Συνήγορος του Πολίτη για αστυνομική βία, ΑμεΑ, δικαιώματα παιδιού και ίση μεταχείριση

Στις 23 Μαρτίου 2019, ο Συνήγορος του Πολίτη δημοσιοποίησε την ετήσια έκθεσή του για το 2018

Εδώ κάνουμε ανάρτηση επιλεγμένων κεφαλαίων που αφορούν:

Δικαιώματα του παιδιού

Ίση μεταχείριση

Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες

Διερεύνηση περιστατικών αυθαιρεσίας προσωπικού Σωμάτων Ασφαλείας και Καταστημάτων Κράτησης (περιλαμβάνει και την εμπλοκή του στην εκτέλεση σχετικών καταδικαστικών αποφάσεων του ΕΔΔΑ)

Υπάρχει πολύ χρήσιμο υλικό αλλά και σημαντικές αδυναμίες τις οποίες θα επισημάνουμε χωριστά. Εμφανής είναι η απουσία κεφαλαίου για εθνικές ή εθνοτικές μειονότητες, αφού σχεδόν ποτέ δεν ασχολήθηκε με τις εθνικές μειονότητες ενώ ελάχιστα ασχολείται με τους Ρομά.

Σχέδιο ποινικού κώδικα: Καταργούν ρατσιστικά εγκλήματα & περιφρονούν συστάσεις ΟΗΕ-Συμβουλίου Ευρώπης για βασανιστήρια – βιασμό – σεξουαλικά εγκλήματα

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) υπέβαλε τα ακόλουθα σχόλια στη διαβούλευση για το νέο Ποινικό Κώδικα:

1ο σχόλιο από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι: [και εδώ]

Με το σχέδιο αυτό ουσιαστικά καταργούνται τα εγκλήματα με ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Καταργούνται συγκεκριμένα τα σχετικά άρθρα 81Α και 361Β.

Επαναφέρεται βέβαια το παλαιό άρθρο 79.3 με την παραπλήσια μορφή του άρθρου 79.5:

“5. Στοιχεία που λειτουργούν σε βάρος του υπαιτίου θεωρούνται ιδίως: (…) στ) το ότι τέλεσε έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή του οποίου έγινε λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου.”

Κατ’ αρχή στο παλαιό άρθρο 79.3 προβλεπόταν:

«Η τέλεση της πράξης από μίσος προκαλούμενο λόγω της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών, της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής ή του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου του παθόντος συνιστά επιβαρυντική περίσταση και η ποινή δεν αναστέλλεται.»

Σε σχέση με την εδώ πρόταση, το παλαιό 79.3 ήταν πιο επιβαρυντικό αφού προέβλεπε μη αναστολή της ποινής, κάτι που δεν προβλέπεται στο σχέδιο νόμου.

Κατά δεύτερο και κυριότερο, τα φερόμενα ρατσιστικά εγκλήματα σήμερα εισάγονται στο ακροατήριο με το άρθρο 81Α που ορίζει ρητά το ρατσιστικό έγκλημα. Αυτό επιτρέπει να διερευνηθεί το φερόμενο ρατσιστικό έγκλημα κατά την προανάκριση/προκαταρκτική εξέταση. Επίσης επιτρέπει στα θύματα που επιλέγουν να παρασταθούν ως πολιτικώς ενάγοντες να εξετάζουν το ρατσιστικό κίνητρο κατά την εξέταση των μαρτύρων και να αγορεύουν οι δικηγόροι τους επ’ αυτού. Τέλος, οι προβλεπόμενες ποινές σε σχετικές καταδίκες είναι ρητά αυξημένες με το 81Α και πάνω από το ανώτερο όριο που προβλέπουν τα αντίστοιχα με τα εγκλήματα άρθρα.

Αντίθετα, το άρθρο 79.5 αφορά την επιμέτρηση της ποινής. Άρα δεν διερευνάται το ρατσιστικό κίνητρο κατά την προανάκριση/προκαταρκτική εξέταση, αν υπάρξει ποινική δίωξη το έγκλημα δεν εισάγεται στο ακροατήριο ως ρατσιστικό, και άρα τα θύματα που επιλέγουν να παρασταθούν ως πολιτικώς ενάγοντες δεν μπορούν να εξετάζουν το ρατσιστικό κίνητρο κατά την εξέταση των μαρτύρων ούτε να αγορεύουν οι δικηγόροι τους επ’ αυτού. Εναπόκειται στο τέλος της δίκης, αν υπάρξει καταδίκη, εισαγγελέας και δικαστές να λάβουν υπόψη το 79.5 κατά την επιμέτρηση της ποινής η οποία όμως δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από την ανώτατη προβλεπόμενη.

Τέλος, με την κατάργηση του 361Β παύει να είναι έγκλημα η προμήθεια αγαθών ή η προσφορά υπηρεσιών ή η αναγγελία με δημόσια πρόσκληση παροχής ή προμήθειας αυτών αποκλείοντας από καταφρόνηση πρόσωπα λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου. Η Χρυσή Αυγή θα μπορεί πια ανενόχλητα να ξαναρχίσει τη σχετική μισαλλόδοξη δράση της…

Τα άρθρα 81Α και 361Β νομοθετήθηκαν το 2015 από την ίδια κυβέρνηση που σήμερα προτείνει να τα καταργήσει χωρίς καμιάν εξήγηση. Επίσης, δεν υπάρχει πρόβλεψη να συνεχίσουν να ισχύουν τα άρθρα αυτά για αδικήματα που θα έχουν τελεστεί πριν την ισχύ του νέου ποινικού δικαίου και εμπίπτουν στα άρθρα αυτά με αποτέλεσμα να παύσει η ποινική δίωξή τους.

Η πρόταση είναι απλή: διατηρείστε τα άρθρα 81Α και 361Β ΠΚ ως έχουν.


2ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι:

Η Ελλάδα έχει κληθεί κατ’ επανάληψη από ΟΗΕ και Συμβούλιο της Ευρώπης να εναρμονίσει τον ορισμό των βασανιστηρίων με τον διεθνώς καθιερωμένο που περιλαμβάνεται στη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων του ΟΗΕ:

“”Βασανιστήρια” σημαίνει κάθε πράξη με την οποία, σωματικός ή ψυχικός πόνος ή έντονη οδύνη επιβάλλονται με πρόθεση σ’ ένα πρόσωπο, με σκοπό ιδίως να αποκτηθούν απ’ αυτό ή από τρίτο πρόσωπο πληροφορίες ή ομολογίες, να τιμωρηθεί για μια πράξη που αυτό ή τρίτο πρόσωπο έχει διαπράξει ή είναι ύποπτο ότι την έχει διαπράξει, να εκφοβηθεί ή εξαναγκασθεί αυτός ή τρίτο πρόσωπο, ή για κάθε άλλο λόγο που βασίζεται σε διάκριση οποιασδήποτε μορφής, εφ’ όσον ένας τέτοιας πόνος ή οδύνη επιβάλλονται από δημόσιο λειτουργό ή κάθε πρόσωπο που ενεργεί με επίσημη ιδιότητα ή με την υποκίνηση ή τη συναίνεση ή την ανοχή του. Δεν περιλαμβάνονται ο πόνος ή η οδύνη που προέρχονται μόνον από πράξεις συμφυείς ή παρεμπίπτουσες προς νόμιμες κυρώσεις.”

Το 239Α.5 που προτείνεται δεν είναι σύμφωνο με το διεθνής ορισμό, άρα πρέπει να αντικατασταθεί με αυτόν.


3ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι: 

Υπενθυμίζεται επίσης πως στη διαδικασία της εκτέλεσης των αποφάσεων του ΕΔΔΑ για υποθέσεις βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης, η Επιτροπή Υπουργών (ΕΥ) του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει θέση από το Δεκέμβριο 2018 θέμα αναστολής ή επιμήκυνσης της παραγραφής των εγκλημάτων αυτών (μετάφραση του ΕΠΣΕ που είχε κάνει σχετική παρέμβαση στην ΕΥ):

“[Οι Αναπληρωτές Υπουργών] κάλεσαν τις αρχές να υποβάλουν έως την 1η Σεπτεμβρίου 2019 λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ακόλουθα θέματα:

α) την αναστολή της παραγραφής για αξιόποινες πράξεις που σχετίζονται με παραβάσεις παρόμοιες με εκείνες στις υπό κρίση υποθέσεις· (…)

δ) τον αντίκτυπο της νέας ενισχυμένης νομοθετικής προστασίας κατά του ρατσιστικού εγκλήματος και τα ενδεχόμενα νέα μέτρα που προβλέπονται για τη διασφάλιση της διερεύνησης πιθανών ρατσιστικών κινήτρων όταν παρουσιάζεται κακομεταχείριση στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου·

ε) το κατά πόσον οι αποφάσεις για την περάτωση ποινικών ανακρίσεων λόγω παραγραφής μπορούν να υποβληθούν σε δικαστική ή άλλη ανεξάρτητη επανεξέταση·

στ) τα μέτρα που ελήφθησαν ή σχεδιάστηκαν στο πλαίσιο της τρέχουσας αναθεώρησης του Ποινικού Κώδικα, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί πλήρως η διεξαγωγή των ποινικών ανακρίσεων σε περιπτώσεις κακομεταχείρισης και οι σχετικές κυρώσεις με τις απαιτήσεις της νομολογίας του Δικαστηρίου, ιδίως όσον αφορά τον ορισμό των βασανιστηρίων και τις δυνατότητες μετατροπής ποινών φυλάκισης που επιβάλλονται για βασανιστήρια και άλλες μορφές κακομεταχείρισης σε ποινές μη στερητικές της ελευθερίας.”

Το προτεινόμενο άρθρο 239Α και η κατάργηση του άρθρου 81Α δεν ανταποκρίνονται στις συστάσεις αυτές. Πρέπει να προβλεφθεί να μην υπάρχει δυνατότητα μετατροπής της ποινής σε χρηματική μη στερητική της ελευθερίας ποινή καθώς και να μην υπάρχει δυνατότητα αναγνώρισης ελαφρυντικών που επιτρέπουν τη μετατροπή της στερητικής της ελευθερίας ποινής κάθειρξης σε μη στερητική της ελευθερίας ποινή φυλάκισης.


4ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι: 

“Η Επιτροπή [του ΟΗΕ κατά των βασανιστηρίων] εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ο υφιστάμενος Ποινικός Κώδικας του κράτους μέλους δεν περιλαμβάνει ρητά στις αξιόποινες μορφές βασανιστηρίων το βιασμό και τις άλλες μορφές σεξουαλικής βίας (άρθρα 2, 12 και 16 [της Σύμβασης]).

Το κράτος μέλος πρέπει να λάβει άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα προστασίας για την πρόληψη και καταπολέμηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών, ιδίως δε της ενδοοικογενειακής και σεξουαλικής βίας, περιλαμβανομένης και της διερεύνησης και τιμωρίας των αδικημάτων αυτών. Στα μέτρα αυτά πρέπει να περιλαμβάνεται η τροποποίηση του άρθρου 137Α του Ποινικού Κώδικα του κράτους μέλους έτσι ώστε να περιλαμβάνεται ρητά ο βιασμός και οι άλλες μορφές σεξουαλικής βίας στις μορφές βασανιστηρίων και όχι στις «σοβαρές προσβολές της γενετήσιας αξιοπρέπειας».”

Άρα τα περισσότερα από τα άρθρα εδώ [για τα βασανιστήρια] δεν είναι σύμφωνα με τη σύσταση του ΟΗΕ με την οποία η Ελλάδα ισχυρίστηκε σε πρόσφατη έκθεσή της πως θα συμμορφωθεί μέσα από το νέο Ποινικό Κώδικα αφού το ζήτησε από τους συντάκτες του.

Κατά συνέπεια πρέπει να υπάρξει ριζική αναμόρφωση ώστε να συμμορφωθεί η Ελλάδα με τη σύσταση της Επιτροπής του ΟΗΕ η οποία μάλιστα θα εξετάσει πάλι τη συμμόρφωση αυτή τον Ιούλιο – Αύγουστο 2019.


ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ 13/4/2019:
5ο σχόλιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι: 

Στην παρούσα συγκυρία πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη και η αδήριτη ανάγκη περαιτέρω τροποποίησης του Αρ. 81Α ΠΚ προκειμένου αυτό να καταστεί αποτελεσματικότερο στην καταπολέμηση του ρατσιστικού εγκλήματος, καθώς και να εναρμονιστεί με τις σχετικές πρόνοιες του διεθνούς δικαίου και ιδιαίτερα την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Πιο συγκεκριμένα, κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί ότι η επιλογή του παθόντος μπορεί να έχει γίνει εν μέρει λόγω των προστατευόμενων χαρακτηριστικών, προκειμένου το άρθρο να μπορεί να τύχει εφαρμογής και σε περιπτώσεις πολλαπλών κινήτρων / μεικτού κινήτρου (βλ ΕΔΔΑ, Balasz κατά Ουγγαρίας, αρ. προσφυγής 15529/12, 20 Οκτωβρίου 2015). Η τροποποίηση αυτή είναι σημαντική και προκειμένου να εναρμονιστεί η εισαγγελική και δικαστική πρακτική στην αντιμετώπιση του ρατσιστικού εγκλήματος με την πρακτική της ΕΛ.ΑΣ η οποία ήδη με την 7100/4/3 από Μάιο 2006 εγκύκλιό της παρατηρούσε ότι το ρατσιστικό κίνητρο μπορούσε να είναι είτε αυτοτελές είτε «επιμέρους κίνητρο σε περίπτωση ύπαρξης πολλαπλών κινήτρων». Αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ. έχουν αναφέρει ότι αν και σε δικογραφίες που υποβάλλουν στον εισαγγελέα τονίζουν την πιθανή συνδρομή ρατσιστικού κινήτρου ως επιμέρους κινήτρου, αυτό συνήθως παραβλέπεται εκτός αν προκύπτει από τη δικογραφία ότι η παράνομη πράξη είχε αποκλειστικά ρατσιστικό κίνητρο. Πράγματι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομολογία, το δικαστήριο πρέπει να πειστεί ότι το ρατσιστικό ήταν και το αποκλειστικό κίνητρο που εξώθησε τον δράστη (βλ. Απόφαση 3054/2015, Γ’ Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών: « […] οι κατηγορούμενοι και λοιποί συναυτουργοί τους επέδειξαν σε βάρος των δύο μεσηλίκων γυναικών, τις οποίες δε γνώριζαν καν, ιδιαίτερη σκληρότητα, βιαιότητα και αναλγησία, παντελή έλλειψη συναισθημάτων, ηθικού ή ψυχικού φραγμού, υποκινούμενοι αποκλειστικά και μόνο από ρατσιστικό κίνητρο», πρόσθετη έμφαση). Επίσης, κρίνεται σημαντικό να τροποποιηθεί το Αρ. 81Α ΠΚ προκειμένου να τυγχάνει εφαρμογής και σε περιπτώσεις όπου κατά τη διερεύνηση ενός φερόμενου ως ρατσιστικού εγκλήματος προκύπτει ότι το θύμα είτε δεν έχει ένα από τα προστατευόμενα χαρακτηριστικά είτε απλά σχετίζεται με ένα άτομο που τα έχει (βλ. σχετικά ΕΔΔΑ, Škorjanec κατά Κροατίας, αρ. προσφυγής 25536/14, 28 Μαρτίου 2017). Πρόκειται ουσιαστικά για εφαρμογή των περιπτώσεων διάκρισης λόγω νομιζόμενων χαρακτηριστικών και λόγω σχέσης, έννοιες που εισήγαγε στην ελληνική έννομη τάξη ο Ν. 4443/2016 οι οποίες μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες στο αρ. 81Α ΠΚ.

 


Επικαιροποίηση 08/04/2019:

cb6973c5bb7489327722bdc093909d7a_400x400

ΑΣΚΗΘΗΚΕ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΤΗ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΑΠΦΟΥΣ

Ένα σχεδόν χρόνο μετά τη ρατσιστική επίθεση τύπου πογκρόμ που έλαβε χώρα την 22 Απριλίου 2018 εις βάρος 200 και πλέον προσφύγων που είχαν συγκεντρωθεί στην Πλατεία Σαπφούς, η εισαγγελία Μυτιλήνης προχώρησε στην ποινική δίωξη των δραστών, μεταξύ άλλων και με το άρθρο 81Α του Ποινικού Κώδικα που τιμωρεί εγκλήματα με ρατσιστικά χαρακτηριστικά.

Η HIAS Ελλάδος, η οποία έχει αναλάβει την εκπροσώπηση των θυμάτων της επίθεσης που έχουν δηλώσει παράσταση πολιτικής αγωγής, χαιρετίζει την συμπερίληψη του ρατσιστικού κινήτρου στη δίωξη. Ταυτόχρονα όμως προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία το σχέδιο του νέου ποινικού κώδικα [1], το οποίο τέθηκε στη δημόσια διαβούλευση στις 6/03/2019 και σημαντικά εξασθενίζει την ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με την τιμωρία εγκλημάτων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Το ανωτέρω σχέδιο αλλαγής του ΠΚ είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο, καθώς, σε περίπτωση νομοθέτησής του, ρατσιστικά εγκλήματα σαν και αυτό της Πλατείας Σαπφούς δεν θα είναι καταρχήν δυνατό να διωχθούν ως τέτοια. Επιπλέον, οι προτεινόμενες αλλαγές θα επηρεάσουν την έκβαση και άλλων υποθέσεων που εκκρεμούν στη δικαιοσύνη.

Οι παραπάνω ανησυχίες επιδεινώνονται ακόμα περισσότερο, υπό το φως των ρατσιστικών επιθέσεων που σημειώθηκαν την τελευταία περίοδο σε διάφορες περιοχές της Ελληνικής επικράτειας (Βίλια [2], Κόνιτσα [3], Αθήνα [4]). Αυτά τα περιστατικά αποδεικνύουν, για άλλη μια φορά, ότι ρατσιστικά εγκλήματα συνεχίζουν να διαπράττονται στην Ελλάδα και χρήζουν ιδιαίτερα αποφασιστικής αντιμετώπισης. Οι προτεινόμενες στο σχέδιο για το νέο Ποινικό Κώδικα αλλαγές καθώς και οι αλλεπάλληλες νομοθετικές παλινωδίες στο εν λόγω θέμα, δύναται να καταστήσουν αδύνατη τη δίωξη των παραπάνω επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης στην πλατεία Σαπφούς, ως ρατσιστικών. Το τελευταίο όχι μόνο θα θίξει τα θύματα των εν λόγω επιθέσεων, αλλά θα λειτουργήσει και ενάντια στην αναλογική απόδοση της δικαιοσύνης.

Συνεπώς, οι προτεινόμενες στο σχέδιο για το νέο ΠΚ αλλαγές, δυνάμενες να θέσουν εκποδών την ασκηθείσα ποινική δίωξη για την υπόθεση της Πλατείας Σαπφούς, δεν μπορεί παρά να αποτελέσουν οπισθοδρόμηση στην αντιμετώπιση εγκλημάτων μίσους στην Ελλάδα και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να νομοθετηθούν.

[1] http://www.opengov.gr/ministryofjustice/?p=9834
[2] https://www.efsyn.gr/…/187373_xenofobiki-ypodohi-se-eyaloto…
[3] https://www.efsyn.gr/…/187807_ratsistiki-epithesi-se-prosfy…
[4] https://www.efsyn.gr/node/188204


 

Επικαιροποίηση 08/04/2019:

rvrn.jpg

Παρατηρήσεις επί του Σχεδίου του νέου Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

«Η βελτίωση της αντιμετώπισης του ρατσιστικού εγκλήματος από τις αρχές στην πράξη βάσει του άρθρου 81Α ΠΚ συνηγορούν υπέρ της διατήρησής του και κατά της κατάργησής του»

Αθήνα, 8.4.2019 – Το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας (Δίκτυο) έλαβε γνώση των σχεδίων του νέου Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και επεξεργάστηκε τις διατάξεις οι οποίες επιφέρουν τροποποιήσεις στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει το ρατσιστικό έγκλημα. Το Δίκτυο στάθηκε αρωγός κάθε προσπάθειας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην κατεύθυνση της βελτίωσης της αντιμετώπισης του ρατσιστικού εγκλήματος στην Ελλάδα. Η βελτίωση της αντιμετώπισης του ρατσιστικού εγκλήματος από τις αρχές στην πράξη βάσει του άρθρου 81Α ΠΚ συνηγορούν υπέρ της διατήρησής του προκειμένου να εδραιωθούν οι καλές πρακτικές και η κατανόηση του ρατσιστικού εγκλήματος από τις αρχές.

Το Δίκτυο υποστηρίζει ότι το ισχύον πλαίσιο καταπολέμησης του ρατσιστικού εγκλήματος πρέπει να διατηρηθεί για τους ακόλουθους λόγους:

  1. Το άρθρο 79 παρ. 5 ΠΚ: μια δοκιμασμένη και μη αποτελεσματική λύση

Η συμπερίληψη του ρατσιστικού κινήτρου στη διάταξη σχετικά με τη δικαστική επιμέτρηση της ποινής αποτέλεσε την επιλογή του νομοθέτη για την περίοδο από το 2008 έως και το 2014.  Κατά την περίοδο ισχύος του παλαιού άρθρου 79 παρ. 3 ΠΚ, το Δίκτυο διαπίστωσε ότι στην πράξη το ρατσιστικό κίνητρο δεν λαμβανόταν υπόψη στο αρχικό στάδιο διερεύνησης και δίωξης του αδικήματος από τις διωκτικές και εισαγγελικές αρχές, καθώς θεωρείτο ότι αφορούσε αποκλειστικά το στάδιο μετά την τυχόν κατάγνωση της ενοχής. Αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής ήταν η πολιτική αγωγή να στερείται σε αρκετές περιπτώσεις του δικαιώματος να θέσει ερωτήματα σχετικά με το ρατσιστικό κίνητρο, καθώς  η υπεράσπιση πρόβαλλε το επιχείρημα ότι το εν λόγω ζήτημα αφορούσε αποκλειστικά το στάδιο της επιμέτρησης της ποινής. Επιπλέον, το Δίκτυο διαπίστωσε στην πράξη ότι ο χαρακτηρισμός της πράξης κατά την άσκηση της ποινικής δίωξης δεν περιλάμβανε πάντα το άρθρο 79 παρ. 3 ΠΚ, καθώς υπήρχε διχογνωμία μεταξύ των εισαγγελέων ως προς την ορθότητα της συμπερίληψής του στο στάδιο αυτό.

  1. Η υποβάθμιση του ρατσιστικού κινήτρου σε στοιχείο που δύναται να λειτουργήσει σε βάρος του υπαιτίου

Το Δίκτυο θεωρεί ότι η εν λόγω τροποποίηση, η οποία καταργεί την αυτοτελή μορφή του ρατσιστικού εγκλήματος, συνιστά οπισθοδρόμηση και «υποβαθμίζει» το ρατσιστικό έγκλημα σε επίπεδο ουσιαστικό και όχι μόνο συμβολικό. Η υποβάθμιση αυτή δύναται να επαναφέρει τα προσχώματα της προηγούμενης περιόδου, για τα οποία η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το Δίκτυο υποστηρίζει ότι η ισχύουσα διάταξη του άρθρο 81Α ΠΚ συνιστά μια σαφέστερη και ασφαλέστερη διάταξη για την αντιμετώπιση του εγκλήματος με ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Το προτεινόμενο άρθρο 79 παρ. 5 αφήνει το περιθώριο να θεωρηθεί το ρατσιστικό κίνητρο ίσης σοβαρότητας και επομένως εναλλακτικής εφαρμογής με τα υπόλοιπα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 5 και δεν ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, ούτε ως προς τα δικαιώματα των θυμάτων ρατσιστικής βίας, ούτε ως προς τα δικαιώματα των κατηγορουμένων.

  1. Εκκρεμείς δίκες ρατσιστικών εγκλημάτων

Το Δίκτυο καλεί την Πολιτεία να μη προχωρήσει στην κατάργηση του άρθρου 81Α ΠΚ για το επιπρόσθετο λόγο ότι αυτό θα επιτείνει το κλίμα ανασφάλειας στις εκκρεμείς δίκες. Τα θύματα των ρατσιστικών εγκλημάτων αναμένουν την αναγνώριση του ρατσιστικού χαρακτήρα της βίας που υπέστησαν και την απονομή της δικαιοσύνης. Επιπλέον, η ελληνική κοινωνία αναμένει την αναλογική και δίκαιη τιμωρία των δραστών ρατσιστικών εγκλημάτων, τα οποία διέρρηξαν την κοινωνική συνοχή και την εμπιστοσύνη στις αρχές κατά την κρίσιμη περίοδο έξαρσης της ρατσιστικής βίας, δηλαδή έως και το 2013.

  1. Μετατροπή της ποινής φυλάκισης και αποκαταστατική δικαιοσύνη

Παρόλο που η μετατροπή της στερητικής της ελευθερίας  ποινής σε κοινωφελή εργασία υπό τις γενικές προϋποθέσεις τις οποίες ορίζει το προτεινόμενο άρθρου 104 Α συνιστά μια καλή εν γένει πρωτοβουλία, το  Δίκτυο υπογραμμίζει ότι το ρατσιστικό έγκλημα ενέχει κάποιες ιδιαιτερότητες, ιδίως όταν τελείται από μέλη εξτρεμιστικών ομάδων. Το δικαστήριο οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτές προκειμένου να καταλήξει εάν η μετατροπή της φυλάκισης σε κοινωφελή εργασία είναι κατάλληλη επί της αρχής και υπό ποιες προϋποθέσεις, δεδομένου ότι μέλη εξτρεμιστικών ρατσιστικών οργανώσεων δύνανται να παρέχουν κοινωφελή εργασία αποκλειστικά «υπέρ Ελλήνων» καταστρατηγώντας κατά αυτό τον τρόπο τον σκοπό της κοινωφελούς εργασίας εντός του Ποινικού Κώδικα.

  1. Η κατάργηση του άρθρου 361Β ΠΚ

Η κατάργηση της διάταξης από το σχέδιο του νέου Ποινικού Κώδικα, ιδίως ενόψει των εκλογικών διαδικασιών του έτους 2019, δημιουργεί ανησυχία στο Δίκτυο. Η κατάργηση του άρθρου 361Β ΠΚ δύναται να αποστείλει το μήνυμα ότι η διοργάνωση πρακτικών με καταφανώς ρατσιστικά χαρακτηριστικά, όπως η διανομή τροφίμων «μόνο για Έλληνες», είναι κοινωνικά αποδεκτή και συμβατή, ως ποινικά μη κολάσιμη, με τις αρχές μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

  1. Άρθρο 187 – Εγκληματική οργάνωση

Το Δίκτυο εκφράζει την ανησυχία του για τον αντίκτυπο που δύναται να έχει η προτεινόμενη διάταξη στην έκβαση των εκκρεμών δικών, καθώς και για το μήνυμα που αποστέλλεται στις ομάδες οι οποίες τελούν πράξεις οργανωμένης ρατσιστικής βίας. Από το 2011 έως και σήμερα, το Δίκτυο τεκμηριώνει με διεθνώς αναγνωρισμένη αξιόπιστη μεθοδολογία τις επιθέσεις που τελούνται από ομάδες 2-10 ατόμων κατά μέσο όρο. Η προτεινόμενη τροποποίηση σε συνδυασμό με την υποβάθμιση του ρατσιστικού εγκλήματος που προτείνεται με τη διάταξη του άρθρου 79 παρ. 5 του νέου Ποινικού Κώδικα, δύναται να πυροδοτήσει σημαντική έξαρση των οργανωμένων επιθέσεων.

  1. Σχέδιο νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

Το Δίκτυο σημειώνει ότι το σχέδιο του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας δεν ενσωματώνει τις ρυθμίσεις οι οποίες έχουν υιοθετηθεί προκειμένου να διευκολύνουν την υποστήριξη και την πρόσβαση θυμάτων ρατσιστικής βίας στη δικαιοσύνη. Προς ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου, το σχέδιο του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας θα έπρεπε να ενσωματώνει τις ρυθμίσεις του Ν. 4478/2017 σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας.

Πλήρες κείμενο παρατηρήσεων: RVRN_SxNCC


 

Advocates Abroad: Press Release on Filed Illegal Deportation Complaints

advocatesabroad

Press Release on Filed Illegal Deportation Complaints:

Advocates Abroad has been filing human rights complaints on behalf of refugees, with the Greek Ombudsman since 2016. The complaints have covered a diversity of issues occurring throughout the country. Advocates Abroad notes with appreciation the Ombudsman’s many quality investigations into complaints submitted before and after the three complaints at hand – particularly the great success of so many other recent and past complaints.

It is therefore with great surprise that we received two letters from the Ombudsman dated 7 January 2019 in reply to two complaints, filed on 17 and 22 August 2018. The complaints concerned documented allegations about push backs and ill-treatment of two groups of refuge arrivals, numbering 27 and 47 Syrians among other nationals in the Evros area. The groups were processed by by the police on dates confirmed with recorded arrivals by the Ombudsman. Therein, the Ombudsman was informing Advocates Abroad that they had merely written to Hellenic Police which responded that on those dates “they had located respectively 11 and 35 third country nationals who were taken into custody and escorted to the regional center for reception and identification”; that “no other third country national was located, taken into custody or arrested;” and that “no push back has taken place” and “all their operations, included border surveillance, have been conducted according to the provisions of the law and with full respect to human rights of asylum seekers.” The Ombudsman concluded that it was satisfied with the answer and had filed the case.

The Ombudsman furthermore had begun investigating the third complaint, and suddenly ceased review, without explanation.

Advocates Abroad is stunned by this development, as in effect the Ombudsman did not carry out an investigation as mandated by its new role as National Mechanism for the Investigation of Arbitrary Behavior (Articles 56-58 of Law 4443/2016); instead they were all complaints were filed and thus implicitly considered as unfounded. They, however, had been submitted with the support of credible and irrefutable evidence.

Furthermore, in recent months, there is abundance of evidence demonstrating that the reality of push backs and ill-treatment is widespread in the Evros area:

* a comprehensive compilation of several NGO reports and a CPT report was published by Greek Hesinki Monitor on 9 September 2018 as “Unprecedented systematic police violence and illegal deportation of asylum seekers in Evros.”

* an “Open letter to Prime Minister Tsipras on systematic police violence and illegal deportation of asylum seekers in Evros (Greece)” was published by the World Organization Against Torture (OMCT) on 20 September 2018

* “New video evidence of police violence and illegal deportation of asylum seekers in Evros” was published by Greek Helsinki Monitor on 29 September 2018 and again on 16 November 2018

* a report on “The new normality: continuous push-backs of third country nationals on the Evros river” was published by the Greek Council for Refugees, ARSIS and Human Rights 360 on 12 December 2018

* a report on “Greece: Violent Pushbacks at Turkey Border End Summary Returns, Unchecked Violence” was published by Human Rights Watch on 18 December 2018

* most importantly, the Commissioner for Human Rights of the Council of Europe published on 6 November 2018 her report following her visit to Greece in June 2018 concluding: “The Commissioner is deeply concerned about persistent and documented allegations of summary returns to Turkey, often accompanied by the use of violence. She underlines that collective expulsions of migrants are prohibited under Article 4 of Protocol 4 to the European Convention on Human Rights and that the non-refoulement principle is enshrined in the UN Refugee Convention.
Considering that the information available points to the existence of an established practice in this field, the Commissioner urges the Greek authorities to put an end to push-backs and to investigate any allegations of ill-treatment perpetrated by members of Greek security forces in the context of such operations.”

Advocates Abroad, via the two complaints the Ombudsman decided to file as unfounded and the third report inexplicably dropped mid-investigation, is documenting extensively such cases of what even the Commissioner for Human Rights and the CPT consider as established practice.

The dismissal of the complaints by the Ombudsman who accepted the Hellenic Police assertion that they are no pushbacks and no ill-treatment is a question of serious concern for the credibility of this state institution.

Advocates Abroad will share this development with the Commissioner for Human Rights, CPT, the Council of Europe Committee of Ministers’ Deputies for Human Rights (CMDH) and the competent UN institutions in the hope that they will ask the Greek authorities to investigate these and all similar allegations.

Διαχρονική ατιμωρησία αστυνομικής αυθαιρεσίας και μέτρα που (δεν) παίρνει η παρούσα κυβέρνηση

ΕΠΟΧΗ

20 Ιανουαρίου 2019

Οι δυνάμεις καταστολής είναι ακόμα εδώ

astynomia-1024x683

[Αποσπάσματα:]

Γενικευμένο πλαίσιο ατιμωρησίας

 
Σοβαρό μελανό σημείο, που παραμένει ακόμα αναπάντητο από το υπουργείο Προστασίας, είναι οι δεκάδες επώνυμες καταγγελίες για επαναπροωθήσεις προσφύγων από την αστυνομία στον Έβρο. «Δεν μπορούμε να πούμε ότι υπήρξε μείωση του φαινομένου της αστυνομικής βίας τα τελευταία χρόνια. Επειδή, μάλιστα, συνεχίζουν να βλέπουν ότι υπάρχει ατιμωρησία για όσους αστυνομικούς προβαίνουν σε τέτοιες πράξεις, συνεχίζουν κι αυτοί την ίδια αυθαιρεσία. Στον δε Έβρο, λόγω αύξησης των αφίξεων, έχουμε και αύξηση των επαναπροωθήσεων. Πρόκειται για πρωτοφανή βία για τη μεταπολίτευση, και στην πραγματικότητα οι περιπτώσεις επαναπροώθησης είναι ακόμα περισσότερες απ’ ό,τι μας καταγγέλλονται. Το υπουργείο το μόνο που απαντά σχετικά είναι ότι δεν γίνονται, χωρίς όμως να έχει ζητήσει καμία σοβαρή έρευνα για το φαινόμενο», υπογραμμίζει ο Παναγιώτης Δημητράς, [εκπρόσωπος] του Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι… Η αναποτελεσματικότητα του μηχανισμού ελέγχου στο πλαίσιο του Συνηγόρου του Πολίτη σημειώνεται και από τον Παναγιώτη Δημητρά, δίνοντας ως παράδειγμα το ζήτημα των επαναπροωθήσεων, για τις οποίες ο μηχανισμός κατέθεσε απλά ερώτημα προς την αστυνομία αν γίνονται και όταν έλαβε αρνητική απάντηση, η εξέταση του ζητήματος τελείωσε εκεί. «Έχουν γίνει άπειρες συστάσεις ότι πρέπει να αλλάξει η διαδικασία των ΕΔΕ. Η διαδικασία ελέγχου θα έπρεπε να γίνεται όπως στην Κύπρο, από μια πλήρως ανεξάρτητη αρχή που θα διεξάγει την έρευνα»…
 
Μέχρι τον Σεπτέμβρη θα πρέπει να έχουν δοθεί απαντήσεις
 
Στις αρχές του Δεκεμβρίου η Επιτροπή υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης εξέδωσε αυστηρές αποφάσεις για τη 10ετή μη συμμόρφωση της ελληνικής πολιτείας με πλήθος καταδικαστικών αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) όσον αφορά την ατιμωρησία των σωμάτων ασφαλείας. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα ελέγχεται για τις σύντομες προθεσμίες παραγραφής αδικημάτων για βασανιστήρια και κακομεταχείριση, που οδηγούν σε μη επανεξέταση των υποθέσεων που καταδικάστηκαν από το ΕΔΔΑ, για τυχόν παραμονή στην υπηρεσία αστυνομικών και λιμενικών που ήταν δράστες βασανιστηρίων, για την αποτελεσματικότητα ή μη του Συνηγόρου του Πολίτη ως νέου μηχανισμού διερεύνησης των σχετικών καταγγελιών και για τον αντίκτυπο της εισαγωγής του ρατσιστικού κινήτρου στη διερεύνηση αυτών των υποθέσεων. Όπως και για το γεγονός ότι πολλές ποινές φυλάκισης για βασανισμό και κακομεταχείριση μετατράπηκαν σε χρηματικά πρόστιμα. Η ελληνική πολιτεία καλείται μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου να δώσει λεπτομερείς πληροφορίες για το πώς πρόκειται να αντιμετωπίσει όλα αυτά τα θέματα.”
 

Διεθνείς δίκες ΕΠΣΕ για βασανιστήρια σε σεμινάριο Αρείου Πάγου – Συμβουλίου Ευρώπης για συμμόρφωση Ελλάδας με νομολογία ΕΔΔΑ

εισαπ - coe logos

Στις 10 και 11 Ιανουαρίου 2019, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου και το Συμβούλιο της Ευρώπης συνοργάνωσαν ένα στρογγυλό τραπέζι με θέμα “Αστυνόμευση: ρόλοι και ευθύνες εθνικών παραγόντων σε σχέση με την (κακο-)μεταχείριση συλληφθέντων στην Ελλάδα”. Αντικείμενο “η διασφάλιση της συμμόρφωσης του ελληνικού νομικού συστήματος προς το γράμμα και το πνεύμα της νομοθεσίας σχετικά με τα βασανιστήρια και τη σχετική κακομεταχείριση.” Συμμετείχαν εισαγγελείς και δικαστές, αστυνομικοί, λιμενικοί, πανεπιστημιακοί, δικηγόροι, κυβερνητικοί παράγοντες.

Η συζήτηση έγινε στη βάση Υπομνήματος που “εκπονήθηκε από τη δρα Νατάσα Μαυρονικόλα, Επίκουρη Καθηγήτρια Νομικής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Birmingham“. Σημαντική θέση στο υπόμνημα έχει το έργο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ).

Στο υπόμνημα επίσης αναφέρονται κατ’ επανάληψη οι οκτώ από τις εννέα καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) κατά της Ελλάδας για αστυνομική βία, μετά από προσφυγές του ΕΠΣΕ:

  1. Μπέκος και Κουτρόπουλος κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 15250/02 (ΕΔΔΑ, 13 Δεκεμβρίου 2005)
  2. Ζελίλωφ κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 17060/03 (ΕΔΔΑ, 24 Μαΐου 2007)
  3. Καραγιαννόπουλος κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 27850/03 (ΕΔΔΑ, 21 Ιουνίου 2007)
  4. Celniku κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 21449/04 (ΕΔΔΑ, 5 Ιουλίου 2007)
  5. Πετροπούλου-Τσακίρη κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 44803/04 (ΕΔΔΑ, 6 Δεκεμβρίου 2007)
  6. Π.Γ[Γκαλότσκιν] κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 2945/07 (ΕΔΔΑ, 14 Ιανουαρίου 2010)
  7. Στεφάνου κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 2954/07 (ΕΔΔΑ, 22 Απριλίου 2010)
  8. Σιδηρόπουλος και Παπακώστας κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 33349/10 (ΕΔΔΑ, 25 Ιανουαρίου 2018),

[δεν υπάρχει αναφορά μόνο στη Λεωνίδης κατά Ελλάδας προσφυγή αριθ. 43326/05 (ΕΔΔΑ, 8 Ιανουαρίου 2009)]

Στο υπόμνημα αναφέρονται τέλος κατ’ επανάληψη οι δύο καταδικαστικές αποφάσεις της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ κατά της Ελλάδας για αστυνομική βία, μετά από προσφυγές του ΕΠΣΕ:

  1. Καλαμιώτης κατά Ελλάδας, CCPR/C/93/D/1486/2006 (Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, 5 Αυγούστου 2008),
  2. Κατσαρής κατά Ελλάδας, CCPR/C/105/D/1558/2007 (Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, 30 Αυγούστου 2012)

Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για Ελλάδα: Βίαιες απωθήσεις (pushbacks) στα σύνορα με την Τουρκία – Να δοθεί τέλος στις Συνοπτικές Επιστροφές και στην Ανεξέλεγκτη Βία

Να δοθεί τέλος στις Συνοπτικές Επιστροφές και στην Ανεξέλεγκτη Βία

Human Rights Watch on Greece: Violent Pushbacks at Turkey Border – End Summary Returns, Unchecked Violence

hrw

December 18, 2018

Greece: Violent Pushbacks at Turkey Border

End Summary Returns, Unchecked Violence