“New Humanitarian” article including statement by GHM’s Vassilis Tsarnas: “Greek island refugee camps face coronavirus ‘disaster’, aid groups warn”

“While the hostility has abated during the recent lockdown, Vassilis Tsarnas, co-administrator of the Greek Helsinki Monitor’s Racist Crimes Watch, said no one can predict how tensions will play out if the coronavirus really hits the camps. “Even if physical attacks (or our reporting capacity) might have been reduced these days due to the lockdown, things could go out of control when this moment comes,” he warned”

The complete statement by Vassilis Tsarnas, which was too long for the article, indeed:

” The Greek government is amassing asylum seekers in hellish conditions where access to simple hygiene and health treatment is almost impossible and is now further stripping newcomers from their fundamental right to register for asylum and directly subjecting them to arbitrary detention. The question is: do they realize that this policy is now also extremely dangerous for every single person in this country? Coronavirus doesn’t discriminate, unlike them and their stigmatization campaign which has already encouraged vigilantes to perpetuate so many hate crimes. Even if their (not so) secret wish is to “get rid of migrants” their racist policy is, simultaneously, a hygienic bomb set to reverse any positive measure to tackle the spread of the virus.

  Even though there are still zero cases of migrants and refugees in the camps diagnosed with the coronavirus, they are continuously targeted as a potential threat -even the PM Kyriakos Mitsotakis didn’t forget to do so- so no one can predict the way racism will strike back whenever the virus will really hit the camps. Even if physical attacks (or our monitoring capacity) might have been reduced these days due to the lockdown, it is obvious that things could go out of control when this moment comes and that our government is expecting, if not working for, this moment as an excuse to complete its policy of even more detention, disrespect for the rule of law even by a possible attempt to extend the asylum suspension and dehumanization of migrants and other minorities”

The whole article written by Sarah Souli for The New Humanitarian:

27 March 2020

Greek island refugee camps face coronavirus ‘disaster’, aid groups warn

‘We have not seen a credible emergency plan to protect and treat people living there.’

Asylum seekers wait outside Moria processing centre

Asylum seekers wait outside the Moria processing centre on the Greek island of Lesvos. (Eric Reidy/TNH)


Last week, residents battled a scorching blaze in one of the living containers inside the Moria refugee camp on the Greek island of Lesvos. A strong wind fuelled the fire, making it difficult for firefighters to extinguish. A child died.

Coming less than six months after another deadly fire at the camp, the incident underlined what asylum seekers, humanitarian workers, and aid groups have been saying for years: the massively overcrowded and unsanitary detention centre isn’t fit for purpose and is dangerous to human life.

As coronavirus sweeps across the world, they worry that if Moria was already unable to address basic health and safety needs, it is in no position to meet the challenges of COVID-19, as 20,000 asylum seekers inhabit a space intended for 3,000 and must obey lockdown procedures that trap them in close living quarters.

“It’s a disaster – more than a disaster,” Salam Aldeen, founder of the Lesvos-based Team Humanity NGO, told The New Humanitarian.

Aldeen described how food and medicine are scarce; how sanitation in Moria is worrisome: there is one water tap for every 1,300 people, and precious little soap; how the camp, where makeshift shelters spill out into surrounding olive groves, is an ideal site for the coronavirus to spread amongst an already vulnerable population.

“Hygiene and sanitation conditions are unsafe,” Boris Cheshrikov, the spokesperson in Greece for the UN’s refugee agency, UNHCR, told TNH. “Many cannot see a doctor as there are simply too few medical staff.”

Since 2016, when the EU signed a controversial deal with Turkey, the Aegean islands have become a holding area for asylum seekers waiting to have claims processed. Most are from Afghanistan, Syria, Iraq, Palestine, and the Democratic Republic of Congo, and more than one in three are children. After crossing a narrow stretch of the Aegean Sea from Turkey on small boats, they remain in the island camps for up to a year, sometimes longer, before being transferred to the mainland or deported.

“It’s a disaster – more than a disaster.”

More than 20 humanitarian organisations – including Human Rights Watch, Amnesty International, and the International Rescue Committee – called this week on the Greek government to reduce the congestion in Moria and similar camps on other Aegean islands by relocating the most vulnerable to safer places on the mainland.

Read more → On Greece’s Kos, asylum seekers complain of inhumane conditions and neglect

Médecins Sans Frontières, which estimates the population of the five island camps at 42,000 and the total capacity at 6,000, went a stage further, calling for their urgent evacuation.

“It would be impossible to contain an outbreak in such camp settings in Lesvos, Chios, Samos, Leros, and Kos,” Dr. Hilde Vochten, MSF’s medical coordinator in Greece, said in a statement. “To this day, we have not seen a credible emergency plan to protect and treat people living there.”

Relocations and restrictions

Last week, Lesvos confirmed its first case of coronavirus: a 40-year-old woman returning from holidays in Egypt and Israel is now in quarantine. Nationwide, according to the official 26 March figures, Greece had 892 confirmed cases and 26 related deaths.

On Tuesday, the EU asked the Greek government to move the asylum seekers at greatest risk from coronavirus to the mainland – a call Athens has so far resisted, arguing that the chance of contracting COVID-19 is less on the islands. Earlier this month, the EU pledged to take in 1,600 unaccompanied minors from the camps, but that plan has stalled due to the coronavirus.

The EU has also been forced to put on hold a plan to pay those stranded on the Greek islands €2,000 per person to return home under a voluntary scheme targeting so-called economic migrants. The EU’s home affairs commission said it hoped at least 5,000 people would take part in the plan to alleviate the pressure in the camps. Again, the coronavirus made that impossible.

“There are too many travel restrictions right now,” Christine Nikolaidou of the UN’s migration agency, IOM, told TNH.

On 17 March, the government announced it would restrict visitors from accessing the camps and reception centres for two weeks, though aid organisations such as MSF, IOM, and UNHCR are exempt.

During this time, residents are also being discouraged from leaving the camps or circulating inside. It remains to be seen how residents are expected to socially distance from each other, given that standing in line for food remains a multi-hour activity in Moria. On 23 March, Greece implemented a full lockdown for all residents of the country.

Tent camp overspilling from Moria

Cristina Mastrandrea/TNH
Thousands of asylum seekers live in a tent camp overspilling from Moria that has fewer services like electricity or sanitation, and no security protection.

On the island of Kos, Mayor Theodosis Nikitaras has said he believes locking down camps isn’t enough and called for stripping asylum seekers of their freedom of movement.

When coronavirus does hit, asylum seekers will be missing a key component of the social safety net. Last July, the ruling New Democracy party removed them from AMKA, the Greek social security system. Legislation passed late last year was supposed to provide an alternative to health insurance, but that is yet to be implemented.

Subscribe to our coronavirus newsletter to stay up to date with our coverage.

Anti-migrant backdrop

The looming threat of coronavirus overlays an already hostile landscape in Greece for migrants and asylum seekers. On 28 February, Ankara announced it would allow migrants to leave, and “opened the door” to the EU, reneging on its 2016 deal with Brussels – under which Turkey agreed to receive billions in funding in return for reducing migration to Europe.

In early March, over 10,000 people responded by heading for the borders, according to Turkish authorities. Most bolted for Greece by land or sea in scenes that echoed the height of the 2015 migration crisis, when 856,000 people arrived in a single year.

Greek Prime Minister Kyriakos Mitsotakis called the flood an “asymmetric threat”, and bolstered existing army and police patrols along the border.

As thousands of people desperately tried to enter Greece, the reaction from both state forces and some of the local population reflected the stance of Mitsotakis’ right-wing, anti-migrant government. In Evros, the land and river border separating Greece and Turkey, thousands of migrants were met by soldiers and police using tear gas and firing shots. One Pakistani migrant was killed. The Greek government denied using live ammunition.

In Lesvos, people arriving by boat were met by angry local mobs who refused to allow them to dock; boats were also reportedly attacked by the Greek Coast Guard.

“Greek island communities have shown commendable solidarity and compassion for the plight of refugees, especially since 2015,” Cheshrikov said. “But they have been facing a disproportionate responsibility to host large numbers of refugees and migrants for years, and support to ease this pressure has been continuously delayed,” he continued. “Lately, they have been expressing their anxiety and frustration through public protest, and this is understandable. However, the violent and aggressive attitudes that have been shown by some must be condemned and must remain isolated.”

Virulent anti-migrant rhetoric and physical violence by some has created a particularly tense situation in Lesvos. Journalists, doctors, and humanitarian workers were physically attacked in early March, warehouses storing food were burned, and asylum seekers were violently pushed back.

Several NGOs had to temporarily close their doors, including MSF. At least two children died when their boat capsized off the coast of Lesvos. The Greek government responded by announcing it would stop processing asylum applications for the month.

While the hostility has abated during the recent lockdown, Vasilis Tsarnas, co-administrator of the Greek Helsinki Monitor’s Racist Crimes Watch, said no one can predict how tensions will play out if the coronavirus really hits the camps. “Even if physical attacks (or our reporting capacity) might have been reduced these days due to the lockdown, things could go out of control when this moment comes,” he warned.

As the threat of COVID-19 becomes more real by the day, some camp residents have taken matters into their own hands. In Moria, migrants working with Team Humanity have begun sewing their own facemasks. And in Vathy camp on Samos, children have made educational posters about hand-washing and sanitation.

Ελλάδα: Πρέπει να σταματήσουν οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο στα σύνορα Τουρκίας-Ελλάδας – Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών


Ελλάδα: Πρέπει να σταματήσουν οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο στα σύνορα Τουρκίας-Ελλάδας – Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών


ΓΕΝΕΥΗ (23 Μαρτιου 2020)-Η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει άμεση δράση για να τερματίσει τη βία κατά των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο στα σύνορα Τουρκίας-Ελλάδας και να ενισχύσει την προστασία τους, δήλωσε σήμερα ειδικός του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

“Είμαι πολύ ανήσυχος για τις αναφερθείσες επαναπροωθήσεις των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών, κάτι που συνιστά παραβίαση της απαγόρευσης των συλλογικών απελάσεων και της αρχής της μη επαναπροώθησης”, δήλωσε ο Φίλιπε Γκονζάλεζ Μοράλες, Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών.

Ο εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ εξέφρασε την ανησυχία του για τις αναφορες επιθέσεων και βίας κατά των αιτούντων άσυλο από Έλληνες αξιωματικούς ασφαλείας και άγνωστους ένοπλους με σκοπό να τους ωθήσει πίσω στην τουρκική πλευρά των συνόρων.

Οι μετανάστες που κατόρθωσαν να διασχίσουν τα σύνορα φέρονται ότι παρεμποδιστηκαν από Έλληνες συνοριοφύλακες, κρατήθηκαν, απογυμνώθηκαν, κατασχέθηκαν τα υπάρχοντά τους και επεστράφησαν στην Τουρκία. Αυτή η φερόμενη υπερβολική χρήση βίας φαίνεται να έχει οδηγήσει σε θανάτους και τραυματισμούς, συμπεριλαμβανομένου του θανάτου ενός Συριου αιτούντος άσυλο.

Ο González Morales εξέφρασε επίσης ανησυχίες για την αύξηση της εχθρότητας και της βίας κατά των εργαζομένων ανθρωπιστικών οργανώσεων, των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοσιογράφων που εργάζονται στη μεθοριακή περιοχή και στο Ελληνικό Αιγαίο.

“Η Ελλάδα έχει την ευθύνη να διασφαλίσει ότι οι μετανάστες και όσοι τους βοηθούν προστατεύονται από απειλές και επιθέσεις. Οι αρχές πρέπει να καταδικάσουν έγκαιρα και να εξασφαλίσουν λογοδοσία για τις εν λόγω πράξεις. “Η Ελλάδα αποφάσισε την 1η Μαρτίου 2020 να αναστείλει την πρόσβαση στην αίτηση ασύλου για 30 ημέρες για άτομα που διέσχισαν παράνομα τα σύνορα. Αυτά τα άτομα θα επιστρέφονταν στη χώρα από την οποία έφθασαν ή προς τη χώρα ή την προέλευσή τους χωρίς εγγραφή ή ατομική αξιολόγηση.

“Η Ελλάδα πρέπει να ανατρέψει αμέσως την απόφασή της σχετικά με την αναστολή της αίτησης ασύλου που δεν έχει νομική βάση στο διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το δικαίωμα στην ατομική εκτίμηση αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της προστασίας των προσφύγων. Δεν μπορεί να τεθεί σε αναμονή “, δήλωσε ο εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ.

“Η επιστροφή ατόμων χωρίς δίκαιη διαδικασία θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε περιπτώσεις επαναπροώθησης σε καταστάσεις όπου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο θανάτου, βασανιστηρίων, κακομεταχείρισης, δίωξης ή άλλης ανεπανόρθωτης βλάβης”.

Ο Ειδικός Εισηγητής επικοινώνησε με την κυβέρνηση της Ελλάδας για τις ανησυχίες του σχετικά με την κατάσταση των μεταναστών, των αιτούντων άσυλο και των προσφύγων στα σύνορα Τουρκίας-Ελλάδας. Ενημερώθηκαν επίσης τα σχετικά θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η κυβέρνηση της Τουρκίας.


Ο κ. Felipe González Morales (Χιλή) διορίστηκε Eιδικός Eισηγητής για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών τον Ιούνιο του 2017 από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ. Ως Eιδικός Eισηγητής, είναι ανεξάρτητος από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή οργάνωση και υπηρετεί μεμονωμένα.Είναι Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Diego Portales, στο Σαντιάγκο της Χιλής, όπου είναι επίσης Διευθυντής του προγράμματος Μάστερ στο Διεθνές Δίκαιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Οι Ειδικοί Εισηγητές αποτελούν μέρος των  Ειδικών Διαδικασιών του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 

Οι Ειδικές Διαδικασίες, το μεγαλύτερο σώμα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων στο σύστημα των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, είναι το γενικό όνομα των ανεξάρτητων μηχανισμών ανεύρεσης και παρακολούθησης του Συμβουλίου που αφορούν είτε συγκεκριμένες καταστάσεις χωρών είτε θεματικά ζητήματα σε όλα τα μέρη του κόσμου. Οι εμπειρογνώμονες ειδικών διαδικασιών εργάζονται σε εθελοντική βάση. δεν είναι προσωπικό του ΟΗΕ και δεν λαμβάνουν μισθό για την εργασία τους. Είναι ανεξάρτητοι από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή οργάνωση και υπηρετούν μεμονωμένα. Για περισσότερες πληροφορίες και αιτήματα των μέσων ενημέρωσης, επικοινωνήστε με την Yiyao Zhang (+41 22 917 8594 / yzhang@ohchr.org) 

Για ερωτησεις ΜΜΕ που σχετίζονται με άλλους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ, παρακαλώ επικοινωνήστε με τον Xabier Celaya (+ 41 22 917 9445 / xcelaya@ohchr.org) Ακολουθήστε νέα σχετικά με τους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Twitter: @UN_SPExperts.

Ανησυχείτε για τον κόσμο στον οποίο ζούμε; Τοτε σταθειτε STAND UP για τα δικαιώματα κάποιου σήμερα. #Standup4humanrights και επισκεφτείτε την ιστοσελίδα στο http://www.standup4humanrights.org


Greece: Rights violations against asylum seekers at Turkey-Greece border must stop – UN Special Rapporteur on the human rights of migrants


Greece: Rights violations against asylum seekers at Turkey-Greece border must stop – UN Special Rapporteur

Greek version

GENEVA (23 March 2020) – Greece must take immediate action to end the violence against migrants and asylum seekers at the Turkey-Greece border and enhance their protection, a UN human rights expert said today.

“I am very concerned about the reported pushbacks of asylum seekers and migrants, which constitutes a violation of the prohibition of collective expulsions and the principle of non-refoulement,” said Felipe González Morales, UN Special Rapporteur on the human rights of migrants.

The UN expert expressed alarm at the reports of assaults and violence against asylum seekers by Greek security officers and unidentified armed men aiming to push them back to the Turkish side of the border.

Migrants who managed to cross the border were allegedly intercepted by Greek border guards, detained, stripped, confiscated of belongings and pushed back to Turkey. This alleged excessive use of force seems to have led to deaths and injuries, including the death of a Syrian asylum seeker.

González Morales also raised concerns about the increase in hostility and violence against humanitarian workers, human rights defenders and journalists working at the border area and in the Greek Aegean Sea. “Greece has the responsibility to ensure that migrants and those assisting them are protected from threats and attacks. The authorities should condemn promptly and ensure accountability for any such acts.”

Greece decided on 1 March 2020 to suspend access to asylum application for 30 days for individuals who have crossed the border irregularly. These individuals would be returned to the country they arrived from or to their country or origin without registration or individual assessment.

“Greece should immediately reverse its decision on the suspension of asylum application which has no legal basis in international human rights law. The right to individual assessment is the cornerstone of human rights and refugee protection. It cannot be put on hold,” said the UN expert.

“Returning people without due process will inevitably result in cases of refoulement to situations where they may face the risk of death, torture, ill-treatment, persecution or other irreparable harm.”

The Special Rapporteur has contacted the Government of Greece about his concerns regarding the situation of migrants, asylum seekers and refugees at the Turkey-Greece border. Relevant institutions of the European Union and the Government of Turkey were also notified.


Mr. Felipe González Morales (Chile) was appointed Special Rapporteur on the human rights of migrants in June 2017 by the UN Human Rights Council. As a Special Rapporteur, he is independent from any government or organization and serves in his individual capacity. He is Professor of International Law at the Diego Portales University, in Santiago, Chile, where he is also the Director of a Master’s programme in International Human Rights Law.

The Special Rapporteurs are part of what is known as the Special Procedures of the Human Rights Council. Special Procedures, the largest body of independent experts in the UN Human Rights system, is the general name of the Council’s independent fact-finding and monitoring mechanisms that address either specific country situations or thematic issues in all parts of the world. Special Procedures’ experts work on a voluntary basis; they are not UN staff and do not receive a salary for their work. They are independent from any government or organization and serve in their individual capacity.

For more information and media requests, please contact Yiyao Zhang (+41 22 917 8594 / yzhang@ohchr.org)

For media inquiries related to other UN independent experts, please contact Xabier Celaya (+ 41 22 917 9445 / xcelaya@ohchr.org)

Follow news related to the UN’s independent human rights experts on Twitter: @UN_SPExperts.

Concerned about the world we live in?
Then STAND UP for someone’s rights today.
and visit the web page at


Συνέντευξη Παναγιώτη Δημητρά σε Gündem για μεταναστευτικό/προσφυγικό και ρατσιστικά εγκλήματα

RACIST CRIMES WATCH - Παρατηρητηριο Ρατσιστικων Εγκληματων

Ερωτήσεις της Gundem και απαντήσεις Παναγιώτη Δημητρά:

1 Πως σχολιάζετε τα τελευταία γεγονότα στο μεταναστευτικό – προσφυγικό, την κατάσταση στον Εβραίο και τον τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος από την κυβέρνηση?

Η τραγική κατάσταση στον Έβρο κατ΄αρχή επιβεβαιώνει πως Τουρκία – Ελλάδα και ΕΕ χρησιμοποιούν τους πρόσφυγες/μετανάστες για πολιτικούς σκοπούς με πλήρη περιφρόνηση του διεθνούς και του προσφυγικού δικαίου. Ειδικότερα η Ελλάδα αποφάσισε ωμά να το παραβιάσει. Πρώτα με την απόφαση για αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την επαναπροώθηση των προσφύγων/μεταναστών χωρίς καταγραφή τους. Και στη συνέχεια με την άσκηση συστηματικής βίας για την υλοποίηση των αποφάσεων αυτών. Βέβαια, αυτά τα κάνει με τη συνενοχή της ΕΕ που επισκέφθηκε τον Έβρο για να νομιμοποιήσει ευρωπαϊκά την αντιδικαιωματική πολιτική.

2 Η άποψη σας για την ολοένα αυξανόμενη ρατσιστική βία – λόγο τον τελευταίο καιρό και οι πιθανές επιπτώσεις της?

Ο πολλαπλασιασμός ρατσιστικού λόγου και ρατσιστικής βίας είναι απόρροια τόσο της…

View original post 35 more words

20/03/2020: Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία – COVID-19 – Το “Μένουμε σπίτι” δεν υπάρχει ως επιλογή για τους αστέγους


20 Μαρτίου 2020

COVID-19: Το “Μένουμε σπίτι” δεν υπάρχει ως επιλογή για τους αστέγους*

Οι άνθρωποι που ζουν στο δρόμο ή αντιμετωπίζουν έλλειψη στέγης είναι μια ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα στο πλαίσιο της πανδημίας του COVID-19. Οι συνθήκες στις οποίες διαβιούν, συχνά μαζί με κακή υγεία ή αναπηρίες, συνεπάγονται υψηλό κίνδυνο μετάδοσης του ιού, αλλά και ελλιπή πρόσβαση σε χώρους υγιεινής, προσωπικής φροντίδας και χώρους απομόνωσης.

Εάν άστεγοι μολυνθούν με το COVID-19, είναι πολύ πιθανό να αρρωστήσουν σοβαρά και να πεθάνουν. Αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη και στη σχετική πληροφόρηση, με σοβαρή πιθανότητα μετάδοσης του ιού σε άλλους. Η προστασία των αστέγων αποτελεί σημαντικό στοιχείο και προτεραιότητα.

Οι άνθρωποι που ζουν στο δρόμο δεν έχουν σπίτι για να μείνουν σ’ αυτό. Συνεχίζουν να είναι μόνοι τους στο δρόμο, σε πεζοδρόμια, πάρκα, παγκάκια, πλατείες, περιβόλους εκκλησιών, σε ακατάλληλα κτίρια και σε πρόχειρα καταλύματα, κινδυνεύοντας να παραμείνουν έξω από τις δημόσιες πολιτικές φροντίδας για την πανδημία.

Στην Ελλάδα, γνωρίζουμε πως οι υπηρεσίες αστέγων, οι δημόσιες ή δημοτικές υπηρεσίες αλλά και οι φορείς αγωνίζονται για να προστατεύσουν την υγεία των αστέγων, πολύ περισσότερο απ’ ότι θα τους αναλογούσε μετά από μια δεκαετία ελλειμματικών κοινωνικών πολιτικών ή στοχεύσεων. Στο πεδίο όμως, η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη.

• Οι ηλικιωμένοι άστεγοι και όσοι πάσχουν από χρόνιες παθήσεις αδυνατούν να καλύψουν ακόμη και τις πολύ βασικές τους ανάγκες. Τα καφέ και τα εστιατόρια έχουν κλείσει και δεν υπάρχει πλέον πρόσβαση σε τουαλέτες και σίτιση ή άλλη βοήθεια
• Οι παρεμβάσεις μείωσης βλάβης του ΚΕΘΕΑ και του ΟΚΑΝΑ έχουν ελαττωθεί, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο λοιμωδών νοσημάτων λόγω χρήσης της ίδιας σύριγγας
• Οι κοινωνικές υπηρεσίες των Δήμων λειτουργούν με προσωπικό ασφαλείας ή δεν λειτουργούν καθόλου. Μειωμένο επίσης είναι και το προσωπικό που υποστηρίζει πρόσφυγες/ αιτούντες άσυλο στα ΚΥΤ και το πρόγραμμα PHILOS II
• Δεν έχουν ακόμη αποσταλεί οδηγίες από τις αρμόδιες αρχές αναφορικά με τις δομές κοινωνικής φροντίδας

Η κατάσταση εκτυλίσσεται γρήγορα και οι συνθήκες στο πεδίο αλλάζουν καθημερινά. Γι’ αυτό, απαιτούνται επείγοντα μέτρα για την προστασία των αστέγων. Ζητάμε συνεπώς άμεσα από την ελληνική πολιτεία στοχευμένα μέτρα προσέγγισης και πρόληψης για τους άστεγους, τα οποία ως τώρα είναι σχεδόν ανύπαρκτα:

1. Άμεσες εξετάσεις για τον COVID-19 σε όλους τους φορείς που εξυπηρετούν αστέγους, διαχωρίζοντας ασθενείς θετικούς στον ιό από αυτούς που είναι απαλλαγμένοι και δημιουργώντας νέες έκτακτες προσωρινές εγκαταστάσεις για να φιλοξενούν και να φροντίζουν ξεχωριστά την κάθε ομάδα
2. Επιτόπιες δράσεις στο δρόμο για την παροχή υλικού προσωπικής υγιεινής, φαγητού και νερού.
3. Ενισχυμένα μέτρα υγιεινής στις υφιστάμενες δομές παροχής στέγης, πληροφόρηση και συμβουλευτική για τους χρήστες όλων των υπηρεσιών, σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης όσον αφορά τα στελέχη και διάθεση υγειονομικού προσωπικού σε υπηρεσίες αστέγων
4. Πρόσθετα καταλύματα έκτακτης ανάγκης σε επίπεδο περιφέρειας για τη μείωση του υπερπληθυσμού των ξενώνων και τη διευκόλυνση της σωματικής απομόνωσης, με την αξιοποίηση κλειστών ξενοδοχείων, κενών μονάδων Airbnb, δημόσιων κτηρίων κλπ.
5. Οδηγίες και κατευθυντήριες γραμμές που να στηρίζονται σε πραγματικά δεδομένα και να αναπτύσσονται σε στενή συνεργασία με τους φορείς υλοποίησης με κύρια μέριμνα ότι οι άστεγοι δεν θα παραμείνουν χωρίς εναλλακτική λύση.
1. Αναβολή αποπληρωμής στεγαστικών δανείων, με παρόμοια για τους ενοικιαστές, οι οποίοι συχνά είναι βραχυπρόθεσμα πιο ευάλωτοι. Επίσης απαιτούνται ειδικά μέτρα για όσους έχουν επισφαλή στέγαση
2. Πάγωμα με νόμο των εξώσεων και πλειστηριασμών ώστε να μην μείνουν άνθρωποι στο δρόμο
3. Πρόσβαση σε συμβουλευτική και υποστήριξη μέσα από ειδικές τηλεφωνικές γραμμές παροχής συμβουλών, καθώς και εναλλακτικές λύσεις που αντικαθιστούν τη φυσική παρουσία στην ατομική συνέντευξη στην κοινωνική εργασία με άτομα.
4. Προστασία των εργαζομένων στον τομέα των αστέγων με μέτρα και πρωτόκολλα διαχείρισης κινδύνου

Το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία θέλει να ευαισθητοποιήσει για την απολύτως ορατή πραγματικότητα των αστέγων και να θυμίσει ξανά τι σημαίνει πρόληψη και προστασία των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων, ειδικά όσων επιβιώνουν οριακά χωρίς κατοικία και χωρίς κανένα εισόδημα.

Όταν το σπίτι είναι ο δημόσιος χώρος, χρειαζόμαστε εναλλακτικές λύσεις εκεί. Με συνεργασία με τις οργανώσεις για τους άστεγους θέλουμε στοχευμένα μη καταναγκαστικά μέτρα, που να στηρίζουν την ασφάλεια των αστέγων και να μην τους καθιστούν ακόμα πιο ευάλωτους.

Καλούμε τις δημόσιες αρχές σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο να συνεργαστούν με τους φορείς παροχής υπηρεσιών για άστεγους, ώστε οι πόροι και η μέριμνα να κατευθύνονται στην κάλυψη των ειδικών αναγκών των αστέγων. Δεν υπάρχει η πολυτέλεια μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, ωστόσο, καθώς οι απαντήσεις στην πανδημία συνεχίζουν να διαμορφώνονται, πρέπει να διασφαλίσουμε συλλογικά ότι κανείς δεν θα μείνει εκτός.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με το diktyoastegon@gmail.com .

*Κάποια στοιχεία του Δελτίου Τύπου έχουν αντληθεί από τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Οργανώσεων που εργάζονται με Αστέγους (FEANTSA), της οποίας το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία είναι μέλος.


12/03/2020: Μηνυτήρια αναφορά για θέση Εκκλησίας της Ελλάδος για δήθεν μη μετάδοση κοροναϊού

Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Tηλ. 2103472259 Fax: 2106018760
email: panayotedimitras@gmail.com ιστοσελίδα: https://greekhelsinki.wordpress.com

Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών

12 Μαρτίου 2020

Μηνυτήρια αναφορά για θέση Εκκλησίας της Ελλάδος
για δήθεν μη μετάδοση κοροναϊού


Σας θέτουμε υπόψη πως, στις 9 Μαρτίου 2020, ο πρώην Γενικός Γραμματέας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και πρώην Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου Κωστής Παπαϊωάννου έγραψε τα ακόλουθα στο λογαριασμό του στο Facebook, με τα οποία συμφωνούμε. Στη συνέχεια αναδημοσιεύουμε κείμενο με την «απάντηση» του αρμόδιου επιστημονικού οργάνου της πολιτείας, δυο κείμενα για ανάλογες θέσεις με εκείνες της Ιεράς Συνόδου των νυν ή πρώην Μητροπολιτών Σεραφείμ και Αμβρόσιου και, τέλος, την εντελώς αντίθετη θέση του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου:

kostis papaioannou 9-3-20

Η επιτροπή του υπουργείου Υγείας μάς επιστρέφει στον 21ο αιώνα –
«Μεταδίδεται ο κοροναϊός με τη Θεία Κοινωνία»

in.gr 9-3-2020

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετές ημέρες και να ακουστούν διάφορες… παραφωνίες, όμως τελικά -έστω και ανεπίσημα- η Εθνική Επιτροπή Προστασίας Δημόσιας Υγείας πήρε θέση για το αν μεταδίδεται ο κοροναϊός μέσω της Θείας Κοινωνίας.

Η απάντηση ήταν η προφανής. «Ο ιός μεταδίδεται και με το σάλιο και μεταδίδεται και με το κουταλάκι» ήταν η ξεκάθαρη απάντηση της επιτροπής σε δημοσιογράφους που ρωτούσαν επίμονα σχετικά με τη θέση της Ιεράς Συνόδου, η οποία αψηφώντας προκλητικά την επιστήμη, ανακοίνωσε πως ο κοροναϊός δεν μεταδίδεται με τη θεία κοινωνία!

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί πως δεν θα υπάρξει επίσημη τοποθέτηση περί του θέματος, αφού σύμφωνα με τις πληροφορίες δεν θέλουν να «θίξουν το θέμα πίστης».

Ωστόσο, το σημαντικό που θέλει να περάσει στην κοινωνία η εν λόγω επιτροπή, στην οποία συμμετέχει -μεταξύ άλλων- και ο επικεφαλής λοιμωξιολόγος καθηγητής, Σωτήρης Τσιόδρας, είναι πως οι ευπαθείς ομάδες πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγουν χώρους με πολύ κόσμο, όπως είναι οι εκκλησίες.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Βασίλης Κικίλιας, ο οποίος ζήτησε από τις ευπαθείς ομάδες να μένουν στο σπίτι τους και να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους. Επιπλέον έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, λέγοντας πως οι επόμενοι δύο μήνες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι και γι΄ αυτό θα πρέπει όλοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας.

Αυτός είναι και ο λόγος, που μιλώντας σε αυστηρό ύφος ο υπουργός Υγείας τόνισε πως είναι υποχρέωση και καθήκον όλων να προστατεύσουμε τις ευπαθείς ομάδες. Όπως είπε χαρακτηριστικά, δεν χωράει ανευθυνότητα, και ζήτησε όσοι έχουν συμπτώματα γρίπης να παραμείνουν στο σπίτι τους και υπευθυνότητα από όλους για τον περιορισμό της διασποράς, η οποία θα πλήξει περισσότερο τις ευπαθείς ομάδες.

«Δε μεταδίδεται καμία ασθένεια μέσω της Θείας Κοινωνίας» λέει η Ιερά Σύνοδος

Αξίζει να σημειωθεί πως η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος συνεδρίασε σήμερα για τον κοροναϊό υποστηρίζοντας ότι δεν μεταδίδεται με τη Θεία Κοινωνία.

Με σημερινή της ανακοίνωση η Διαρκής Ιερά Σύνοδος αφού καλεί όλους τους πιστούς καθώς και τους ιερείς να εντείνουν τις προσευχές τους υπέρ της αποτροπής εξάπλωσης του κοροναϊού και αφού κάνει συστάσεις προς ευπαθείς ομάδες να αποφύγουν προσωρινώς την έξοδο από την οικίας τους, εάν δεν είναι απολύτως απαραίτητο, ξεκαθαρίζει πως η Θεία Κοινωνία δεν μπορεί να γίνει αιτία μετάδοσης ασθενειών.

«Για τα μέλη της Εκκλησίας, η προσέλευση στην Θεία Ευχαριστία και η κοινωνία από το Κοινό Ποτήριο της Ζωής, ασφαλώς και δεν μπορεί να γίνει αιτία μετάδοσης ασθενειών, γιατί οι πιστοί όλων των εποχών, γνωρίζουν ότι η προσέλευση στη Θεία Κοινωνία, ακόμη και εν μέσω πανδημίας, συνιστά αφ᾿ ενός μια έμπρακτη κατάφαση αυτοπαράδοσης στον Ζώντα Θεό, και αφ᾿ ετέρου τρανή φανέρωση αγάπης, η οποία κατανικά κάθε ανθρώπινο και ίσως δικαιολογημένο φόβο: «φόβος δεν υπάρχει στην αγάπη, αλλά η τέλεια αγάπη διώχνει τον φόβο» (Α΄ Ἰωάν. 4, 18). Τα μέλη της Εκκλησίας γνωρίζουν ότι η κοινωνία, δηλαδή η σχέση, είναι καρπός αγάπης και άθλημα ελευθερίας, ακριβώς γιατί αγνοεί την καχυποψία, τις επιφυλάξεις, τους φόβους» αναφέρεται στην ανακοίνωση.

«Φάρμακο αθανασίας»

Οι συζητήσεις και οι απόψεις, όπως αναφέρει η ΔΙΣ μετά τη σημερινή της συνεδρίαση,  που ακούγονται τις τελευταίες ημέρες για το όλο ζήτημα, ακόμη και για ενδεχόμενη απαγόρευση της Θείας Ευχαριστίας, ξεκινούν από διαφορετική αφετηρία και έχουν διαφορετική προσέγγιση.

«Όσοι προσέρχονται «μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης» και απολύτως ελεύθερα χωρίς κανένα δυναστικό καταναγκασμό, κοινωνούν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, που γίνεται «φάρμακο αθανασίας», «εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον».

Σεβασμός προς την πίστη                                              

Όλοι αυτοί οι πιστοί, αναφέρει η Ιερά Σύνοδος σε μία προσπάθεια να αποκρούσει τις  «φωνές» που καλούν τους πιστούς να μην πηγαίνουν στις εκκλησίες για τη Θεία Κοινωνία, «το ελάχιστο που δικαιούνται από τους συμμετέχοντες στον δημόσιο διάλογο είναι ο σεβασμός προς την πίστη τους και την επιλογή τους αυτή, να αγαπούν χωρίς φόβο και ανασφάλεια».

Χωρίς να καταδικάζουμε κανέναν για τον φόβο και την ανησυχία του, προσθέτουν, «ομολογούμε ότι όλοι οι πιστοί, επιτελώντας το χρέος της εν ελευθερία αγάπης μας, θα εξακολουθήσουμε στις Ορθόδοξες Εκκλησίες μας να λειτουργούμε και να κοινωνούμε, έχοντας την βεβαιότητα ότι κοινωνούμε στη Ζωή και στην αθανασία».

Συστάσεις προς τους πιστούς και ενημερωτικά φυλλάδια στις εκκλησίες

Την ίδια στιγμή, η Ιερά Σύνοδος καλεί τους πιστούς να λαμβάνουν  όλα τα απαραίτητα μέτρα, κατά τις συστάσεις των αρμοδίων κρατικών Αρχών, προς τον σκοπό της αποφυγής  διασποράς του ιού όπως:

α) Τακτικό και καλό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι.

β) Χρησιμοποίηση αντισηπτικών με οινόπνευμα.

γ) Τήρηση αποστάσεων από όποιον παρουσιάζει συμπτώματα.

δ) Να γίνεται επιμελής καθαριότητα των επιφανειών και σωστός αερισμός των Ιερών Ναών και των λοιπών εκκλησιαστικών χώρων.

ε) Προτρέπονται όσοι παρουσιάζουν συμπτώματα ασθενείας, αλλά και όσοι ανήκουν στις υγειονομικώς ευπαθείς ομάδες, πάσχοντες από αναπνευστικά προβλήματα ή σακχαρώδη διαβήτη ή καρδιαγγειακά νοσήματα, ως και οι ανοσοκατεσταλμένοι, να αποφύγουν προσωρινώς την έξοδο από την οικία τους, εάν δεν είναι απολύτως απαραίτητο, να είναι ακόμη πιο προσεκτικοί στην σχολαστική υγιεινή και καθαριότητα, να αποφύγουν τους χώρους μαζικής συναθροίσεως καθώς και τους ασπασμούς και εναγκαλισμούς, χάριν της προστασίας της υγείας των ιδίων αλλά και των αδελφών τους. στ) Όποιος παρουσιάζει συμπτώματα να επικοινωνεί με την τηλεφωνική γραμμή 1135, η οποία επί 24ώρου βάσεως θα παρέχει πληροφορίες σχετικά με τον νέο κορωνοϊό.

Προς τον σκοπό της ενημέρωσης του πιστού λαού, η Ιερά Σύνοδος απεφάσισε την εκτύπωση ειδικού ενημερωτικού φυλλαδίου με τις παραπάνω οδηγίες και την διανομή του στους Ιερούς Ναούς.

Αμβρόσιος για κοροναϊό:
Ο Μεγάλος Αγιασμός είναι το αιώνιο και ακατανίκητο φάρμακο

In.gr 9-3-2020

Στο μείζον θέμα της μετάδοσης του κοροναϊού μέσα από τη Θεία Κοινωνία, αλλά και τη φυσική παρουσία κάποιου στην εκκλησία αναφέρθηκε ο πρώην Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιος.

Στο μείζον θέμα της μετάδοσης του κοροναϊού μέσα από τη Θεία Κοινωνία, αλλά και τη φυσική παρουσία κάποιου στην εκκλησία αναφέρθηκε ο πρώην Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιος.

Σύμφωνα με τα λεγόμενά του ο Πρώην Μητροπολίτη Καλαβρύτων ο Μεγάλος Αγιασμός αποτελεί «το αιώνιο και ακατανίκητο φάρμακο».

«Ο αγιασμός είναι φάρμακο και μας σώζει από το κάθε τι. Όσοι τον παίρνουν με πίστη και τον γεύονται και τον μεταλαμβάνουν, γίνεται καθαρή η ψυχή και το σώμα τους. Ο κοροναϊός είναι μολυσμός του σώματος. Έχω λοιπόν φάρμακο και για τον κοροναϊό. Τον Μεγάλο Αγιασμό» λέει αρχικά ο Πρώην Μητροπολίτης Καλαβρύτων (στο 15:47′ του βίντεο).

«Θα φροντίσετε να βρείτε ένα μπουκάλι, θα το γεμίσετε αγιασμό και όταν τελειώνει μη φοβηθείτε. Αν έχει λίγο, βάζετε νεράκι και γίνεται πάλι αγιασμός. Θα το χρησιμοποιείται ψεκάζοντας τον εαυτό σας, βάζοντας στο στόμα σας και στα χέρια σας, αν φοβηθείτε ότι πιάσατε άρρωστο και κολλήσατε και θα λέτε «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησέ με». Αυτό είναι το αιώνιο και ακατανίκητο φάρμακο. Ο Μεγάλος Αγιασμός» φαίνεται να λέει στο βίντεο από την Ακολουθία των Α’ Χαιρετισμών στην Ιερά Μονή Αγ. Ιωάννου Θεολόγου Αιγιαλείας.

Ιστοσελίδες με δύο βίντεο: https://youtu.be/sSnzCXlcujAhttps://youtu.be/0JaKx7BqRzU

Μητροπολίτης Σεραφείμ:
Κινδυνεύουν μόνο όσοι κοινωνούν χωρίς να πιστεύουν πραγματικά

Alfavita.gr 6-3-2020

«Αυτό δεν μπορεί να είναι αιτία ασθένειας και να μεταδίδει κάποιο μικρόβιο», δήλωσε σχετικά με τη Θεία Κοινωνία και τη μετάδοση του κορονοϊού ο μητροπολίτης Σεραφείμ Πειραιώς

Κατηγορηματικά αρνητικός εμφανίστηκε ο μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ στο αν ο κορονοϊός μπορεί να μεταδοθεί μέσω της Θείας Κοινωνίας.

«Είναι καθαρά θέμα πίστης και μεταφυσικής αναγωγής. Είναι δυνατόν από τη μετοχή στη Θεία Κοινωνία να προκύψει ψυχοσωματική ασθένεια; Δεν είναι δυνατόν. Όποιος προσέρχεται στη Θεία Κοινωνία πιστεύει ότι προσέρχεται στον Θεό, που έχει τη δύναμη να θεραπεύει, να προλαμβάνει, να επεμβαίνει θαυματουργικά. Δεν χρειάζεται να κοινωνήσει κάποιος, αν δεν έχει αυτή την πίστη, ότι πρόκειται για το αίμα και το σώμα του Χριστού. Αυτό δεν μπορεί να είναι αιτία ασθένειας και να μεταδίδει κάποιο μικρόβιο!». είπε μιλώντας στην εκπομπή «Ραντάρ» στον Alpha, με τον Τάκη Χατζή και τον Δήμο Βερύκιο.

Ο Μητροπολίτης Πειραιώς έφερε παράδειγμα εκπροσώπους της Εκκλησίας που διακονούσαν στη Σπιναλόγκα και όπως είπε «δεν είχε προσβληθεί κανείς». «Δεν τίθεται θέμα […] Δεν κινδυνεύουμε από τη Θεία Κοινωνία» είπε.

Κοροναϊός: Εκτός «γραμμής» Ιεράς Συνόδου ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής

TVXS 9-3-2020

Εκτός «γραμμής» Ιεράς Συνόδου στο ζήτημα του κοροναϊού εμφανίζεται ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, Ελπιδοφόρος, ο οποίος μάλιστα εξέδωσε και αυστηρές οδηγίες προς τους κληρικούς για την προφύλαξη από τον ιό.

Αντίθετα από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία ανακοίνωσε ότι «θα εξακολουθήσουμε στις Ορθόδοξες Εκκλησίες μας να λειτουργούμε και να κοινωνούμε, έχοντας την βεβαιότητα ότι κοινωνούμε στη Ζωή και στην αθανασία», ο Ελπιδοφόρος αναγνωρίζει τη «γνήσια», όπως τονίζει ανησυχία των πιστών και επισημαίνει ότι «τα ίδια υλικά στοιχεία που μπορούν να μεταφέρουν τις ευλογίες του Θεού υπόκεινται επίσης στη θραυσμένη φύση του πεσμένου μας κόσμου.. Η επιστήμη και ο λόγος που μας έδωσε ο Θεός απαιτούν να χρησιμοποιούμε όλα τα διαθέσιμα μέσα για να προστατεύσουμε τους εαυτούς και τις οικογένειές μας από την εξάπλωση του Covid-19 και κάθε άλλης ασθένειας».

Στο μήνυμά του προς τους κληρικούς και τους πιστούς, ο  Αρχιεπίσκοπος Αμερικής συμβουλεύει μάλιστα «αυτούς που αισθάνονται σωματικά άσχημα να απέχουν από τις λειτουργικές συγκεντρώσεις μέχρι να είναι σίγουροι για τη διάγνωσή τους». Επίσης, υπογραμμίζει: «Επιπλέον, κανένας δεν πρέπει να επικριθεί γιατί επέλεξε να απέχει για λίγο από τη συμμετοχή τους στις παραδοσιακές λειτουργικές πρακτικές της Αγίας Εκκλησίας μας. Αυτά τα μέτρα δεν αλλάζουν τις παραδόσεις της Εκκλησίας, αλλά είναι μάλλον προσωρινές προφυλάξεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κρίσης».

Ολόκληρο το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αμερικής, Ελπιδοφόρου:

«Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές στον Χριστό, Η εμφάνιση της πανδημίας Covid-19 σε ολόκληρο τον κόσμο και στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησε φόβο, άγχος και γνήσια ανησυχία. Όλα αυτά πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και οι φόβοι κανενός δεν πρέπει να απορριφθούν από χέρι. Ήδη, θρησκευτικά σώματα ανταποκρίνονται με παρόμοιους τρόπους, αλλά τρόπους που δεν είναι απαραίτητα συνεπείς. Προκειμένου να βοηθήσουμε τους πιστούς στην δική τους απάντηση, αυτή η δήλωση έχει σκοπό να μας καθοδηγήσει και να μας ενημερώσει όλους.

Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί γνωρίζουμε ότι ο Θεός χρησιμοποιεί υλικά μέσα για να επικοινωνήσει μαζί μας τις ευλογίες και την παρουσία Του. Η γεμάτη χάρη παρουσία των εικόνων, των λειψάνων, του Αγιάσματος, των σταυρών, αντικειμένων (όπως τα λουλούδια) και ακόμη και ο ασπασμός του χεριού ενός ιερέα, μεταφέρουν στον πιστό τη χάρη και την ενέργεια του Θεού. Τα ίδια υλικά στοιχεία που μπορούν να μεταφέρουν τις ευλογίες του Θεού υπόκεινται επίσης στη θραυσμένη φύση του πεσμένου μας κόσμου. Η επιστήμη και ο λόγος που μας έδωσε ο Θεός απαιτούν να χρησιμοποιούμε όλα τα διαθέσιμα μέσα για να προστατεύσουμε τους εαυτούς και τις οικογένειές μας από την εξάπλωση του Covid-19 και κάθε άλλης ασθένειας. Σε μια τέτοια κρίση, πρέπει να ασκούμε επαγρύπνηση ως κοινότητα, μήπως οι εκκλησίες μας γίνουν σημεία μετάδοσης της νόσου.

Τα άχραντα μυστήρια, η Αγία Ευχαριστία, δεν είναι απλά ένα ουσιαστικό στοιχείο αλλά το ίδιο το σώμα και το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Ως εκ τούτου, συμβουλεύουμε αυτούς που αισθάνονται σωματικά άσχημα να απέχουν από τις λειτουργικές συγκεντρώσεις μέχρι να είναι σίγουροι για τη διάγνωσή τους. Η ακολούθηση των βασικών βημάτων της καλής υγείας, όπως συνιστάται από τις υγειονομικές αρχές, δεν είναι μόνο λογική, αλλά συνετή και κατανοητή από τους άλλους. Στην πραγματικότητα, είναι μια πράξη αγάπης.

Οι κληρικοί και οι λαϊκοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν βέλτιστες πρακτικές όπως σχολαστικό και λεπτομερές πλύσιμο των χεριών και συχνό καθαρισμό του λειτουργικού χώρου και των αντικειμένων (π.χ. σταυροί, εικόνες κ.λπ.). Εκείνοι που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες (οι ηλικιωμένοι σε κίνδυνο, αυτοί με κατασταλμένο αυτοάνοσο σύστημα και όσοι πάσχουν από χρόνιες ασθένειες) θα πρέπει να προστατεύονται με την αποφυγή της παρακολούθησης εκκλησιαστικών λειτουργιών κατά τη διάρκεια της κρίσης. Επίσης, όλοι όσοι ταξιδεύουν σε διεθνές επίπεδο, να αποφύγουν να έρθουν σε εκκλησιαστικές λειτουργίες για περίοδο δεκατεσσάρων ημερών (χρονικό διάστημα επώασης). Χάρη στα θαύματα της τεχνολογίας, ο καθένας μπορεί να επωφεληθεί πλήρως από τις ακόλουθες υπηρεσίες στην τηλεόραση ή στο διαδίκτυο και οι κληρικοί μπορούν να τους επισκεφθούν στο σπίτι για να τους προσφέρουν τα Μυστήρια. Επιπλέον, κανένας δεν πρέπει να επικριθεί γιατί επέλεξε να απέχει για λίγο από τη συμμετοχή τους στις παραδοσιακές λειτουργικές πρακτικές της Αγίας Εκκλησίας μας.

Αυτά τα μέτρα δεν αλλάζουν τις παραδόσεις της Εκκλησίας, αλλά είναι μάλλον προσωρινές προφυλάξεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κρίσης. Πρέπει να ενισχύσουμε ο ένας τον άλλον, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος: Διότι ο Θεός δεν μας έχει προκαλέσει για οργή, αλλά για να επιτύχουμε τη σωτηρία μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος πέθανε για μας, έτσι ώστε είτε ξυπνήσουμε είτε κοιμηθούμε, να μπορούμε να ζήσουμε μαζί Του. Συνεπώς, ενθαρρύνετε ο ένας τον άλλο και χτίζετε το ένα πάνω στο άλλο, ακριβώς όπως κάνετε. (Α Θεσσαλονικείς 5: 9-11) «… τοῦ διαφυλαχθῆναι τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν καὶ τὴν πόλιν ταύτην, καὶ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν άπὸ λοιμοῦ….»

Με πατρικές προσευχές και την ευλογία του Χριστού Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ

1) Όλες οι ενορίες θα παρέχουν σταθμούς στο νάρθηκα και / ή στον κυρίως ναό για τους πιστούς ώστε να απολυμαίνουν τα χέρια τους καθώς εισέρχονται στην Εκκλησία.

2) Ανακοινώσεις θα αναρτηθούν στην είσοδο, οι οποίες θα συνιστούν σε άρρωστα άτομα να μην παρευρίσκονται στις λειτουργίες, αλλά συμμετέχουν μέσω τηλεόρασης ή Διαδικτύου (η διεύθυνση URL πρέπει επίσης να αναρτηθεί).

3) Οι κληρικοί δεν θα προσφέρουν τα χέρια τους για ασπασμό και θα αποφεύγουν να αγγίζουν τους πιστούς είτε με χειραψία είτε με εναγκαλισμό.

4) Ανακοινώσεις θα αναρτηθούν συνιστώντας ο σεβασμός στις εικόνες και στον σταυρό να αποδίδεται μόνο με κλίση.

5) Κανένα βιβλίο – Λειτουργική ή Γραφή δεν θα φυλάσσεται στις θήκες. Οι ενορίτες θα λάβουν οδηγίες να φέρουν τα δικά τους βιβλία από το σπίτι τους.

6) Οι πιστοί δεν θα λάβουν το Αντίδωρον από τους Κληρικούς, αλλά από μόνοι τους όταν φεύγουν από την εκκλησία.

7) Την Τετάρτη (Άγιο Ευχέλαιο), κάθε ιερέας θα χρίσει τον κάθε πιστό χρησιμοποιώντας ξεχωριστά βαμβακάκια.

8) Η Ευχαριστία θα διανεμηθεί όπως συνήθως.

9) Στις τελετές, ο «ασπασμός ειρήνης των κληρικών (“Kiss of Peace”)  θα εγίνεται μέσω υπόκλισης τους ενός στον άλλο. Στις ενορίες όπου ο λαός ανταλλάσσει το “Kiss of Peace”, θα αποφύγουν την επαφή με το να υποκλίνονται ο ένας στον άλλο.

10) Μετά από κάθε λειτουργία όλα τα λειτουργικά αντικείμενα και επιφάνειες να καθαρίζονται προσεκτικά»

Με τιμή,

Παναγιώτης Δημητράς
Εκπρόσωπος ΕΠΣΕ

Freedom of religion in Greece at the ECtHR with Greek Helsinki Monitor involvement: the Papageorgiou, Dimitras and Papanikolaou cases

On 31 October 2019, the European Court of Human Rights (ECtHR) issued a judgment in the case Papageorgiou and others v. Greece concerning mainly the requirement by parents and/or children to state that they are not Orthodox Christian in order to be exempted from religious education in Greek schools. The ECtHR found that such practice was in violation of the European Convention of Human Rights (ECHR) and its Protocol No. 1, basing its conclusion on its case law:

88. Although the first two applicants in application no. 4762/18 and the first applicant in application no. 6140/18 were under no obligation to disclose their religious convictions, requiring them to submit a solemn declaration amounted to forcing them to adopt behaviour from which it might be inferred that they themselves and their children hold – or do not hold – any specific religious beliefs (see, mutatis mutandisAlexandridis, cited above, § 38, and Dimitras and Others v. Greece, nos. 42837/06, 3237/073269/0735793/07 et 6099/08, § 78, 3 June 2010).

89. In the above-mentioned cases the Court stated that the freedom to manifest one’s beliefs also contained a negative aspect, namely the individual’s right not to manifest his or her religion or religious beliefs and not to be obliged to act in such a way as to enable conclusions to be drawn as to whether he or she held – or did not hold – such beliefs. The State authorities did not have the right to intervene in the sphere of individual conscience and to ascertain individuals’ religious beliefs or oblige them to reveal their beliefs concerning spiritual matters.


90.  Having regard to the foregoing, the Court dismisses the Government’s objection of non-exhaustion as regards the applicants’ omission to use the exemption procedure and concludes that there has been a breach of their rights under the second sentence of Article 2 of Protocol No. 1, as interpreted in the light of Article 9 of the Convention.

The legal provisions invoked:

Article 2 of Protocol No. 1: No person shall be denied the right to education. In the exercise of any functions which it assumes in relation to education and to teaching, the State shall respect the right of parents to ensure such education and teaching in conformity with their own religious and philosophical convictions.

Article 9 of ECHR: 1. Everyone has the right to freedom of thought, conscience and religion; this right includes freedom to change his religion or belief and freedom, either alone or in community with others and in public or private, to manifest his religion or belief, in worship, teaching, practice and observance. 2. Freedom to manifest one’s religion or beliefs shall be subject only to such limitations as are prescribed by law and are necessary in a democratic society in the interests of public safety, for the protection of public order, health or morals, or for the protection of the rights and freedoms of others.

The case law invoked related to the oath taking procedure before Greek criminal courts which required all persons involved to declare their religion. The ECtHR had found that such practice was in violation of the European Convention of Human Rights (ECHR). The main reasoning of the ECtHR was detailed in the judgment Dimitras and others v. Greece published on 3 June 2010:

The applicants had been considered as Orthodox Christians as a matter of course, and had been obliged, sometimes in hearings, to point out that they did not subscribe to that faith and, in some cases, to specify that they were atheists or Jews in order to have the standard wording of the minutes amended. In some court records they were expressly described as “atheists” or “of the Jewish faith”.

This interference with their freedom of religion had been based on Articles 218 and 220 of the Code of Criminal Procedure and pursued the legitimate aim of the proper administration of justice. Article 218 regulated the taking of the oath in court, on the Bible. It was thus presumed in the Code of Criminal Procedure that all witnesses were Orthodox and willing to take the oath, as reflected in the standard wording of the records of court proceedings. Indeed, it is only exceptions to the rule that Article 220 provides for, allowing those who were not Orthodox Christians to take the oath in conformity with another religion or to make a solemn declaration if they had no religion or their religion did not permit oath taking.

The wording of Article 220 actually required people to give details of their religious beliefs if they did not want the presumption contained in Article 218 to apply to them. Some of the applicants had had to convince the court officials concerned that they did not subscribe to any religion, failing which they would have had to take a religious oath. The incompatibility of the impugned legal provisions with Article 9 of the Convention was even more evident in Article 217 of the Code of Criminal Procedure, which stipulated that in any event all witnesses were required, amongst other information, to state their religion before testifying in criminal proceedings. The Court further noted that, unlike the Code of Criminal Procedure, the Code of Civil Procedure provided for witnesses, if they so wished and without any other formality, to be able to choose between taking a religious oath and making a solemn declaration.

The Court found that requiring the applicants to reveal their religious convictions in order to be allowed to make a solemn declaration had interfered with their freedom of religion, and that the interference was neither justified nor proportionate to the aim pursued. There had therefore been a violation of Article 9.

Nine additional cases concerning the oath procedure were examined by the ECtHR. Four led to judgments finding violations of Article 9 while the subsequent five were concluded on after a friendly settlement procedure either with unilateral declarations by Greece (when there was disagreement on the compensation) or in one case with a mutually agreed upon friendly settlement:

Before the above case (in 2008):
Alexandridis v. Greece (judgment)

After the above case (in 2011-2018):
Dimitras and others v. Greece (No.2); Dimitras and others v. Greece (No.3); Dimitras and Gilbert v. Greece
Four ( 1234 ) Dimitras and others v. Greece (unilateral declarations) and one Dimitras v. Greece (friendly settlement).

Between the  publication of the judgments in Dimitras and others v. Greece (No.2) and Dimitras and others v. Greece (No.3) Greece implemented the judgments and, on 2 April 2012, amended the oath taking in the Code of Criminal Procedure to make it identical with the oath taking in the Code of Civil Procedure that the ECtHR had found in conformity with the ECHR.

It is noteworthy that, in mid-2008, after the publication of the very first judgment on oath taking (for lawyers so as to join the bar), Alexandridis v. GreeceGreece invoked that judgment to introduce a neutral procedure for parents and/or children who sought exemption from religious education for reasons of conscience. Had that not changed in 2015, Greece would have avoided the Papageorgiou judgment. In the latter, the Greek Helsinki Monitor (GHM)’s third party intervention is summarized as follows:

71. The Greek Helsinki Monitor emphasised that soon after the Court’s judgment on religious oath taking in Greece in Alexandridis v. Greece (no. 19516/06, 21 February 2008), the Ministry of Education had issued two circulars, in July and August 2008, confirming and solidifying the year-long practice that exemption from religious education would be granted when requested by students or their parents for reasons of consciousness without any declaration of religious beliefs being requested. However, not only had the change introduced by the circular of 23 January 2015 been unnecessary, it had also led to a disturbance in the democratic functioning of the education system. This disturbance had been caused by the imposition of institutional discrimination and a violation of the Convention for those who had to declare their (non-) religious beliefs in order to enjoy another right, that of the exemption from religious education. Moreover, both the Court (Folgerø and Others, cited above) and the UN Human Rights Committee (in its views on Leirvag v. Norway – Communication no. 1155/2003) had ruled that asking parents to provide reasons as to why they sought to exempt their children from religious education was contrary to the Convention and the International Covenant on Civil and Political Rights.

72. Referring to the above-mentioned Folgerø and Others judgment, the Greek Helsinki Monitor stated that a comparison between the Norwegian and Greek religious education curricula indicated that the Greek curriculum was much less objective, critical and pluralistic, and much more a form of indoctrination into the official State religion, as it admittedly had a “confessional” character. Whereas in Norway half of the items listed referred to Christianity alone, in Greece, according to an official report by the Church of Greece in June 2017, 82% of the items in primary religious education had a confessional character (of which only 10% had an inter-confessional character) and 18% had a non-confessional character. The respective percentages for middle religious education were 74% confessional (of which 20% were inter-confessional) against 26% non-confessional. Both in the legislation and the circulars, as well as in practice, there was a thorough teaching of Orthodox Christianity and usually a superficial teaching of other Christian and non-Christian religions or other beliefs. In that report, the Church of Greece expressed its satisfaction with the confessional character of religious education.

In the ten Alexandridis and several Dimitras applications, the applicants were all GHM-affiliated activists represented by GHM. One of them was subsequently the representative of the applicants in the two Papageorgiou and others applications that were submitted along with another one by the Union of Atheists that is still pending before the ECtHR (they have also filed applications before domestic courts). Finally, in early 2020, the ECtHR communicated to Greece another application submitted by GHM concerning the mandatory declaration of religion of the parents and of the children in the latter’s birth registration certificates, a declaration prescribed by law. The related and self-explanatory ECtHR summary:

Pelagia Papanikolaou against Greece
[lodged on 12 August 2019 and communicated on 28 January 2020 ]

SUBJECT MATTER OF THE CASE: The application concerns the registration of the applicant’s religion in her daughter’s birth registration act, pursuant to Article 22 par. e) of Law no. 344/1976.

QUESTION TO THE PARTIES: Has there been a violation of the applicant’s right to freedom of religion, as guaranteed by Article 9 of the Convention, as a result of the requirement to declare her religion in the birth registration act of her daughter?

The ECtHR decided to handle this application as a potentially leading case and to give it priority (as the ECtHR had also done for the Papageorgiou application). Its judgment is expected to be published in 2021.