects, signaling that more attention is needed in these areas.

Women’s achievement in education does not translate into their progression in the economic sphere or ensure their career advancement. Even in educational institutions women hold a lower percentage of senior leadership roles.  For example, whilst women make up two thirds of educational personnel in public high schools, they hold only 40% of director level positions, although this is improving over time.

In addition to enabling women and girls to achieve their potential, education can be a key site to shift rigid gender norms and stereotypes. Education on gender equality and gender norms starts in the family, continues at school, in the workplace and through society at large.  Many interlocutors considered that an increased focus on gender equality in education was a significant preventative measure to address the deeply held gender stereotypes that were inhibiting the ability of women to enjoy their rights fully.

In relation to gender equality education in the school curriculum, whilst we were pleased to learn from the Ministry for Education that there are three streams of gender equality, sexual orientation and gender identity content within the school curriculum, other interlocutors described the content as limited and on occasions piecemeal. Firstly, gender equality content is included in the “democratic citizenship” subjects which are mainstreamed throughout the school curriculum; secondly, there is a small amount of gender equality content built into religious instruction which involves asking students to reflect on the place of women in religion and finally gender equality and gender identity is included as one subject choice for the thematic week conducted in every school once a year.  However, in the thematic week gender equality is one choice among many and whilst there is no data, we were told it is a theme that is not often selected. Additionally there appears to be a gap in the teaching of comprehensive sexuality education.

When we asked about the effectiveness of school-based education to combat gender based stereotypes we heard “gender equality education is sporadic, is not consistent, not developed and not really part of young people’s lives”.  Given this prevailing narrative we believe it would be valuable for the government to evaluate the effectiveness of the current curriculum with a view to strengthening it so it is delivered in a systematized manner.

Promising practices observed in other countries include a ‘whole school approach’ where gender equality is embedded into the main curriculum throughout all subjects.  Gender equality is prioritized as a core value of the educational institution and guidance is provided to teachers on the mandatory teaching of gender equality issues. The objectives of the course work are to present a realistic picture of the status of women and men in society; demonstrate that gender stereotypes are damaging for everyone; help children critically analyse cultural gender constructs; foster positive norms of respectful and equal relationships; and importantly, raise awareness and encourage action on women’s rights. Gender equality education as part of human rights education, is indispensable for shifting problematic gender stereotypes which hold back both women and men and also for addressing the problem of gender-based violence, including harassment and sexual harassment.


In 2016, the Ministry of Digital Policy, Telecommunications and Information entered into a memorandum of cooperation with the GSGE to identify and eliminate gender stereotypes in the media. Research identified that some 31% of 1,500 print articles reviewed, reproduced gender stereotypes.  In only 9.5% of these articles are women presented as experts. Recognizing this problem, the new law on substantive gender equality requires the mass media (print, electronic and advertising) to promote gender equality by not reinforcing adverse gender stereotypes.  This requirement is implemented through the codes of conduct and self-regulation mechanisms for public communication entities, and data will be collected by the GSGE.  We welcome this positive development given the prevalence of gender stereotyping in the media and the influential role of the media.  The National Radio and Television Council plays an important role in issuing guidelines and monitoring compliance. To be truly effective, the Council should undertake proactive measures and be adequately resourced.

Women remain under-represented in political and public life

Political and Public Life

Women’s participation in the political life of the country lags behind at every level – national, regional, local and European. Although there has been gradual progress over the years, change has been too slow.

At the national level, since the first women entered the Hellenic Parliament in 1952 when women in Greece obtained the right to vote and to stand for elections, women’s representation has increased gradually over the past decades but remains very low. Currently, with 18.7% women parliamentarians, Greece ranks 112 out of 191 globally and stands towards the bottom of all EU countries10. The current Government Cabinet has 13 women (5 ministers, 1 deputy minister, and 7 vice ministers) out of a total of 52 members, which amounts to 25% of the cabinet11.  The rate of women ministers is even lower at 21% (5 out of 24 ministers).

At the regional level, two out of 13 regional governors are women (15.4%), which is an improvement from the 0% in 2010. The representation of women in the regional councils at 19.5% is somewhat better. At the municipal level, merely 4.9% of the majors are women and the municipal councils have 18.1% women12.

There has been regression in Greek women’s representation in the European Parliament from 32% in 2009 to 28% in 2014, despite the introduction of the one-third quota system.

Women are well represented in the justice sector generally. In 2011, the first woman president was appointed to the Supreme Court. There has been a consistent increase of women judges in the Supreme Court from 2% in 2004 to 31% in 2014.

In public administration women are generally well represented including at senior levels. Some areas of the public service remain male dominated. The Foreign Service now has 34.3% female diplomats although the number of women has been increasing over the last decade.  At the level of heads of missions and heads of directorates in the Ministry of Foreign Affairs, the rate is lower, at 27.5% and 30.6% respectively.

The picture of women’s participation in the country’s political and public life calls for further actions, including reviewing the effectiveness of the quota system in the context of the current electoral system (focused on candidate selection rather than elected representatives). Additional measures should be adopted to encourage and support women to run for public office and support women candidates to have a better chance of success.

Non-Government Organisations and the Women’s Movement

We met with members of civil society who are actively engaged in working on issues relevant to women’s rights. Many of them work on the frontline assisting the needs of migrant and refugee women. These individuals and organizations have played an important role in the country’s response to the flow of migrants and refugees. Most are project based and face sustainability challenges. They have developed valuable experience and expertise and should continue to play a role in the current efforts of integration of refugees in the Greek society including through the implementation of the recently developed national integration strategy.

Non-governmental organizations working on broad issues of women’s rights and gender equality rely on committed volunteers and are in need of support and sustainable funding to play a transformative role in society for women’s empowerment and gender equality. They should be able to benefit from public funding aimed at strengthening civil society through a transparent and efficient process. Strategic collaboration and solidarity among women’s organizations will be essential in energizing the women’s movement for equality.

More measures to combat gender-based violence are needed

According to data collated by the EIGE, around 1 in 4 women have experienced physical and/or sexual violence from an intimate partner at least once since the age of 15. Further, 5.8% of women reported physical and/or sexual violence from an intimate partner in the last 12 months. 21 % of women who had experienced physical and/or sexual violence by any perpetrator in the past 12 months had not told anyone (8 percentage points higher than the EU average of 13 %)13. 

Responding to gender-based violence against women

We commend Greece for complying with the Istanbul Convention by including the prevention, prosecution and elimination of gender-based violence in law 4604/2019 and for amending Law No 3500/2006 on domestic violence to expand the scope of its application to cover members of the extended family (such as life partners and their children) and allowing injunctive orders to be issued against the perpetrator.

We are very concerned about the current proposed amendments to provisions in the Greek Criminal Code relating to rape.  They appear to be inconsistent with international legal obligations under the Istanbul Convention as they fail to introduce a consent-based definition and restrict further the circumstances in which the crime of rape can be established. We urge the government to ensure that the amended Criminal Code incorporates a consent-based definition of rape and are encouraged by reassurances from government interlocutors that the government will abide by its obligations under international law. We believe that the proposed reform of the Criminal Code provides an opportunity to have a wider social conversation on the stigma and stereotypes that surround sexual violence in general and rape in particular.

We were informed by government interlocutors that whilst mediation may not be mandatory under Greek law, it is routinely suggested to women victims of domestic and family violence. This is contrary to the Istanbul Convention which explicitly states that mandatory mediation should be prohibited.  The prevailing social norms in Greece related to the importance of the family unit and preservation of family unity, can present a significant barrier for women who wish to leave abusive relationships.

We are also concerned about the lack of gender disaggregated data in relation to crimes which would enable the tracking of femicide and domestic violence as mandated by the Istanbul Convention and General Recommendation 35 of the CEDAW Committee. Sex-disaggregated data on all forms of gender-based violence against women is essential to understanding its prevalence and tailoring response and prevention efforts.

Although we acknowledge that the constrained financial situation in Greece makes it more difficult to ensure a high level of services for victims of violence against women, we are concerned that there is uneven coordination of support services for victims of different forms of gender-based violence as well as programmes for perpetrators. There are currently 21 shelters for victims of gender-based violence across the country.  Demand on shelters has increased dramatically with the flow of migrant and refugee women.  There are insufficient shelters and emergency accommodation and inconsistent coordination of the different services.

We welcome specific training for judges, prosecutors, police officers, health-service providers, journalists and teaching staff to increase awareness of all forms of violence against women and girls and, to ensure these actors are able to provide adequate gender-sensitive support to victims. We welcome the recent decision by the Police to establish dedicated domestic violence units with a view to enhancing their capacity to address gender-based violence sensitively and effectively.  We recommend that these units be established throughout the country as quickly as possible.

Preventing gender-based violence against women

As part of Greece’s efforts to prevent gender-based violence against women, we welcome efforts by the Prosecutor´s office, the GSGE and other state entities, to raise public awareness through the media and educational programmes. However, a more strategic approach to prevention is needed, including targeted and long-term education and awareness-raising on the causes and consequences of gender-based violence, particularly in rural areas.  Prevention efforts must also consider the diversity of women in Greece and their specific needs, especially those facing intersectional forms of discrimination or those in more vulnerable situations, such as minority, migrant and refugee women, women with disabilities, as well as older women and lesbian, transgender and intersex women.

Marginalized groups of women experience greater vulnerability and exclusion 

Migrant and refugee women

The Government, local authorities and people in Greece, as a first line reception country, have faced the challenge of receiving unprecedented numbers of migrants and refugees since 2015. New arrivals are still occurring daily. This has placed additional pressures on government resources, services and infrastructures. In close coordination with UNHCR, other international organisations and with support from civil society institutions, the Government has committed to upholding the principle of universal human rights such as access to education for all children and universal medical care to all including undocumented migrants and asylum seekers, and protection against GBV against women. However, in practice there are serious challenges and gaps.

We spoke with women migrants, asylum seekers and refugees in Athens, Thessaloniki and Lesvos and visited women’s centres run by NGOs and Moria camp in Lesvos. We were struck by their stories of resilience and strength and their hope for a better future. We were impressed with the work of civil society organisations including those which provide space and support for women and their children. These organisations enable women to build confidence, empowerment and agency and we were fortunate to see this first hand at the Melissa centre in Athens and the Bashira centre in Lesvos.

There are a number of positive developments to support refugee women including the 2018 law 45/31 giving “undocumented persons” the right to report GBV without fear of deportation. Despite the law, survivors of GBV continue to lack access to support and safety. In some instances, women are unable to report their cases because of the lack of trained staff at police stations or their unwillingness to take the case considering it a “family matter”. The lack of interpretation at hospitals was systematically reported to us as a key concern directly affecting the ability of women to receive the medical care they need.

We learned that the overwhelming majority of the women in Moria Camp are considered vulnerable, from multiple points of view. Many have been victims of human rights violations in their countries and endured further suffering on their journeys including in the hands of human traffickers and smugglers. Many stakeholders pointed out that the current migration policy of containment of asylum seekers in camps exacerbates women’s vulnerability, as they have no options other than living in the difficult conditions in the camps while waiting for the processing of their asylum applications. We are pleased to learn that the authorities have revised the protocol guidelines for the transfer of vulnerable women.

In Moria camp, we witnessed women’s vulnerable situation, despite the efforts employed by the authorities to provide separate spaces for single women with and without kids. Women we met told us that they do not feel safe and experience harassment, especially during nights and when accessing toilets in common spaces.

We learned of concerns about the poor health conditions of some women in the camp and the difficulty accessing medical care. When it comes to exposure to GBV including domestic violence, within the confines of the camp, the available solutions are not working in practice, often breaching the requirement of confidentiality and making the victim an easily identifiable target to all including the perpetrator. There is limited availability to the shelter, a lack of awareness by police of the need for a gender sensitive response, and a need for more female police. Interpretation capacity at hospitals and police stations needs to be increased.

Women’s health and safety conditions should be regularly monitored and reviewed. Refugee women should be involved in decision making on matters affecting their lives in the camp and must be treated with dignity and respect.  The migrant and refugee women with whom we spoke, expressed a strong desire to have educational opportunities for themselves and their children. They want to become a positive asset to enrich and contribute to the economy and cultural development of the country.

Satisfactory system wide solutions for women refugees can only be found with the improvement of overall institutional procedures, processes and culture.  The reliance on the good will of individuals is insufficient.  A systemic response which holds institutions accountable is what is required.  External donors including the EU should ensure that their support addresses the needs of women migrants and refugees.

Roma women

Despite efforts by the Government to improve outcomes for Roma women and girls including through the 2012-2020 National Strategy for the Social Inclusion of Roma, high levels of discrimination, exclusion and stereotypes persist.

Roma women encounter serious obstacles in gaining access to basic social services, such as housing, employment, education and health care, including the persistence of instances of educational barriers and poor living conditions. They reportedly continue to be disproportionately subjected to arbitrary arrests by the police and other law enforcement officialsRoma women make up one third of the detained female population in Greece despite making up a very small percentage of the Greek population.

Roma women have very limited access to employment and economic opportunities, due to early marriage and high rates of school drop-out for Roma girls.  During our visit we were inspired by individual school principals who were working with families to support Roma girls to stay in school.

We met with Roma women who shared with us their stories and concerns. “We have a lot of problems but there are no ears that can listen to us, can hear us. We have been trying for years to live better lives.”

The lack of statistical data on the enjoyment of human rights by Roma people including women is concerning. In 2016, the Committee on the Elimination of Racial Discrimination (CERD) recommended that Greece diversify its data collection activities, on the basis of anonymity and self-identification of persons and groups, to provide an adequate empirical basis for policies to enhance the equal enjoyment by all of the rights enshrined in the Convention. The Committee noted that reliable, detailed socioeconomic information is necessary for the monitoring and evaluation of policies in favour of minorities and for assessing the implementation of the Convention.  We reiterate this recommendation.

We welcome positive steps taken by the Greek authorities in recent years to improve the situation of Roma women, including the creation of the Special Secretariat for the Inclusion of Roma. A focus on implementation and monitoring will be critical to ensure it delivers on its objectives.

Women in prison

We visited the largest women’s prison in Greece and were pleased by efforts to uphold women’s human rights in detention including through the provision of primary, secondary and higher education and rehabilitation programmes. Childcare is available at the prison, and children can stay with their mothers until the age of 3 years.  In certain circumstances, women with children under the age of 8 years are entitled to alternative forms of detention. However, some inmates we spoke to shared concerns regarding the judicial system and barriers to accessing justice.


Our visit to Greece has revealed a number of key challenges but also, as the State transitions, immense opportunities.

There is a comprehensive legal and policy framework in place but it requires much stronger implementation.  The persistence of discriminatory norms and stereotypes and the lingering impacts of the crisis and austerity measures, means that women in Greece are lagging behind their counterparts in the EU on women’s rights. The situation for marginalized groups of women, such as migrant and Roma women, is even worse.

Greece now has a significant opportunity to ensure that women’s right to equality in all spheres of life is central to the country’s economic and social renewal.

To harness this opportunity, the General Secretariat of Gender Equality will need to play a pivotal and transformative role under the new law 4604/2019 on Substantive Gender Equality ensuring its position as a significantly strengthened centrally placed governmental body on gender equality.

Our conclusions and recommendations will be more fully developed in a report to be presented to the Human Rights Council in June 2020.


1. Provided at the meeting during the visit

2. Greece: progress in combating racism, but concerns remain about the impact of austerity (visit to greece) (2016)

3. General Secretariat for Gender Equality “Women’s Unemployment”, Table 3 Unemployment rates by gender 2013-2018.

4. EIGE database EU – 28 for 2017

5. A/HRC/26/39

6. General Secretariat on Gender Equality, Love as Labor, pg 4, Figure 2

7. General Secretariat on Gender Equality, Love as Labor, pg 6, Table 3

8. Equal Treatment, Special Report 2017, Greek Ombudsman’s report pg 30

9. Equal Treatment, Special Report 2017, Greek Ombudsman’s report, pg 36

10. IPU figures as of January 2019.

11. https://eurogender.eige.europa.eu/posts/gender-aspect-greek-government-after-reshuffle-28-8-2018

12. http://old.isotita.gr/var/uploads/ANNOUNCEMENTS/2016/Paratiritirio_Second%20report_eng.pdf

13. 2012 data, EU average is 4.2%

Greece must put gender equality at the heart of economic and social recovery, say UN independent experts

GENEVA / ATHENS (12 April 2019) – Greece has a unique opportunity to simultaneously strengthen its economy and drive progress on women’s human rights by prioritising gender equality in its social and economic recovery, says a group of UN independent experts.

“Greece has established a strong legal and institutional framework for advancing gender equality. We welcome all measures to boost women’s participation in political, social and economic life,” said the UN Working Group on Discrimination Against Women in Law and Practice, presenting a statement after visiting the country.

“The country is now at a critical point of transition after an unprecedented and prolonged period of austerity measures, which have impacted profoundly on every aspect of people’s lives. The loss of jobs and rise in precarious work because of the financial crisis continue to disproportionately affect women, rendering them more vulnerable to poverty.

“As people in Greece highlighted to us, gender equality is a human right. It is not a luxury for better times. It must be placed at the heart of the country’s economic and social recovery.”

The experts said Greece was lagging behind other countries in the European Union on women’s rights despite legal and policy frameworks being in place, because of poor implementation, the persistence of discrimination and the lingering impacts of the crisis and austerity measures.

“Currently, Greece has one of the lowest rates of women’s employment in the European Union and is the lowest ranking country in the Gender Equality Index for EU countries. The situation for marginalised groups, such as migrant and Roma women, is even worse,” the experts said.

The experts also noted that the law in relation to maternity protection was not being implemented uniformly, and expressed concern about ongoing discrimination based on pregnancy and family responsibilities, as well as the persistence of a gender pay gap and the absence of women in leadership roles.

“We have also observed challenges in providing adequate support to women who have suffered violence, and are particularly concerned about the recent retrogressive proposal to amend the Criminal Code concerning the definition of rape,” they said.

“A concerted effort is now needed for implementation, monitoring and accountability of measures to address the issues, as well as the allocation of adequate resources for social protection and other services, particularly steps aimed at reducing women’s unpaid care workload and in efforts to prevent gender-based violence.

“Efforts to change current social norms and gender stereotypes through the education system and the media are also critical. Without strong intervention, the opportunity to accelerate the economic recovery through women’s equal participation in the social and economic recovery of Greece will not be realised.”

The experts called for Greece to prioritise the strengthening of its institutional mechanisms such as the General Secretariat for Gender Equality to support the new substantive gender equality law, the Gender Equality National Action Plan and the Ombudsman. They also proposed the use of targets and data collection.

The experts added: “We commend the government for its commitment to upholding the human rights of the unprecedented number of migrants and refugees who have arrived since 2015. However, we are concerned about the serious challenges and gaps in practice. We witnessed the particular vulnerability of women and were concerned about their safety and access to health services. ”

The Working Group delegation visited Athens, Thessaloniki and Lesvos and met national and local Government officials, as well as representatives of State institutions and civil society organisations and individuals. They also visited a school, a prison and a camp for migrants and refugees.

The experts will submit their full report to the UN Human Rights Council in June 2020. Their findings will inform national and international efforts to advance gender equality and the protection of human rights for women and girls across the world.


The UN Working Group on the issue of discrimination against women in law and in practice was created by the Human Rights Council in 2011 to identify, promote and exchange views, in consultation with States and other actors, on good practices related to the elimination of laws that discriminate against women. The Group is also tasked with developing a dialogue with States and other actors on laws that have a discriminatory impact where women are concerned.

The Working Group is composed of five independent experts: Ms Ivana Radačić (Croatia) Chairperson; Ms Alda Facio (Costa Rica), Ms Elizabeth Broderick (Australia); Ms Meskerem Geset Techane (Ethiopia) and Ms Melissa Upreti (Nepal).

This year marks the 40th anniversary of the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, adopted by the UN General Assembly on 18 December 1979.

UN Human Rights, Country Page – Greece


For the Greek version, click here.

9/4/2019: GHM communication to Council of Europe on Greek law enforcement officials’ violence published without government answer