22/09/2018: Συζήτηση αιτήσεων ακύρωσης αποφάσεων για θρησκευτικά – προσευχή – εκκλησιασμό στα σχολεία

pinakio ste 21-9-2018

Η συζήτηση των παραπάνω πέντε αιτήσεων ακύρωσης αποφάσεων της διοίκησης για τα θρησκευτικά, την προσευχή και τον εκκλησιασμό στα σχολεία, χθες στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ήταν πολύ ενδιαφέρουσα αλλά, ενδεικτικό του επιπέδου της ελληνικής δημοσιογραφίας, κανένα ΜΜΕ δεν φαίνεται να ήταν παρόν. Όλα έκαναν ρεπορτάζ (μερικά ενυπόγραφα μάλιστα !!!), χθες και σήμερα, με βάση μόνο (συχνά ανακριβείς) πληροφορίες που συνέλεξαν μετά.

Κατ’ αρχή το περιεχόμενο των πέντε αιτήσεων όπως το συνόψισε ο δικηγόρος της τρίτης και της πέμπτης υποθέσεων Βασίλης Σωτηρόπουλος (με μια μικρή προσθήκη):

1. Στην πρώτη υπόθεση γονείς και μαθητές στρέφονται κατά του μαθήματος των θρησκευτικών επειδή θεωρούν ότι δεν είναι ομολογιακό χριστιανικό. Υπέρ του μαθήματος των θρησκευτικών παρεμβαίνει ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος που θεωρεί ότι η υπουργική απόφαση για το μάθημα είναι ορθή.

2. Στην δεύτερη υπόθεση τα ίδια.

3. Στην τρίτη υπόθεση εκπροσωπώ δυο μαθήτριες και τους γονείς τους, υποστηρίζοντας ότι το μάθημα είναι ομολογιακό και ότι συνεπώς θα έπρεπε η διαδικασία απαλλαγής να μην αποκαλύπτει δεδομένα θρησκευτικής συνείδησης και να μην οδηγεί σε απώλεια διδακτικών ωρών αλλά σε ένα εναλλακτικό μάθημα πλουραλιστικό, κριτικό και αντικειμενικό όπως ορίζει το ΕΔΔΑ. Εναντίον μας και υπέρ του Υπουργείου Παιδείας παρεμβαίνουν η Εκκλησία της Ελλάδας και η Εκκλησία της Κρήτης.

4. Στην τέταρτη υπόθεση η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ζητά την ακύρωση του π.δ. για την σχολική προσευχή [και τον εκκλησιασμό]. Υπέρ του π.δ. και υπέρ του Υπουργείου Παιδείας παρεμβαίνουν η Εκκλησία της Ελλάδος και η Εκκλησία της Κρήτης.

5. Στην πέμπτη υπόθεση εκπροσωπώ την Ένωση Αθέων που ζητά την ακύρωση των υπουργικών αποφάσεων για το μάθημα των θρησκευτικών διότι είναι ομολογιακό χωρίς ορθή διαδικασία απαλλαγής, διότι εκλήθη μόνο η Εκκλησία να συμβάλει στην διαμόρφωση του μαθήματος και διότι δεν τροποποιήθηκε το κεφάλαιο περί αθεΐας στο βιβλίο θρησκευτικών της β΄λυκείου. Εναντίον της Ένωσης Αθέων και υπέρ του Υπουργείου Παιδείας παρεμβαίνουν η Εκκλησία της Ελλάδας, η Εκκλησία της Κρήτης και ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος.

Ενδιαφέροντα σημεία από τις αγορεύσεις όπως καταγράφηκαν από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ):

Στην αρχή ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου Αθανάσιος Ράντος αναγγέλλει πως το αίτημα για να γίνει συνεδρίαση χωρίς θρησκευτικά σύμβολα απορρίφθηκε “κατά πλειοψηφία.” Μετά τη συνεδρίαση, σε δημοσιογράφους έδωσε το “σκορ” 24 κατά του αιτήματος έναντι 6 υπέρ.

Η εισηγήτρια Παρασκευή Μπραϊμη παρουσιάζοντας τις πρώτες δύο αιτήσεις ανέφερε πως εκεί υπάρχει ο ισχυρισμός πως υπάρχει ομολογιακό μάθημα θρησκευτικών για Καθολικούς και Εβραίους στα δικά τους σχολεία που διδάσκεται από ιερωμένους τους, άρα θα υπάρχει διάκριση σε βάρος των Ορθοδόξων αν δεν έχουν αντίστοιχα ομολογιακό μάθημα στα γενικά σχολεία, και δεν θεωρούν τα σημερινά θρησκευτικά ομολογιακά.

Στην ανάπτυξη των πρώτων δύο αιτήσεων από το δικηγόρο, υπήρχε ο ισχυρισμός πως τα θρησκευτικά όπως διαμορφώθηκαν το 2017 ελάχιστα διαφέρουν από τα προηγούμενα (κατά 3%) και άρα οι αλλαγές δεν αποτελούν στην ουσία συμμόρφωση με προηγούμενη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για το απαράδεκτο του περιεχομένου τους. Ο δε ισχυρισμός πως υπήρξε διάλογος με την Εκκλησία είναι παραπλανητικός καθώς μόνο 2-3 Ιεράρχες εκφράστηκαν θετικά αλλά όχι η Ιερά Σύνοδος. Προστέθηκε δε πως τα παιδαγωγικά τμήματα των ΑΕΙ έχουν απορρίψει τα βιβλία. Οι αιτούντες επιθυμούν μια ομολογιακή ορθόδοξη χριστιανική θρησκευτική εκπαίδευση και όχι τα θρησκειολογικά θρησκευτικά που υπάρχουν σήμερα. Τα παιδιά προστέθηκε διαμορφώνουν θρησκευτική συνείδηση από τη βάπτιση και τη διατηρούν δια βίου: αν όμως εκτεθούν σε παρουσίαση άλλων θρησκειών ή δογμάτων, αυτό προσβάλλει τη θρησκευτική συνείδησή τους και δημιουργεί σύγχυση.

Ο δικηγόρος του παρεμβαίνοντος “Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου “ο Καιρός”” αντέτεινε μεταξύ άλλων πως η αναφορά στην ύλη των θρησκευτικών σε άλλα δόγματα ή θρησκείες δεν μπορεί να θεωρηθεί πως δημιουργεί κίνδυνο προσηλυτισμού, γιατί ποιος θα τον έκανε, οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι θεολόγοι που τα διδάσκουν ή ο Χριστιανός Ορθόδοξος Υπουργός που εκδίδει την απόφαση; Ουσιαστικά οι αιτούντες ζητούν κατηχητικό μάθημα. Η Εκκλησία πρόσθεσε έχει ελέγξει το περιεχόμενο των βιβλίων και βρίσκει πως κατά 70%-80% είναι ικανοποιητικό.  Σε ότι αφορά τη φερόμενη σύγχυση των μαθητών δεν υπάρχουν μελέτες που να την τεκμηριώνουν. Τοποθετούμενος για την αίτηση ακύρωσης της Ένωσης Αθέων, τόνισε πως οι άθεοι δεν ζουν σε μια γυάλα, αλλά σε μια κοινωνία με χριστιανικά ονόματα, τοπωνύμια, οδούς, κτλ. για τα οποία πρέπει να διδάσκονται τα παιδιά τους λόγους ύπαρξής τους και τη σημασία τους. Δέχθηκε τέλος πως η αίτηση ακύρωσης μπορεί να έχει νόημα μόνο για τη διαδικασία απαλλαγής από τα θρησκευτικά.

Ο δικηγόρος του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων δημιούργησε την εντύπωση πως οι δύο πρώτης αιτήσεις γονέων συσχετίζονται ή επικαλούνται το Μητροπολίτη Πειραιά Σεραφείμ, αντιτείνοντας πως αυτός υπόκειται στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας που εκφράζει την Εκκλησία χωρίς να διαρρηγνύει την ενότητα της Εκκλησίας. Ανέφερε στη συνέχεια πως από το 2006 η Εκκλησία με επιστολή του τότε Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου είχε αποδεχθεί τη συμπερίληψη αναφορών σε άλλα δόγματα και θρησκείες στα βιβλία θρησκευτικών, ενώ θεωρούσε την κατήχηση χαρακτηριστικό της Καθολικής και των Προτεσταντικών Εκκλησιών, απορριπτέο από την Ορθόδοξη Εκκλησία, άρα βιβλία θρησκευτικών μόνο με κατηχητικό χαρακτήρα ήταν απαράδεκτα. Εκκλησία και Πολιτεία έκαναν διάλογο και συνδιαμόρφωσαν το περιεχόμενο των θρησκευτικών το οποίο στη συνέχεια η Πολιτεία ως μόνη αρμόδια υλοποίησε. Πρόσθεσε πως υπάρχει αναφορά και στον αθεϊσμό, ενώ έκλεισε με αναφορά σε θέση του Εκπροσώπου της Εκκλησίας Μητροπολίτη Ύδρας πως τα σημερινά βιβλία είναι διαλλακτικά και προσαρμοσμένα στις σημερινές συνθήκες της κοινωνίας.

Ακολούθησε η αγόρευση του Βασίλη Σωτηρόπουλου που έχει δημοσιεύσει ο ίδιος:

Κύριε Πρόεδρε,
Σεβαστό Δικαστήριο,

Για εμάς αυτή η υπόθεση είναι κομβικής σημασίας για το επίπεδο της εξασφάλισης του θεμελιώδους δικαιώματος στην θρησκευτική ελευθερία και στην συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία.Είναι επίσης εξαιρετικά σημαντική και υ π α ρ ξ ι α κ ή, θα έλεγα, για το ίδιο το Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεν το λέω με την μεταφυσική έννοια, αλλά με την δικονομική: όσον αφορά το σκέλος της υπόθεσης που ήδη έχει αχθεί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επειδή από την πλευρά του Συμβουλίου της Επικρατείας δεν είχαμε έγκαιρη εκδίκαση της υπόθεσης. Η συγκεκριμένη είναι η πρώτη αίτηση ακύρωσης από τις πέντε, η οποία έχει προηγηθεί χρονολογικά.Θα ήθελα πρώτα να διευκρινίσω κάτι ανακριβές που ακούγεται από τις παρεμβαίνουσες, ότι δηλαδή ζητάμε την απαγόρευση του ομολογιακού μαθήματος των θρησκευτικών. Δεν απαγορεύεται το ομολογιακό μάθημα των θρησκευτικών. Εκεί που καταλήγει όλη η νομολογία των ευρωπαϊκών και διεθνών οργάνων είναι στον εξής πολύ απλό κανόνα: το μάθημα των θρησκευτικών πρέπει να είναι πλουραλιστικό, κριτικό και αντικειμενικό. Αν δεν είναι – άρα δέχεται και την περίπτωση που το μάθημα των θρησκευτικών είναι ομολογιακό – εάν δεν είναι λοιπόν, πρέπει να έχουμε μια διαδικασία απαλλαγής, η οποία σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα: δεν παραβιάζει, ας πούμε, τα προσωπικά δεδομένα, δεν επιβάλλει αποκαλύψεις ούτε με θετική, ούτε με αρνητική διατύπωση των θρησκευτικών πεποιθήσεων των μαθητών. Και δεν φτάνει μόνο η απαλλαγή, αλλά αυτή θα πρέπει να οδηγεί σε ένα εναλλακτικό μάθημα, ώστε να μην χάνονται και οι διδακτικές ώρες, πάνω σε αυτόν ακριβώς τον τομέα της θρησκευτικής και φιλοσοφικής εκπαίδευσης.Άρα, το σχήμα που λέει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, η Διεθνής Επιτροπή των Δικαιωμάτων του Παιδιού, το Διεθνές Σύμφωνο των Ατομικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων είναι το εξής: κριτικό, πλουραλιστικό και αντικειμενικό μάθημα. Αν δεν το έχω και έχω ομολογιακό, το δεχόμαστε, μόνο με απαλλαγή χωρίς να προσβάλλονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, η οποία απαλλαγή οδηγεί στο εναλλακτικό μάθημα, το οποίο δεν έχουν οι συγκεκριμένες αιτούσες, στην αίτηση ακύρωσης που εκπροσωπώ. Και για το οποίο διαμαρτύρεται, φυσικά και η Ένωση Αθέων: δεν υπάρχει αυτό το αντικειμενικό, κριτικό, πλουραλιστικό μάθημα.

Για το γεγονός ότι το περιεχόμενο του μαθήματος είναι ομολογιακό, έχει ενσωματωθεί στην αίτηση ακύρωσης μας όλη η ανάλυση του Μητροπολίτη που ήταν επικεφαλής των έξι (6) επισκέψεων που έκανε η Εκκλησία της Ελλάδας για την κατάρτιση του μαθήματος στο Υπουργείο, ο οποίος λέει πολύ καθαρά ότι οι ομολογιακές αναφορές είναι 82% στο Δημοτικό και 74% στο Γυμνάσιο. Δεν χρειαζόμαστε άλλη τεχνική πραγματογνωμοσύνη από αυτή του Μητροπολίτη για να δεχτούμε ότι το μάθημα είναι, σε αυτό το ποσοστό, ομολογιακό. Η Εκκλησία, φυσικά, θέλει να φτάσει στο 100%. Θέλει να επιτύχει την εφαρμογή της απόφασης 660, η οποία βέβαια δυστυχώς δεν εκδόθηκε από την Μείζονα Ολομέλεια του Δικαστηρίου σας, αλλά από μια μικρότερη σύνθεση. Είναι ευτύχημα το γεγονός, ότι αυτή τη στιγμή έχουμε την συγκεκριμένη σύνθεση του Δικαστηρίου, όπως την είχαμε το 2001 στην υπόθεση με τις ταυτότητες, γιατί θεωρούμε ότι θα έχουμε μια πιο αντιπροσωπευτική δικαστική κρίση από την πλευρά των ανθρώπων του Δικαστηρίου σας.

Η διαδικασία της απαλλαγής όμως – ενώ το μάθημα είναι ομολογιακό – δεν σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έχω μπροστά μου την υπεύθυνη δήλωση, κατά την οποία, με πολύ σαφή τρόπο, όπως λέει και η εγκύκλιος που ίσχυε κατά την περίοδο υποβολής των αιτήσεων ακυρώσεως, όπως ισχύει ακόμη και σήμερα μετά την υπουργική απόφαση του Ιανουαρίου 2018, πρέπει να αποκαλύψουμε ότι δεν είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Και αυτή η αποκάλυψη θα παραμείνει για πάντα στα αρχεία του σχολείου. Και αυτό θα συνδέει για πάντα το άτομο με μια καταγραφή ευαίσθητου δεδομένου, χωρίς αυτό να επιτρέπεται και με βάση στις καινούργιες διατάξεις του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων, κάτι το οποίο συνέχεται ουσιωδώς με την αίτηση ακύρωσής μας. Δεν έχουμε διαχωρίσει τις δύο υποθέσεις, ότι άλλο το θέμα της απαλλαγής κι άλλο το θέμα του περιεχομένου του μαθήματος, ακριβώς γιατί έχουμε προσβάλλει κάθε συναφή πράξη στο δικόγραφο της αίτησης ακύρωσης. Κι επιπλέον, εκ των πραγμάτων είναι παράλειψη του προγράμματος σπουδών να μην προβλέπει αυτό που λέει η διεθνής νομολογία. Δηλαδή, ωραία, μας έφερες το ομολογιακό μάθημα, θα έπρεπε λοιπόν ταυτόχρονα να προβλέπεται η διαδικασια απαλλαγής με τρόπο που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και θα οδηγεί στο εναλλακτικό, πλουραλιστικό, κριτικό και αντικειμενικό μάθημα. Δεν το έχουμε αυτό. Αυτός είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο έχουμε υποβάλει την αίτηση ακύρωσης.

Δυο λόγια τώρα, για το έννομο συμφέρον. Όπως σας είπα πριν, όταν καταθέσαμε τον Ιούλιο του 2017 την αίτηση ακύρωσης, είχαμε κι έχουμε μια μαθήτρια της Γ’ Λυκείου και μια μαθήτρια της Δ’ Δημοτικού. Το γεγονός ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας ανέβαλε κατ’ επανάληψη την υπόθεση μας οδήγησε να στραφούμε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο άνοιξε φάκελο, έχει ήδη κοινοποιήσει την υπόθεση στην Ελλάδα. Δηλαδή, θεώρησε ότι έχουμε εξαντλήσει τα εσωτερικά ένδικα μέσα! Ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν εξασφάλισε την δυνατότητα να ακουστούμε δικαστικά και να προστατευθεί το ατομικό δικαίωμά μας! Λοιπόν, αυτό εγώ το συνδέω πάρα πολύ και με το ζήτημα του εννόμου συμφέροντος. Δεν παραιτούμαι για καμία από τις αιτούσες, ακριβώς γιατί θεωρώ ότι το έννομο συμφέρον που ξέρουμε πολύ καλά πώς ερμηνεύεται από την δική σας νομολογία, όμως στην συγκεκριμένη υπό κρίση περίπτωση, με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο πάνω από το κεφάλι να μας παρακολουθεί όλους, πρέπει να συνδεθεί με το άρθρο 34 της Ε.Σ.Δ.Α., το οποίο μιλάει για το καθεστώς του θύματος. Την ιδιότητα θύματος.

Προτείνω λοιπόν και θα το αναπτύξω και διεξοδικά, στο Δικαστήριό Σας να συνερμηνεύσει την διάταξη του έννομου συμφέροντος του προεδρικού διατάγματος 18 σε συναρμογή με το άρθρο 34 της ΕΣΔΑ για το καθεστώς θύματος από το οποίο δεν έχουμε ακόμα περάσει, δεν έχουμε μάλλον απαλλαγεί ακόμη από την ιδιότητα του θύματος, μέχρι να εκδοθεί η απόφαση εκείνη η οποία θα αναγνωρίζει ότι όντως έχουν παραβιαστεί τα ανθρώπινα δικαιώματά μας.

Σας ευχαριστώ

 

Ακολούθησε ο δικηγόρος της Εκκλησίας της Ελλάδας. Επισήμανε πως το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) συνεδρίαζε υπό την απειλή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) [που εξετάζει προσφυγή που έκανε εκ μέρους των γονέων που έχουν προσφύγει και στο ΣτΕ ο Βασίλης Σωτηρόπουλος]. Τόνισε πως η Εκκλησία δεν ζητά να υπάρχει κατηχητικό μάθημα, ούτε έχει πρόβλημα με το ποσοστό αναφορά των θρησκευτικών στην Ορθοδοξία αλλά με τμήματα του περιεχομένου τους. Υπάρχει όμως γόνιμος διάλογος με την Πολιτεία. Καλοδέχεται τη θέση του Θεολογικού Συνδέσμου ότι το μάθημα δεν είναι ομολογιακό και ότι το μόνο θέμα είναι ο τρόπος απαλλαγής από αυτό, που όμως απλώς ζητά να αναφέρεται πως ο αιτών δεν είναι Ορθόδοξος χωρίς να προσδιορίζει τι είναι.

Στη συνέχεια ο δικηγόρος της Εκκλησίας της Κρήτης ξεκίνησε με αναφορές στη θεσμική σύνδεσή της με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Θεώρησε προσχηματική την επίκληση των προσωπικών δεδομένων, αφού, για να απολαύσεις την άσκηση των πεποιθήσεών σου πρέπει να τις αποκαλύψεις. Αυτό λέει και απόφαση δικαστηρίου των Χανίων. Παραλλήλισε με την απαλλαγή από τη γυμναστική για λόγους υγείας τους οποίους πρέπει να αναφέρεις, και ας είναι προσωπικά δεδομένα. Για αυτά, ισχυρίστηκε πως έχει αποφανθεί τόσο το ΣτΕ όσο και το ΕΔΔΑ.  Τέλος, θεώρησε πως στοιχειώδης έρευνα από το διευθυντή του σχολείου για τους λόγους που επικαλείται ο αιτών την απαλλαγή από τα θρησκευτικά επιβάλλεται ώστε να αποκλεισθεί πως το κάνει Χριστιανός Ορθόδοξος μόνο και μόνο γιατί θέλει να γλιτώσει τη διδασκαλία τους ώστε να κάνει κάτι άλλο την ώρα εκείνη, όπως έχει αποφανθεί το δικαστήριο των Χανίων.

Σε σύντομες “δευτερολογίες,” ο Βασίλης Σωτηρόπουλος δήλωσε πως το κεφάλαιο για την αθεΐα είναι προσβλητικό για αυτήν ακριβώς γιατί δεν υπήρξε συμμετοχή των άθεων στη διαμόρφωσή του. Αναρωτήθηκε δε ποια βλάβη μπορεί να έχουν η Εκκλησία της Ελλάδας και η Εκκλησία της Κρήτης ώστε να έχουν το δικαίωμα της παρέμβασης. Ο δικηγόρος της Πολιτείας είπε πως αν υπήρχε απαλλαγή χωρίς την υπάρχουσα αιτιολόγηση, το μάθημα θα κατέληγε να είναι προαιρετικό. Ο δικηγόρος του Καιρού ανέπτυξε πως η Ένωση Αθέων δεν έχει έδρα ενώ είπε πως τα βιβλία έχουν αναφορές στην Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων στο Μίκη Θεοδωράκη στους Boney M, κτλ. Ο δε δικηγόρος της Εκκλησίας της Κρήτης επισήμανε πως μετέχει ισότιμα με την Εκκλησία της Ελλάδας σε όλες τις επιτροπές για τα βιβλία.

Στη συνέχεια αναπτύχθηκε από το Γιάννη Ιωαννίδη η αίτηση ακύρωσης της Ελληνικής Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Σχετική είναι η χθεσινή ανάρτησή του:

Γιάννης Ιωαννίδης

Yesterday at 2:42 PM · 

Σήμερα είχα την τιμή να εκπροσωπήσω την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, έναν εκπαιδευτικό και δύο γονείς στην Ολομέλεια του Συμβουλίου Επικρατείας, όπου εκδικάστηκαν αφενός μεν η δική μας αίτηση ακύρωσης, που αφορά τον εκκλησιασμό και την προσευχή και είναι αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς μελών της Ένωσης, αφετέρου άλλες τέσσερις, που αφορούσαν το μάθημα των θρησκευτικών. Ξεκίνησα την αγόρευσή μου επισημαίνοντας τη σύμπτωση ότι σήμερα που εμείς προβάλλουμε λόγους για την κατάργηση της σχολικής προσευχής, είναι του Ιωνά του Προφήτη, ο οποίος ως γνωστόν προσευχόταν τρεις μέρες μέσα στην κοιλιά του κήτους έως ότου εισακουσθεί και απελευθερωθεί. Όπως όμως διάβασα κάπου, το κύριο δίδαγμα της ιστορίας του Ιωνά έχει να κάνει με την αξία της αναγνώρισης εκ μέρους του, του λάθους του. Συνεπώς, αν κάτι έχουμε να διδαχθούμε από τον Ιωνά είναι ότι και θεοσεβούμενοι άνθρωποι, μάλιστα προφήτες, μπορεί να σφάλλουν, και είναι μεγάλη αρετή η συνειδητοποίηση ενός λάθους και η μέριμνα για την επανόρθωση των συνεπειών του. Ελπίζουμε λοιπόν κι εμείς ότι το Συμβούλιο Επικρατείας, που έχει στο παρελθόν κάνει εμβληματικές νομολογιακές τομές προώθησης του Κράτους Δικαίου, θα αναστοχασθεί πάνω στην πρόσφατη νομολογία του για τα θρησκευτικά. Σε κάθε περίπτωση, ο εκκλησιασμός και η προσευχή δεν είναι μάθημα, αποτελούν λατρευτικές πρακτικές. Από τις οποίες μάλιστα, ιδιαίτερα από την καθημερινή προσευχή, είναι και πρακτικά ανέφικτη η εξαίρεση, ενώ η απαίτηση να δηλώσουν οι γονείς ότι δεν είναι οι ίδιοι ή το παιδί τους χριστιανοί ορθόδοξοι, προκειμένου να μη συμμετέχει σε αυτές, προσβάλλει τη θρησκευτική ελευθερία. Δείτε τώρα πώς έλυσε το θέμα αυτό το Supreme Court των ΗΠΑ, το 1962 ήδη. Παραθέτω από τη διδακτορική διατριβή του Αναστάσιου Μαρίνου, τέως Αντιπροέδρου του ΣτΕ, με τίτλο «Η θρησκευτική ελευθερία» : «Χαρακτηριστική είναι εν προκειμένω η υπόθεση η οποία απασχόλησε το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Εις τα σχολεία της Νέας Υόρκης απηγγέλλετο καθ’ εκάστην υπό των μαθητών μία προσευχή αποτελούμενη εξ είκοσι δύο λέξεων και τελείως άχρους εξ απόψεως δόγματος ή θρησκείας, έχουσα δε επί λέξει ως ακολούθως: «Πανίσχυρε Θεέ, γνωρίζουμε ότι εξαρτώμεθα από εσέ, σε παρακαλούμε ευλόγησον ημάς, τους γονείς μας, τους διδασκάλους μας και την χώρα μας».

Η απαγγελία της προσευχής διήρκει περίπου 10 δευτερόλεπτα, δεν ήτο δε υποχρεωτική η παρουσία των μαθητών κατ’ αυτήν. Το Ανώτατο Δικαστήριο, επιληφθέν (1962) της υποθέσεως επί τη προσφυγή της μητρός ενός των μαθητών, ισχυριζομένης ότι ούτω κατεπιέζετο η θρησκευτική συνείδησις του υιού της μη έχοντος την πνευματική ωριμότητα και το θάρρος να απόσχη της προσευχής, απηγόρευσε, μειοψηφούντος ενός μόνο δικαστού, την απαγγελία της προσευχής ταύτης, ως παραβιαζούσης το 1ον Amendment του Συντάγματος (Βλ. την απόφαση Engel v. Vitale 370 U.S. 421(1962).»

Και στα δικά μας.

Στη σύντομη παρέμβαση, η Εκκλησία της Ελλάδας ισχυρίσθηκε πως το σχολείο δεν δίνει μόνο γνώση αλλά διαμορφώνει και συνείδηση. Η μειοψηφία του πληθυσμού με τις αιτήσεις της ζητά να αλλάξει το νομοθετικό πλαίσιο ώστε να μην είναι ορατή ως μειοψηφία.

Μετά το Υπουργείο Παιδείας αρχικά αμφισβήτηση το έννομο συμφέρον της Ελληνικής Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου γιατί δεν προκύπτει από τους σκοπούς στο καταστατικό της. Για την ουσία είπε πως προσευχή και εκκλησιασμός ως δραστηριότητες αποτελούν διαχρονικά στοιχείο της παράδοσης. Το δε ΕΔΔΑ με την απόφαση στην υπόθεση Lautsi αναγνωρίζει σε κάθε κράτος περιθώριο εκτίμησης με βάση την παράδοσή του. Υπερασπίσθηκε την επιλογή οι απαλλασσόμενοι από την προσευχή να κάθονται στο τέλος της σειράς των μαθητών και να δείχνουν ευλάβεια για το 1 λεπτό της προσευχής. Γιατί αν έφευγαν δεν θα άκουγαν τις ανακοινώσεις του διευθυντή του σχολείου που ακολουθούν αμέσως μετά. Τέλος, απαλλαγή από τον εκκλησιασμό υπάρχει με τον ίδιο τρόπο που υπάρχει και απαλλαγή από τα θρησκευτικά.

Μετά τη δίωρη συνεδρίαση φωτογραφήθηκαν έξω από το ΣτΕ οι εμπλεκόμενοι στις αιτήσεις ακύρωσης Πέτρος Παπαγεωργίου (πρώτος από αριστερά) και εκπρόσωπος της Ένωσης Αθέων (δεύτερος από δεξιά), μαζί με το δικηγόρο τους Βασίλη Σωτηρόπουλο με συνεργάτριά του (στη μέση) και τους εκπροσώπους δύο εκ των παρεμβαινόντων στην προσφυγή Papageorgiou and others v. Greece στο ΕΔΔΑ, Παναγιώτη Δημητρά για το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (δεύτερος από αριστερά) και Έφη Φωκά για το Grassroots Mobilize (πρώτη από δεξιά).

 

photo ste 21-9-2018
Advertisements